ଏକ ପବିତ୍ର ପ୍ରଭାତରେ, ଋଷିମାନେ ଅନୁଷ୍ଠାନ ପାଇଁ ତୟାରି ହେଉଛନ୍ତି । ସେମାନେ କୃପାମୟ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ଦ୍ରୁତଚେତନ ମନରେ ନିବେଦନ ଆଣି ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଉପସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି । ସେମାନେ ମାରୁତମାନଙ୍କୁ, ଯେଉଁମାନେ ଦିଗନ୍ତର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର ଓ ଆକାଶର ପୁତ୍ର, ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଓ ପ୍ରତାପ ପାଇଁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି । ଉଷା ଓ ରାତି, ଯେଉଁମାନେ ଅନେକ ଜ୍ଞାନ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରଥମ ଆହ୍ୱାନକୁ ବୃଦ୍ଧି କରନ୍ତି । ଏହି ଦେବତାମାନେ ସୁନ୍ଦର ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ତୁଳ୍ୟ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରୂପରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଅନ୍ତି । ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଧନ-ଦାତା ଏହି ବିସ୍ତୃତ ଦେବତା ଆନନ୍ଦ ଦିଅନ୍ତୁ; ପବନ, ଯିଏ ଜଳରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସେ ଆମୋଁକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରନ୍ତୁ । ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ପାହାଡ଼ମାନେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ; ସମସ୍ତ ଦେବତା ଆମ ପଥକୁ ସୁଗମ କରନ୍ତୁ । ଏହି ଶୁଭ୍ରବସ୍ତ୍ରଧାରୀ ମହାନ ଦେବତାମାନେ ନିମନ୍ତ୍ରଣ ଓ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଆସନ୍ତୁ । ଜଳର ସନ୍ତାନମାନେ, ଦ୍ରୁତ ନଦୀମାନଙ୍କ ମାତାମାନେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଉ । ଜଳର ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ସନ୍ତାନମାନେ ଆହ୍ୱାନ ପାଇଁ ଆସନ୍ତୁ, ତାଙ୍କର ସ୍ତୁତି ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଖ୍ୟାତି ପରି ପ୍ରଚାର କର । ପୁଷଣ, ଯିଏ ଦାତା, ଓ ଅଗ୍ନି, ଧନ ଦେଇଥିବା ଦେବତାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କର । ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ ଆମ ଆହ୍ୱାନ ଶୁଣନ୍ତୁ, ତାଙ୍କର ବିଶାଳ ନିବାସରେ ଏହି ଶବ୍ଦ ପହଞ୍ଚୁ । ଦାନଶୀଳ ଓ ଧ୍ୟାନସିଳ ଦେବତା ଆମକୁ ଶୁଣନ୍ତୁ; ସିନ୍ଧୁ ନଦୀ ତାଙ୍କର ଜଳରେ ଆମକୁ ଶୁଣନ୍ତୁ । ମୁଁ ବରୁଣ ଓ ମିତ୍ରଙ୍କ ଦାନର ସ୍ତୁତି କରେ, ଶତ ଗାଈଁ ଓ ରଥ ନେଇ ଏହି ଦେବତାମାନେ ଶୀଘ୍ର ଆସନ୍ତି, ପୋଷଣ ନେଇ ଆସନ୍ତି । ମୁଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାତାଙ୍କ ଦାନର ସ୍ତୁତି କରେ; ନହୁଷମାନେ ସହିତ ଆମେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଉ । ଯିଏ ଗୋ-ରଥ ଦେଇଥାଏ, ସେ ମୋତେ ଦୟାଳୁ । ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ମିତ୍ର-ବରୁଣଙ୍କୁ ଶତ୍ରୁତା କରେ, ସେ ତାଙ୍କର କୃପା ପାଏ ନାହିଁ । ସେ ନିଜ ହୃଦୟରେ ରୋଗ ଆଣିଥାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଅନୱୟ କରେ । ନହୁଷ, ସ୍ତୁତିରେ ଶକ୍ତି ପାଇ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱ କରେ, ତାଙ୍କର ଦାନ ଅବିରତ ବହେ । ତା’ପରେ ନହୁଷ ଦେବତାଙ୍କ ଆହ୍ୱାନକୁ ଆସିବେ, ରାଜାମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଶୁଣିବେ । ଯେଉଁ ରଥଚାଳକ ଦାନ ନେଇ ଆସେ, ସେ ମହାନତା ସହିତ ଆସେ । ଏହି ହେଉଛି ଦେବତାଙ୍କ ଦଳ, ନହୁଷମାନଙ୍କ ସଭାରେ ଏହି ସମ୍ପଦ ଓ ଯଶସ୍ୱୀତା ବିଦ୍ୟମାନ । ସମସ୍ତେ ସ୍ପର୍ଦ୍ଧାରେ ଶକ୍ତି