ପୂଷଣଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱ ଏଠାରେ ଉଚ୍ଚାରିତ ହେଉଛି। ସେ ଉତ୍କଳ ଜନ୍ମା, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି କେବେ ରୁଦ୍ଧ ହୁଏନାହିଁ, ତାଙ୍କର ସ୍ତୁତି କେବେ ଶୋଷିତ ହୁଏନାହିଁ। ମୁଁ ତାଙ୍କର କୃପା ଓ ସାହାଯ୍ୟ ଆଶା କରି ଗାଇଁ, ସେ ଆନନ୍ଦଦାତା ଦେବତା, ସମସ୍ତଙ୍କର ଚିନ୍ତା ଘୁରାଇଦେଇଥିବା ଦେବତା। ପୂଷଣ, ତୁମେ ରଥବତ ତୀବ୍ର ଚଳନଶୀଳ, ମୁଁ ତୁମକୁ ପୁନିପୁନି ଡାକୁଛି। ଉପଦ୍ରବ ମଧ୍ୟରେ ଉଣ୍ଟ ଯେପରିପ୍ରକାର ଆସିବାସୁଯୋଗ କରେ, ସେପରି ଆମକୁ ନିରାପଦ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କର। ମୁଁ ତୁମକୁ ମିତ୍ରଭାବରେ ଡାକୁଛି, ଆନନ୍ଦଦାତା ଦେବ, ଆମ ସ୍ତୁତିକୁ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ଗୌରବମୟ କର। ପୂଷଣଙ୍କ ସାଙ୍ଗତ୍ୟରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଆଶ୍ରୟ ପାଇଛନ୍ତି। ତୁମ ନିତନୂତନ ସାଥୀମାନେ ଧନ ପାଇଁ ଡାକୁଛନ୍ତି। ଦୃଷ୍ଟିଶାଳୀ ପୂଷଣ, ପ୍ରତି ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ଆମ ସାଥୀ ହେଉ। ଅଜାଶ୍ୱ, ଆମେ ତୁମ ଖ୍ୟାତି ଉପହାର ପାଇଁ ଆଶା କରୁଛୁ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୂଷଣ, ଆମେ ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କରୁଛୁ, ମୁଁ କେବେ ତୁମକୁ ଅବହେଳା କରେନି, ତୁମ ସାଙ୍ଗତ୍ୟକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରେନି। ଏବେ ଆମେ ଆଗ୍ନିକୁ ଆଗରେ ରଖୁଛୁ, ମନରେ ତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଛୁ। ଦେବତାଙ୍କ ରକ୍ଷା ଆମେ ବାଛିଛୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବାୟୁଙ୍କୁ ଆମେ ବାଛୁ। ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଉଷାର ନାଭିରେ ଚଳିଥାଉଛ, ନୂଆ ଉପହାର ଦେଉଛ, ସେବେ ଆମ ପ୍ରାର୍ଥନା ଦେବତାଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଁଚୁ। ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କ ରୋଷ ଓ ପ୍ରଜ୍ଞା ଦ୍ୱାରା ଅସତ୍ୟକୁ ରୋକନ୍ତି। ତାଙ୍କ ନିବାସରେ ଆମେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦେଖୁଛୁ, ଆମ ମନ, ଚିନ୍ତା ଓ ସୋମର ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା। ଅଶ୍ୱିନୀକୁ ଉପାସକମାନେ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, ତାଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା ଘୋଷଣା କରନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ ଦିଆଯାଏ। ସମସ୍ତ ଧନ-ଐଶ୍ୱର୍ୟ ବିକୀର୍ଣ୍ଣ, ସୁନାର ଘୋଡ଼ା ତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛି, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରଥରେ ତାଙ୍କ ଯାତ୍ରା ହୁଏ। ଅଶ୍ୱିନୀ, ତୁମେ ଗଗନ ମାଧ୍ୟମରେ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଚଳିଥାଉଛ। ତୁମର ରଥ ଘୋଡ଼ା ଦେବମାର୍ଗରେ ଯୁକ୍ତ। ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରଥରେ ତୁମେ ବସିଥାଉଛ, ପଥିକଙ୍କୁ ମାର୍ଗ ଦେଖାଉଛ। ତୁମ ଶକ୍ତିରେ ଦିନ ଓ ରାତି ଆମକୁ କୃପା କର, ତୁମ ଦାନ କେବେ ହାରାନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ର, ଏହି ସୋମରସ ତୁମ ପାଇଁ, ତୁମକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉ। ଗୀତରେ ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କରି ଆମ ପାଖକୁ ଆସ। ଆଗ୍ନି, ଆମର କଥା ଶୁଣ, ତୁମେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଓ ରାଜନ୍ୟଙ୍କୁ କଥା ଯାଞ୍ଚ କର। ଦେବତାମାନେ ଯେତେବେଳେ ଗାଈଁ ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଆର୍ୟମାନ ତାହାକୁ କଟିବା ଉପକରଣରେ ଦୁଧିଲେ, ସେ ଜାଣେ। ତୁମର ପୌରୁଷ କାର୍ଯ୍ୟ ଆମ ପାଖରୁ ଦୂର ନଯାଉ, ପୁରୁଣା ମହିମା ସଦା ଆମରୁ ଅଲଗା ନହେଉ, ତୁମର କ୍ରୋଧ ଆମ ଉପରେ ନ ପଡ଼ୁ। ମାରୁତମାନେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗର ନୂଆ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅମୃତ ଶବ୍ଦ ଆମକୁ ମିଳୁ, ଯାହା ଅଜୟ୍ୟ ତାହା ଆମର ହେଉ। ଡଧ୍ୟଂ ମୋ ପୂର୍ବଜ ଅଙ୍ଗିରସ ଥିଲେ, ପ୍ରିୟମେଧ, କଣ୍ବ, ଅତ୍ରି, ମନୁ—ମୋର ପୂର୍ବଜ ମନୁ ଜାଣିଥିଲେ। ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ବଂଶଜ, ସେମାନେ ଆମର ଆତ୍ମୀୟ। ତାଙ୍କର ପଥେ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ, ମୋ ଗୀତରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଆଗ୍ନିକୁ ନମନ କରେ। ଯଜ୍ଞ କର, ପ୍ରତିଫଳ ଲାଭ କର, ବୃହସ୍ପତି ବଳି ଦେଉଛନ୍ତି, ବେନା ବହୁ ବୃଷଭ ସହିତ। ଆମେ ଦୂର ଚିହ୍ନକୁ ଧରିଛୁ, ପାହାଡ଼ର ଗୀତକୁ ଧରିଛୁ। ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ ଅନେକ ଗୃହ ସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଗ୍ୟାରହ ଦେବତା ଦିଗ୍ଗଜ ଦେବତା, ଭୂମିରେ, ଜଳରେ, ସମସ୍ତେ ଏହି ବଳିକୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ। ଆଗ୍ନି ପାଇଁ ବେଦି, ପ୍ରିୟ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆସନ ତିଆରି କର, ମନରେ ଶୁଭ୍ରତା ଦେଇ, ଆଲୋକର ରଥକୁ ପରିଧାନ କର, ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କର। ଦ୍ୱିଜ, ତିନିପ୍ରକାର, ପବିତ୍ର ହୁଏ; ବର୍ଷରେ ବଢ଼େ, ପୁନି ଭୋଜିତ ହୁଏ। ଅନ୍ୟ ଜିହ୍ୱାରେ ବୃଷଭ ସ୍ତୁତିତ, ଅନ୍ୟ ଶବ୍ଦରେ ଅର୍ପଣ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ। କଳା ଓ ଧଳା, ଦୁଇ ମାଆ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରନ୍ତି; ଦୁଇଁ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି, ମାଆ ଶିଶୁକୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତି। ଆଗୁଆ ଜିହ୍ୱା, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ପ୍ରବାହିତ, ସାଥୀ, ଏକାଠା, ପିତାଙ୍କ ପୋଷଣ ବଢ଼େ। ମନୁ ଓ ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତି ଆଶାରେ, କଳା ଓ ଧଳା, ତେଜସ୍ୱୀ, ତ୍ୱରିତ, ବେଗୁନା, ଶ୍ୱାସ୍ତିତ, ଘୋଡ଼ାମାନେ ଯୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ତୁମଠାରୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଆସେ, ବୃଦ୍ଧି ଆଶାରେ ଚଳନ୍ତି। କଳା ମେଘ, ବଡ଼ ଆକୃତି, ତିଆରି କରାଯାଏ। ଭୂମିକୁ ଛୁଁଇଲେ ଗଜବଜ ହୁଏ, ଶ୍ୱାସନ୍ତି, ଗର୍ଜନ କରନ୍ତି। ବୃଣ୍ଡ ମଧ୍ୟରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ନମସ୍କାର କରେ; ବୃଷଭ ପରି ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଗର୍ଜନ କରି ଯାନ୍ତି। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶରୀର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଶିଙ୍ଗ ପରି ଦୃଢ଼, ଧରିବାକୁ କଠିନ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ବିସ୍ତୃତ, ଜାଣିଥିବା ମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏକଠା କରନ୍ତି; ସେମାନେ ପୁନି ବଢ଼ନ୍ତି, ଦେବତାଙ୍କୁ ଯାଇଲେ ମଧ୍ୟ ଦୁଇ ମାତାପିତା ପାଇଁ ନୂଆ ଆକୃତି ତିଆରି କରନ୍ତି। ଚଞ୍ଚଳ, ବିକାଶଶୀଳ, ଚୁଲି ଖୋଲିଥିବା, ଚିତ୍କାର ସହିତ ଉଭୟ ଦଣ୍ଡାୟମାନ। ପୁରୁଣାପନ କୁ ଛାଡ଼ି, ନୂଆ ଜୀବନ ଦେଇ, ଅକ୍ଲାନ୍ତ ଯାତ୍ରା କରନ୍ତି। ଅଳଙ୍କୃତ, ଦିନକୁ ଦିନ ମାଆଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ଘୁରେ, ଶକ୍ତିରେ ଜୀର୍ଣ୍ଣତାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ; ଯୁବତ୍ବ ଧାରଣ କରି, ହଂସ ପରି ଚଳେ, ଅଗ୍ରହରେ, ଗରୁଡ଼ ପଥ ଯୋଗାଯୋଗ କରେ। ଉଦାରମନ୍ଥ ମଧ୍ୟରେ ଆଗ୍ନି ଆମ ପାଇଁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦିଅ, ବୃଷଭ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗୃହପତି ହେଉ। ଯିଏ ଗୃହବାସୀ, ସେ ରକ୍ଷିତ ହେଉ, ଯୁଦ୍ଧରେ କବଚ ପରି ସୁରକ୍ଷିତ ରୁହୁ। ଆଗ୍ନି, ଏହି ଶୁଭ ବଳି ତୁମକୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ହେଉ, ତୁମ ମନକୁ ଅଧିକ ଆନନ୍ଦ ଦିଅ। ତୁମ ଶୁଭ୍ର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରୂପ ଦ୍ୱାରା ଆମକୁ ଧନ ଦିଅ। ରଥ, ନୌକା, ଓ ଗୃହ ପାଇଁ, ଆଗ୍ନି, ସଦା ପଥପ୍ରଦର୍ଶକ ଦିଅ। ଆମର ବୀର, ଦାତା, ଓ ଅନ୍ୟ ଯାତ୍ରୀମାନେ ପାଇଁ ସୁରକ୍ଷା ଦିଅ। ଆଗ୍ନିକୁ ଆମେ ଗୀତରେ ଡାକୁଛୁ, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀ, ପ୍ରଶଂସିତ ନଦୀମାନେ ସହିତ। ଗୋଧନ ଓ ଯବ ପାଇଁ, ଦୀର୍ଘ ଧ୍ୱନିରେ, ରକ୍ତମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଛନ୍ତି।