ଶ୍ୟାବଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଦଶଟି ରଥ ଓ ବଧୂମାନେ ମୋ ପାଖକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ସେଥିପରେ ସାଠି ହଜାର ଗାଁଠି ଗଞ୍ଜିଲା, ଏବଂ କକ୍ଷୀବନ୍ତଙ୍କ ଧନ ଦିନ ଶେଷରେ ଅପାର ଭାବେ ଆସିଲା। ଦଶ-ରଥୀୟ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଚାଲିଶିଟି ଲାଲ ଘୋଡା ହଜାର ଆଗରେ ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଚାଲିଥିଲେ; କକ୍ଷୀବନ୍ତଙ୍କ ତୀବ୍ର ଘୋଡାମାନେ, ମଦକର ପାନୀୟ ଝରାଇ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ। ପୂର୍ବରୁ ମିଳିଥିବା ଦାନ ପରେ, ମୁଁ ଅଠ ଥର ଯୋଗାଯୋଗ କରାଯାଇଥିବା ପୋଶାକ ଓ ଗାଈ ମଧ୍ୟ ପାଇଲି; ଆପଣଙ୍କର ନିକଟ ବନ୍ଧୁମାନେ, ଗୋତ୍ରୀୟ ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କ ପରି, ରଥଚାଳକମାନେ ଯେଉଁମାନେ ରଥ ବିନା, ସେମାନେ କୀର୍ତ୍ତି ଲାଭ କରିଛନ୍ତି। ଯାଦୁରୀ, ଯିଏ ଅଳଙ୍କୃତ ଓ କାଶୀ ନାରୀଙ୍କ ଉରୁରେ କମରବନ୍ଧ ପରି ପରିବେଷ୍ଟିତ, ସେ ମୋତେ ଶତାଧିକ ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ଶୀଘ୍ର ଓ ପ୍ରଚୁର ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇଥାଏ। ମୋ ପାଖକୁ ଆସ, ମୋତେ ଭଲରେ ଦେଖ, ମୋର ଛୋଟତାକୁ ଅବହେଳା କରନି; ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୁଅଁଳା, ଗାନ୍ଧାରୀ ମେଖେଳା ପରି। ଏହିପରେ ମୁଁ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ହୋତାର୍ ଭାବେ ଦେଖିଥାଏ—ଉଦାର, ଶକ୍ତିର ପୁତ୍ର, ସମସ୍ତ ଜନ୍ମର ଜ୍ଞାନୀ, ଋଷି, ଶୁଦ୍ଧ କ୍ରିୟାରେ ଦେବତା, ଦିବ୍ୟ ଦୟାରେ ଯୁକ୍ତ, ଘୃତର ପ୍ରବାହକୁ ତାଙ୍କ ଶିଖାରେ ଅନୁସରଣ କରି, ହବି ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି। ଆମେ ତୁମକୁ, ଅଗ୍ନି, ସବୁଠୁ ଉତ୍ତମ, ଅଙ୍ଗିରସମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଋଷି, ଶୁଦ୍ଧ ଚିନ୍ତାରେ, ଆମ ପ୍ରାର୍ଥନାରେ ଡାକୁଛୁ; ତୁମେ ଦିଗନ୍ତର ରକ୍ଷକ, ଜନମାନେଙ୍କର ହୋତାର୍, ଅଗ୍ନିଶିଖା ପରି ତୀବ୍ର, ଯାହାକୁ ଗୋତ୍ରମାନେ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ଧରିଥାନ୍ତି। ସେ, ବହୁତ ଶକ୍ତି ଓ ତେଜରେ ଉଜ୍ୱଳ, ଶତ୍ରୁଙ୍କର ନାଶକ ହୁଏ, କୁହାଡ଼ି ପରି, ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ନମିଥାନ୍ତି, ଘନ ଜଙ୍ଗଲରେ ପଡ଼ିଥିବା ପରି, ସେ ସମସ୍ତ ଦୃଢ଼ତାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି, ଅଜୟ ରହିଥାନ୍ତି। ଦୃଢ଼ କିଲ୍ଲାମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଆତ୍ମସମର୍ପଣ କରନ୍ତି; ତୁମେ ପଥ ଜାଣ, ଶୀଘ୍ର ଅରଣିରେ ଅଗ୍ନି ଉତ୍ପନ୍ନ କରି, ହବି ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର; ସେ ବହୁତକୁ ଛିଦ୍ର କରନ୍ତି, କାଠମିଷ୍ତ୍ରୀ ପରି, ଦୃଢ଼ ଖାଦ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ ଶକ୍ତିରେ ଭାଙ୍ଗିଦିଅନ୍ତି। ଆମେ ଅନ୍ଧକାର ମଧ୍ୟରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାକୁ ଧ୍ୟାନ କରୁ, ଯିଏ ରାତିରେ ଦିନଠାରୁ ଅଧିକ ଦେଖାଯାଏ, ଅସ୍ଥାୟୀ ଦିନରେ ନୁହେଁ; ତାଙ୍କୁ ପୁତ୍ର ପରି ଆଶ୍ରୟ କରୁଛୁ, ଭକ୍ତ ଓ ଅଭକ୍ତ, ଅମର ଅଗ୍ନି, ସୁରକ୍ଷା ଦେଉଛନ୍ତି। ସେ, ଅତିଥି ପରି, ମାରୁତମାନେ ପରି ତୀବ୍ର, ଉତ୍ସାହୀ, ଉର୍ବର ଓ ଉଜାଡ଼ ଭୂମିରେ ଶୀଘ୍ର; ହବି ଗ୍ରହଣ କରି, ଯଜ୍ଞର ଚିହ୍ନ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି; ସେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଇ, ସମସ୍ତ ମନୁଷ୍ୟ ତାଙ୍କ ପଥରେ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ଭୃଗୁମାନେ ଭକ୍ତିରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ମନ୍ଥନ କଲେ, ଅଗ୍ନି ଧନର ନାଥ ହେଲେ, ଶୁଦ୍ଧ, ସମସ୍ତର ଆଧାର; ବୁଦ୍ଧିମାନ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଧନକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଆମେ ତୁମକୁ ସମସ୍ତ ଜନଙ୍କ ନାଥ, ସମସ୍ତଙ୍କ ସାଧାରଣ ମାଲିକ, ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ସାଥୀ ଭାବେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଛୁ; ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଅତିଥି, ପିତା ପରି, ଅଚଳ ଆସନରେ ବସିଥିବା; ଏହି ଅମର ପକ୍ଷୀମାନେ ହବିକୁ ଦେବତାଙ୍କୁ ପହଞ୍ଚାନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ସବୁଠୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଶକ୍ତିରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ଦେବସେବା ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଇଛ; ତୁମର ଉତ୍ସାହ ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଇଚ୍ଛା ମଧ୍ୟ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ; ତେଣୁ ଅମରମାନେ ତୁମକୁ ଚାରିପାଖରେ ଘୁରିଥାନ୍ତି, ତୁମେ ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଆମ ପ୍ରଶଂସା ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପାଇଁ, ମହାନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଗୋପାଳକ; ଯେତେବେଳେ ସେ ଘରେ ହବି ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଧ୍ୱନିତ ବୃଷଭ ପରି ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଅଛନ୍ତି। ଅଗ୍ନି, ଆମକୁ ଦେବମାନେ ସହିତ ନିକଟ ଦୃଷ୍ଟି ଦିଅ, ଭଲ ପରାମର୍ଶ ଓ ଧନ ସହିତ; ପ୍ରଶଂସକମାନେ ପାଇଁ ପ୍ରଚୁର ଶକ୍ତି ଦିଅ, ତୁମେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ଏହି ଅଗ୍ନି ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଘରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ଉତ୍ତମ ହୋତାର୍, ଉସିଜ୍ ନିୟମ ଅନୁସରେ ଚାଲନ୍ତି; ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଶୁଣନ୍ତି, ମିତ୍ର, ଧନ କୀର୍ତ୍ତି ପରି ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ନିର୍ମଳ ହୋତାର୍ ହବିସ୍ଥାନରେ ବସିଛନ୍ତି। ଆମେ ତାଙ୍କୁ, ଯଜ୍ଞପାତ୍ର, ସତ୍ୟ ପଥରେ, ଭକ୍ତି ଓ ହବି ସହିତ ପଠାଉଛୁ; ସେ ଆମକୁ ପୋଷଣ ଦେଉନ୍ତୁ, ସେ କେବେ ବୃଦ୍ଧ ହୁଏନି; ମାତରିଶ୍ୱାନ୍ ତାଙ୍କୁ ଦୂରରୁ ମନୁଙ୍କ ପାଖକୁ ଆଣିଥିଲେ। ସେ ଏକାସାଥିରେ ଭୂମିରେ ଘୁରିଥାନ୍ତି, ବୃଷଭ ପରି ଗର୍ଜନ କରି, ତାଙ୍କ ଶୁକ୍ର ବିକୀରଣ କରନ୍ତି; ଶତ ଚକ୍ଷୁ ଦେଖି, ଦେବତା, ଜଙ୍ଗଲରେ ଶୀଘ୍ର; ଅଗ୍ନି ଉଚ୍ଚ ଶିଖରରେ ଆସନ ନେଇଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ, ସେ ଏହି ଘରର ଗୃହପତି, ଅଗ୍ନି, ଯଜ୍ଞ ଓ କ୍ରିୟା ଦେଖନ୍ତି; ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ, ଜ୍ଞାନୀ, ସମସ୍ତ ସତ୍ତ୍ୱକୁ ଦେଖନ୍ତି; ଘୃତରେ ଧନୀ, ଅତିଥି ଅଗ୍ନି ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ପାଇଁ ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ ଡାକନ୍ତି, ଅଗ୍ନିଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ, ମାରୁତମାନେ ପାଇଁ, ଉପଭୋଗ ପାଇଁ; କାରଣ ସେ ଦାନ ଓ ଧନକୁ ନିଜ ମାପରେ ବଣ୍ଟନ କରନ୍ତି; ସେ ଆମକୁ ଅପମାନ, ଶାପ, ଅପକାରରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଆନନ୍ଦ ତାଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣ ହାତରେ ରଖାଯାଇଛି; ତୀବ୍ର ଅଗ୍ନି କେବେ ମହିମାରେ ଅପରାଜିତ ହୁଏନି। ଦେବମାନେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ହବି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତି; ଭଲ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ପାଇଁ ଅଗ୍ନି ପଥ ଖୋଲନ୍ତି। ଅଗ୍ନି ମନୁଷ୍ୟ ସଭାରେ ସବୁଠୁ ଶୁଭ, ଯଜ୍ଞରେ ନାୟକ, ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରିୟ; ସେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଅର୍ପିତ ହବି ଉପରେ ଶାସନ କରନ୍ତି। ସେ ଆମକୁ ବରୁଣଙ୍କ ଦାଣ୍ଡରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଲୋକେ ଅଗ୍ନିକୁ ପୂଜାରି, ଧନଦାତା, ଅତି ପ୍ରିୟ ଓ କ୍ରିୟାଶୀଳ ଭାବେ ଚାହାନ୍ତି; ଦେବମାନେ ତାଙ୍କୁ ସବୁଜ୍ଞ, ମହାପୁରୁଷ, ଉପାସ୍ୟ ପୂଜାରି ଭାବେ ବସାଇଛନ୍ତି। ଏବେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କଥା: ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ଯାହାକୁ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ ପାଇଁ ରଥ ପରି ନେଇଯାଅ, ସେ ଦୂରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ନିକଟକୁ ଆଣ, ଅକ୍ଷତ ରଖ; ଚିତ୍ତ ଓ ଘୋଡାକୁ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ଅନୁଗତ କର। ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ଉକ୍ତି ଆମର ହେଉ। ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଦ୍ଧରେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଡାକରେ ସାହାଯ୍ୟ କର, ବିଜୟ ଦିଅ; ତୁମେ ବୀରମାନେ ସହିତ ଜିତ, ଋଷିମାନେ ସହିତ ଅତିକ୍ରମ କର।