ଏକ ସମୟର କଥା, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାମାନେ ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିଲେ, ସେଠାରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏବଂ ଅଶୁଭ ଶକ୍ତିମାନେ ଠାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା ହେଉଥିଲା। ସେଥିରେ ବରଦାନଶୀଳ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଗଲା—“ଓ ଦୟାଳୁ ଇନ୍ଦ୍ର, ଯେଉଁମାନେ ଆମ ପ୍ରତି ହାନି କରିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଦଳକୁ ଦୂରେ ହଟାଇଦିଅ। ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଦୁର୍ଗ, ତାଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟ ସ୍ଥାନରେ ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ପରାଜିତ କର। ତୁମେ ଏପରି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ପଚାନ୍ନିଶ (୫୩) ଲୋକଙ୍କୁ ତୁମ ଶକ୍ତିରେ ସ୍ଵେପ୍ତ କରିଛ। ଏହି ହେଉଛି ତୁମ ଇଛା, ଏହି ହେଉଛି ତୁମ କାର୍ଯ୍ୟ ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଆଘାତ କର।" "ଓ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ହଳଦିଆ ଅସ୍ତ୍ର, ଦାନବ ଓ ମାୟାବିକୁ ଧ୍ୱଂସ କର। ସମସ୍ତ ଦାନବ ଦଳକୁ ଦୂରେ କର। ନିରାସ୍ତ୍ର ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୃଢ ହେଉ, ଆମ ଆବାଜ ଶୁଣ। ତୁମ ତେଜରେ ଆକାଶ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଛି, ଭୂମି ଭୟ ଭିତି ହୋଇନାହିଁ। ତୁମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଅଜୟ ହିରୋ, ଅଶୁରଙ୍କ ନାଶକ, ତୁମେ ତ୍ରିସପ୍ତ (୨୧) ଶକ୍ତିରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।" "ଯିଏ ସୋମ ଅର୍ପଣ କରେ, ସେ ନିଜ ଘର ପାଉଛି, ଯଜ୍ଞ କରି ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱେଷ ଦୂର କରେ। ଏହି ଅର୍ପଣକାରୀ ଶକ୍ତି ଚାହେ, ଏହିଠି ହଜାର ଗୁଣ ପୁରସ୍କାର ମିଳେ। ଇନ୍ଦ୍ର ଏହି ଅର୍ପଣକାରୀଙ୍କୁ ବହୁ ଧନ ଦେଇଥାନ୍ତି।" ଏହିପରି ଦିନେ, ବାୟୁଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଉଛି—"ଓ ବାୟୁ, ତୁମ ଦଳ ସହିତ ଆସ, ନିବେଦନ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ। ତୁମେ ଏଠି ପ୍ରଥମ ସୋମପାନ ପାଇଁ ଆସ। ତୁମେ ସଠିକ୍ ଚିନ୍ତାଧାରା ସହିତ ଚାଲ। ତୁମ ଦଳ-ଯୁକ୍ତ ରଥେ ଆସ, ଆହାର ପାଇଁ।" "ଏହି ଉତ୍ସାହୀ ସୋମ ଥୋପା ତୁମକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉ, ଗୋଧନରେ ଚାପି ତିଆରି। ଯେତେବେଳେ ଉତ୍ସାହୀ ଦେବମାନେ ଦେବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଦକ୍ଷତାରେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି। ତୁମ ଦଳ ଆହାର ପାଇଁ ଆସନ୍ତି, ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଚିନ୍ତା ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି।" "ବାୟୁ ଲାଲ ଘୋଡା, ହଳଦିଆ ଘୋଡା, ଦ୍ରୁତ ଘୋଡା ରଥକୁ ଯୋକ୍ତି କରନ୍ତି। ପୁରନ୍ଧିକୁ ଜଗାଇଦିଅ, ପ୍ରେମିକ ଯେପରି ତାଙ୍କ ପ୍ରେମିକାକୁ ଜଗାଏ। ଦୁଇ ଜଗତକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କର, ପ୍ରଭାତ ଆଣନ୍ତା, କୀର୍ତ୍ତି ପାଇଁ।" "ତୁମ ପାଇଁ, ବାୟୁ, ଶୁଭ୍ର ଉଷାମାନେ ତାଙ୍କର ଅଲୋକିକ ଅଲଙ୍କାର ପିନ୍ଧନ୍ତି, ନୂତନ ଭାବେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ଗୋଧନ ତୁମ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଧନ ଦେଇଥାଏ। ମାରୁତମାନେ ଆକାଶରୁ ଆସନ୍ତି।" "ତୁମ ପାଇଁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଶୁଭ୍ର, ଦ୍ରୁତ ଘୋଡାମାନେ ଉତ୍ସାହରେ ପୋଷଣ ଚାହନ୍ତି। ଉପାସକ ତୁମକୁ ଭାଗର ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ। ତୁମେ ନ୍ୟାୟରେ ସମସ୍ତ ଜନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର, ସୂର୍ଯ୍ୟରୁ ମଧ୍ୟ।" "ଏହି ସମସ୍ତ ମଧ୍ୟରେ, ବାୟୁ, ତୁମେ ପ୍ରଥମ ସୋମପାନର ଯୋଗ୍ୟ। ଦ୍ରୁତ ଚଳିତ ଦଳମଧ୍ୟରେ ଗୋମାନେ ତୁମକୁ ଘୃତ ଦେଉଛନ୍ତି।" "ତୁମେ ହଜାର ଦଳ ସହିତ ଆମ ଆସନରେ ଆସ, ଶତ-ଶତ ଦଳ ସହିତ। ପ୍ରଥମ ସୋମପାନ ପାଇଁ ଦେବତାମାନେ ତୁମକୁ ଯୋକ୍ତି କରିଛନ୍ତି। ମଧୁର ସୋମ ତୁମ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ।" "ପାଥରରେ ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇଥିବା ଏହି ସୋମ ତୁମ ପାଇଁ ଚମକି ଝରୁଛି। ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଜୀବନ ଅଂଶ ତୁମକୁ ଉଦ୍ଧୋଷିତ। ବାୟୁ, ତୁମ ଦଳ ଆଣ, ଆନନ୍ଦରେ ଆସ।" "ଶତ-ଶତ ଦଳ ସହିତ ତୁମେ ଯଜ୍ଞରେ ଆସ, ବାୟୁ। ଏହି ଅଂଶ ତୁମ ପାଇଁ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେବତା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସହିତ। ପୁରୋହିତମାନେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳମାନେକୁ ଆଣିଛନ୍ତି।" "ତୁମ ଦଳ-ଯୁକ୍ତ ରଥ ଆସେ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ, ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅର୍ପଣ ପାଇଁ, ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ। ମଧୁର ସୋମ ପିଉ, ପ୍ରଥମ ତୁମ ପାଇଁ। ବାୟୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଧନ ନେଇ ଆସ।" "ତୁମେ ଦୁଇଜଣ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବାୟୁ, ଆମ ଚିନ୍ତା ଯଜ୍ଞରେ ତୁମପାଖରେ ଲାଗିଛି। ଏଠି ସୋମ ଶୁଧ୍ଧ, ଦ୍ରୁତ ଘୋଡା ପରି। ଏହି ସୋମ ଆମ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ପିଉ। ଇନ୍ଦ୍ର ବାୟୁ, ପାଥର ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଶକ୍ତି ଓ ପୁରସ୍କାର ଦିଅ।" "ଏହି ସୋମମାନେ ଜଳରେ ତୁମ ଦୁଇଜଣ ପାଇଁ ଚାପିଛି, ପୁରୋହିତ ଆଣୁଛନ୍ତି। ଉଜ୍ଜ୍ୱଳମାନେ ଆଣାଯାଇଛନ୍ତି। ଏହି