ଏକ ଦିବ୍ୟ ଉଷାର ଆଗମନର ସୁନ୍ଦର ଉପଖ୍ୟାନ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ମଧୁର ଉଚ୍ଚାରଣ ଓ ଦାନଶୀଳ ମନୁଷ୍ୟ ଉଦିତ ହୁଅନ୍ତୁ, କାରଣ ଦୀପ୍ତିମାନ ଅଗ୍ନିମାନ୍ଦ ଜାଳିଉଠିଛି। ଯେଉଁ ଧନ-ସମ୍ପଦ ପୂର୍ବରୁ ଅନ୍ଧକାରରେ ଲୁଚିଥିଲା, ଉଷା ତାହାକୁ ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ପ୍ରକାଶ କରିଦିଅନ୍ତି। ଏଠି ଦେଖାଯାଏ, ଗୋଟିଏ ଯାଏ, ଅନ୍ୟ ଆସେ—ଏହି ଦୁଇ ଭିନ୍ନ ଆକୃତିରେ ସହଯାତ୍ରା କରନ୍ତି; ଗୋଟିଏ ତାଙ୍କର ରଥରେ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରିଦିଅନ୍ତି, ଅନ୍ୟଟି ଉଷା ଭାବେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ଦିନ ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦିନ, ଦୁଇଁଜଣ ଏକ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ଏହା ହେଉଛି ବରୁଣଙ୍କର ନିୟମ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିନ ତିନି ଯୋଜନା ଦୂର ଯାଏ, ତାଙ୍କର ଗତି ବିପଳ୍ଲତାହୀନ। ଉଷା ଆଗମନର ପ୍ରଥମ ଦିନର ନାମ ଜାଣନ୍ତି; ଅନ୍ଧକାରରୁ ଜନ୍ମ ହୋଇ, ସ୍ୱେତ ଦୀପ୍ତିରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳିତ। ସତ୍ୟର କନ୍ୟା ନିଜ ନିୟମ କଦାପି ଉଲ୍ଲଂଘନ କରନ୍ତିନାହିଁ, ପ୍ରତିଦିନ ନିର୍ବିଘ୍ନ ଚଳନ କରନ୍ତି। ଏ ଦେବୀ ଉଷା, ଏକ ସୁନ୍ଦର କନ୍ୟା ପରି ଶୋଭା ପାଇ ଦେବତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସନ୍ତି; ସ୍ମୃତିରେ ତାଜା, ଯୁବତୀ ଉଷା ଆଗକୁ ବଢ଼ି, ନିଜ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ପଥକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଦିଅନ୍ତି। ଉଷା, ବଧୂ ପରି ମାଆଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୃଙ୍ଗାରିତ, ନିଜ ରୂପକୁ ଦର୍ଶନୀୟ କରନ୍ତି। ଶୁଭ ଉଷା, ତୁମ ଆଲୋକକୁ ବିସ୍ତାର କର, ଅନ୍ୟ ଉଷାମାନେ ତୁମ ପୂର୍ବରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଉନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଉଷାମାନେ ଘୋଡ଼ା, ଗାଁ ଓ ସମସ୍ତ ଧନ-ଦାନରେ ସମୃଦ୍ଧ, ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ସହ ଚେଷ୍ଟାଶୀଳ; ସେମାନେ ଆସନ୍ତି ଓ ପୁଣି ଫେରନ୍ତି, ଶୁଭ ନାମ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ଉଷା, ସତ୍ୟ ମାର୍ଗରେ ତାଙ୍କର କିରଣ ସହ ଚଲି, ଆମକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିଶ୍ଚୟ ଦିଅ। ଆଜି ଆମ ପାଇଁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଅ, ଦୟାମୟୀ, ଦାନଶୀଳ ମାନେ ମଧ୍ୟ ଧନର ଅଧିକାରୀ ହେଉନ୍ତୁ। ଉଷା ଉଦିତ ହୋଇ ଅଗ୍ନିକୁ ଜାଳିଦେଇଛନ୍ତି; ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଉଛି, ଆଲୋକକୁ ବ୍ୟାପ୍ତ କରୁଛି। ଏଠାରେ ଦେବତା ସବିତା ଦ୍ୱିପଦ ଓ ଚତୁଷ୍ପଦ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ନିମିତ୍ତେ କ୍ରିୟାଶୀଳ। ଉଷା ଦେବୀ ଦେବ ନିୟମ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରନ୍ତିନାହିଁ, ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଚର୍ଯ୍ୟା ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତିନାହିଁ; ଯେଉଁମାନେ ଆସନ୍ତି ଓ ଯାଆନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉଷା ପ୍ରଥମ, ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଦର୍ଶନ ଦେଇ ଉଦିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ସ୍ୱର୍ଗକନ୍ୟା ଦୀପ୍ତିରେ ଶୋଭାମାନ, ପ୍ରକାଶରେ ଶୃଙ୍ଗାରିତ, ସମ୍ମୁଖରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ନ୍ତି; ସତ୍ୟର ମାର୍ଗ ଅନୁସରଣ କରି, ଦିଗ୍ବିଭ୍ରମ ହେଉନ୍ତିନାହିଁ। ଶୁଧ୍ଧା ନାରୀର ଛାତି ପରି ଉଷା ଦର୍ଶନ ଦେଇଛନ୍ତି; ଦକ୍ଷ ପତ୍ନୀ ପରି ନିଜ ରୂପ ଦେଖାନ୍ତି, ସେ ଶୟନାଶୀମାନେ ଉଠାଇ ଦେଉଛନ୍ତି, ପୁନର୍ବାର ଆସନ୍ତି, ସଦା ଫେରୁଥିବା ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ଅବିଚଳ। ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରାଜ୍ୟର ପୂର୍ବାର୍ଧରେ, ଗାଁମାନଙ୍କର ମାଆ ଚିହ୍ନ ଦେଇଛନ୍ତି; ସେ ଆପଣକୁ ବିସ୍ତାରିତ କରନ୍ତି, ସମୃଦ୍ଧି ଦେଇ, ଦୁଇ ପିତା-ମାଆଙ୍କ ଅଂକ ଭରିଦିଅନ୍ତି। ଏହି ଉଷା, ସବୁଠୁ ଦାତ୍ରୀ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେଖାଯାଏ; ସେ ନ ନବଜାତକୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ନ ସ୍ୱାମୀକୁ; ନିର୍ମଳ ଓ ଶୁଭ ରୂପରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳିତ ହୁଅନ୍ତି। ଉଷା ପରି ମେଘ ପୁରୁଷଙ୍କ ଦିଗକୁ ଆସନ୍ତି, ଧନାର୍ଜନକୁ ଚାହୁଁଥିବା ଜଳପଥ ପରି; ଶୃଙ୍ଗାରିତ ଓ ଉତ୍ସୁକା ପତ୍ନୀ ପରି, ଉଷା ଜଳ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତି। ଉଷା, ଛୋଟଭଉଣୀ ପରି ବଡ଼ଭଉଣୀଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଉଛି, ନିଜ ଘରକୁ ଫେରୁଛି ପରି ଦେଖାଯାଏ; ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳିତ, ଜଣାଣୀମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହେବା ପରି ଶୋଭା ପାଉଛନ୍ତି। ଏହି ଉଷାମାନେ, ଆଗର ଭଉଣୀମାନେ ପରେ ଭଉଣୀଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି; ପୁରୁଣା ଉଷାମାନେ ଯେପରି, ଏହି ନୂତନ ଉଷାମାନେ ଆମ ପାଖରେ ଆସନ୍ତୁ, ଧନ ଓ ଶୁଭ ଦିନ ନେଇଅନ୍ତୁ। ଉଷା, ତୁମ ଦାନରେ ଆମକୁ ଜାଗ୍ରତ କର; ଯେଉଁମାନେ ଅଜାଗୃତ, ସେମାନେ ଜାଗୁନ୍ତୁ; ଦାନଶୀଳଙ୍କ ପାଇଁ ଧନ ନେଇ ଉଦିତ ହୁଅ, ସତ୍ୟବାଦୀଙ୍କୁ ଫଳ ଦିଅ। ଏହି ଯୁବତୀ ଉଷା, ଘୋଡ଼ାରେ ସମୃଦ୍ଧ, ଆଗରେ ଲାଲ ଗାଁମାନେ ଯୋକ୍ତ କରନ୍ତି; ଉଦିତ ହେବା ସମୟରେ ତାଙ୍କର ପତାକା ପ୍ରସାରିତ, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘରେ ଅଗ୍ନି ବ୍ୟବସ୍ଥିତ। ପକ୍ଷୀମାନେ ତାଙ୍କ ଅନ୍ତ୍ରାଳୁ ଉଡ଼ିଯାନ୍ତି, ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ନିଜ ପିତୃମାନେ ସହ ଆହୁତିରେ ଅଂଶ ନେଉଛନ୍ତି; ଦେବୀ ଉଷା, ତୁମେ ଉପାସକ ଓ ଗୃହସ୍ଥଙ୍କୁ ଅନେକ ଧନ ଦିଅ। ମୁଁ ଉଷାଙ୍କୁ ଏହି ସ୍ତୁତି ଓ ଗୀତରେ ପ୍ରଶଂସା କରିଛି; ଉଷାମାନେ, ତୁମେ ବଢ଼; ଦେବୀମାନେ, ତୁମ ଦୟାରେ ଆମେ ଶତଗୁଣ, ସହସ୍ରଗୁଣ ଫଳ ଲାଭ କରିବାକୁ ପାଉ। ପ୍ରଭାତ ସମୟରେ, ଜ୍ଞାନୀ ଧନ ଉତ୍ପାଦନ କରି, ଗ୍ରହଣ କରି, ରଖନ୍ତି; ଏହି ଧନ ଦ୍ୱାରା ସେ ନିଜ ବଂଶ, ଆୟୁ ଓ ଶୌର୍ୟ ବଢ଼ାନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ଭଲ ଘର, ସୁନା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡ଼ା, ଏବଂ ଅପାର ଧନ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଯିଏ ପ୍ରଭାତ ଉପହାର ଦେଇ ଧନକୁ ମୁକ୍ତ କରେ। ଆଜି, ପ୍ରଭାତ ଉପହାର ନେଇ, ସେ ଧନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ରଥ ନେଇ ଆସନ୍ତି, ପିତାଙ୍କୁ ପୁଅ ପରି; ସେ ସୋମରସ ପିଇ, ସତ୍ୟବାଦୀ ହୋଇ, ବୀର ଶକ୍ତି ବଢ଼ାନ୍ତୁ। ନଦୀମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ ଆନନ୍ଦ ଆଣନ୍ତି, ଗାଁମାନେ ଯଜ୍ଞକାରୀଙ୍କୁ ଆସନ୍ତି; ଘୀର ଧାରା ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ବହେ। ଯିଏ ଦେଇଥାଏ, ସେ ଆକାଶର ଶିଖରରେ ଅବସ୍ଥିତ; ଯିଏ ଭରେ, ସେ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯାଏ; ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଜଳ ଘୀ ଆଣେ, ନଦୀ ବହେ, ଏହି ଉପହାର ସଦା ପ୍ରଚୁର। ଏହି ସମ୍ପଦ ଦାତାଙ୍କର; ଦାନଶୀଳଙ୍କୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆକାଶରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରେ; ଦାନୀ ଅମୃତତ୍ୱର ଭାଗୀ, ତାଙ୍କର ଆୟୁ ବଢ଼େ। ଦାନୀଙ୍କୁ କଦାଚିତ୍ ଅପମାନ ନ ହୋକ, ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଅକ୍ଷତ ରହନ୍ତୁ; ଅନ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ସୀମା ହୋକ, କିନ୍ତୁ ଅଦାନୀଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ମିଳୁ। ମୁଁ ମନରେ ଉତ୍ସର୍ଗ କରି ବହୁ ସ୍ତୁତି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଛି, ସିନ୍ଧୁପତି, ଧନୀ ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ, ଯିଏ ମୋତେ ହଜାର ଦେଇଥିଲେ, ମହାଦାନୀ ରାଜା, ଖ୍ୟାତି ଚାହିଁ। ଏକାଥିରେ ଶତ ସୁନାର ଗଳାପଟି, ଶତ ଯୋଜିତ ଘୋଡ଼ା, ଶତ ଗାଁ—କକ୍ଷୀବାନ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ଦାନର ଖ୍ୟାତି ଆକାଶରେ ଅମର। ମୋତେ ଦଶ ରଥ ଓ ବଧୂ, ଶ୍ୟାବଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ; ଷଷ୍ଟି ହଜାର ଗାଁ ଆସିଥିଲା, ଦିନ ଶେଷରେ କକ୍ଷୀବାନ୍ତଙ୍କ ଧନ ଅପାର ହେଇଥିଲା।