ଉତ୍ସାହୀ ଫିଲ୍ଟର ଦ୍ୱାରା ଝରୁଛନ୍ତି। ତୁମର ଯୁବ ସୋମ ନିତ୍ୟ ନୂତନ, ଉଲ ଉପରେ ଯାଉଛି।" "ବାୟୁ, ଏହି ସ୍ରୋତରେ ଯାଅ, ଯେଉଁଠାରେ ପାଥର ନିତ୍ୟ କଥା କହିଥାଏ; ସେଠାରେ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଘରକୁ ଯାଅ। ମୃଦୁ ବାଣୀ ଦେଖାଯାଏ, ଶୁଧ୍ଧ ଘୃତ ଢାଳାଯାଏ, ସମସ୍ତ ଦଳ ଯଜ୍ଞକୁ ଆଗେ ବଢ଼େ।" "ଏଠି, ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଏହି ମଧୁର ଅର୍ପଣ ଗ୍ରହଣ କର; ତୁମ ପୁତ୍ରମାନେ ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ତଳେ ରହନ୍ତି—ଆମ ପୁତ୍ର ହେଉ। ଗୋମାନେ ଦୁହାଯାଉଛି, ଯବ ରାନ୍ଧାଯାଉଛି; ବାୟୁ, ତୁମ ପାଇଁ ଗୋମାନେ ଆସୁଛନ୍ତି।" "ଏହି ବାୟୁ, ତୁମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବଳବାନ୍ ମାନେ, ବୃଷଭମାନେ ନଦୀ ମଧ୍ୟରେ ଉଡ଼ନ୍ତି, ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛନ୍ତି। ମରୁଭୂମିରେ ମଧ୍ୟ, ଅକ୍ଲାନ୍ତ, ବୟସ୍କ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ରୁହନ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ପରି, ଧରିବାକୁ କଠିନ।" ଏଠିଏ ଆସି, ଆମେ ଉଚ୍ଚ, ପୁରାତନ, ମହାନ୍ ସ୍ତୁତି, ଅର୍ପଣ, ପ୍ରାର୍ଥନା ଦୟାଳୁ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଦେଉ। ସେମାନେ ଘୃତରେ ଧନୀ, ଯଜ୍ଞର ଯୋଗ୍ୟ, ବିଜୟୀ ଶକ୍ତିର ଧାରକ—କେହି ତାଙ୍କୁ ପରାଜିତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କ ଦିବ୍ୟତା ଅଜୟ।" "ବିସ୍ତୃତ ପଥ ଦେଖାଯାଇଛି, ସତ୍ୟର ପଥ, ଯାହା ଭାଗର ଦୃଷ୍ଟିର କିରଣରେ ମାପାଯାଇଛି। ମିତ୍ର, ଆର୍ୟମନ୍, ଓ ବରୁଣଙ୍କ ଚମକୁଥିବା ଆସନ। ସେମାନେ ମହାନ୍ ସ୍ତୁତି ଏବଂ ପ୍ରଶଂସା ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି।" "ସେମାନେ ଅମୃତ ଆଦିତି ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ନିତ୍ୟ ଜାଗ୍ରତ। ଆଦିତ୍ୟମାନେ ଦାନର ନାୟକ, ମିତ୍ର ବରୁଣ ଲୋକଙ୍କୁ ନେତୃତ୍ୱ ଦିଅନ୍ତି, ଆର୍ୟମନ୍ ନେତୃତ୍ୱ କରନ୍ତି।" "ଏହି ସୋମ, ମିତ୍ର ବରୁଣଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁଭ୍ର, ଦୁଃଖ ହୀନ। ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏହିଠି ଉପଭୋଗ କରନ୍ତୁ। ଦୁଇ ରାଜା ଆମ ଇଚ୍ଛା ପ୍ରକାର କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ, ସତ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ।" "ଯିଏ ମନୁଷ୍ୟ ମିତ୍ର ବରୁଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ରହି ରକ୍ଷିତ ହେଉ। ଆର୍ୟମନ୍ ତାଙ୍କୁ ନ୍ୟାୟରେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ସେ ସ୍ତୁତି ଓ ପ୍ରଶଂସାରେ ତାଙ୍କ ନିୟମ ଅଲଙ୍କୃତ କରେ।" "ବିଶାଳ ଆକାଶ, ଦୁଇ ଜଗତକୁ ନମସ୍କାର। ମିତ୍ର ବରୁଣଙ୍କୁ କଥା କହିବି, ଦୟାଳୁ ଦେବତାମାନେ। ଇନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ଅଗ୍ନି, ଚମକୁଥିବା ଆର୍ୟମନ୍, ଭାଗକୁ ପ୍ରଶଂସା।