ଦିଅନ୍ତୁ । ନହୁଷମାନଙ୍କ ଦେଶରେ ଆମେ ଆନନ୍ଦ ପାଉ, ସେମାନେ ଦଶ ଦଶ ହୋଇ ଖାଦ୍ୟ ପାଇଁ ଯାଆନ୍ତି । ଆକାଂକ୍ଷିତ ଘୋଡ଼ା, ଆକାଂକ୍ଷିତ କିରଣ କ’ଣ? ଏହି ଦେବତାମାନେ ଉତ୍ସାହରେ ଲୋକମାନେକୁ ଚଳାନ୍ତି । ସୁବର୍ଣ୍ଣ କାନ, ମଣି ହାର ଧାରଣ କରୁଥିବା ଅର୍ଣ୍ଣ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଆମକୁ ପଥ ଦିଅନ୍ତୁ । ମହାନ ଗୀତ ଶୀଘ୍ର ଆସିଛି, ଦୁଇ ଜଣଙ୍କ ପାଇଁ କିରଣ ଉଜାଗର ହୋଇଛି । ଚାରିଟି ଦ୍ରୁତ ଘୋଡ଼ା ରଥକୁ ଟାଣେ, ତିନୋଟି ଶକ୍ତି ବିଜୟୀ ରାଜାଙ୍କର । ମିତ୍ର-ବରୁଣଙ୍କ ରଥ ଦୀର୍ଘ ଜଳରେ ଚାଲେ, ତାହାର ଯୋକ୍ ଦୃଢ଼, ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାହାର ନେତା । ଏହିପରି, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ବିସ୍ତୃତ ରଥକୁ ଯୋଡ଼ାଯାଇଛି; ଅମର ଦେବତାମାନେ ଏହାରେ ଉପସ୍ଥିତ । ଅର୍ୟା ଅନ୍ଧକାରକୁ ଛାଡ଼ି ଉଠିଲେ, ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ବାସସ୍ଥାନ ଖୋଜିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ । ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ରୁ ପୂର୍ବରୁ ଉଠିଲେ, ବିଜୟୀ, ମହାନ୍, ଦାନଶୀଳ, ପୁରସ୍କାର ଆଣିଲେ । ଏହି ଯୁବତୀ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ପୁନି ଉଠିଲେ; ଉଷା ପ୍ରଥମ ଆହ୍ୱାନରେ ଆସିଲେ । ଦେବୀ ଉଷା, ଆଜିର ଅଂଶ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବଣ୍ଟନ କରୁଥିବା ବେଳେ, ସବିତା ଦେବତା ଆମକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଗରେ ନିର୍ମଳ କରନ୍ତୁ । ସେ ପ୍ରତି ଘରକୁ ଦିନେ ଦିନେ ନିଜ ନାମ ନେଇ ଆସନ୍ତି; ସେ ଦାନ ଦେବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ପ୍ରତି ସ୍ଥାନରେ ସମ୍ପଦ ବଣ୍ଟନ କରନ୍ତି । ଭାଗର ଭଉଣୀ, ବରୁଣଙ୍କ ଆତ୍ମୀୟ, ଉଷା, ପ୍ରଥମେ ମଧୁର ସ୍ତୁତିରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କର; ଯିଏ ଅଶୁଭ ଭାଗ୍ୟ ଦେଇଥାଏ, ସେ ଛାଡ଼ିଦିଅ- ଆମେ ଡାହାଣ ରଥରେ ତା’କୁ ଜିତିବା । ମଧୁର ଭାଷା ଓ ଦାନଶୀଳ ଲୋକ ଉଠନ୍ତୁ; ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଗ୍ନି ଜଳିଉଛି । ଯେଉଁ ସମ୍ପଦ ଅନ୍ଧକାର ରେ ଲୁଚିଥିଲା, ଉଷାମାନେ ଏବେ ତାହାକୁ ଉଜାଗର କରନ୍ତି । ଏକ ଯାଏ, ଅନ୍ୟ ଆସେ- ଦୁଇଜଣ ଭିନ୍ନ ରୂପରେ ଏକାସାଥି ଚାଲନ୍ତି; ଜଣେ ତାଙ୍କର ରଥରେ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରନ୍ତି, ଉଷା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଅନ୍ତି । ଆଜି, କାଲି ସମାନ, ସେମାନେ ବରୁଣଙ୍କ ଅଟୁଟ ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି; ନିର୍ମଳ, ପ୍ରତି ଦିନ ତିରିଶ ଯୋଜନା ଚାଲି ତାଙ୍କର ପଥ ସମାପ୍ତ କରନ୍ତି । ସେ ପ୍ରଥମ ଦିନର ନାମ ଜାଣନ୍ତି; ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଜନ୍ମ ନେଇ ଅନ୍ଧକାରରୁ ଶୁଭ୍ର ହୁଅନ୍ତି । ସତ୍ୟର ଯୁବତୀ ନିଜ ନିୟମ ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ପ୍ରତିଦିନ ନିର୍ବିଘ୍ନ ଚାଲନ୍ତି । ଏକ ଶୁଭ୍ର ଯୁବତୀ ପରି, ଦେବୀ, ତୁମେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ ଦେବାକୁ ଆସିଛ; ସ୍ମୃତିରେ ଯୁବତୀ ଆଗକୁ ଆସି, ତୁମେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ ରାସ୍ତା ପ୍ରକାଶ କର । ବରିଷ୍ଠା ମାତା ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ବଧୂ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ତୁମେ ଦର୍ଶନୀୟ ରୂପ ଧାରଣ କର; ଶୁଭ୍ର ଉଷା, ତୁମର ଆଲୋକ ଚତୁର୍ଦିଗରେ ପ୍ରସାର କର- ଅନ୍ୟ ଉଷାମାନେ ତୁମ ପୂର୍ବରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେବେ ନାହିଁ । ଘୋଡ଼ା, ଗାଈଁ, ସମସ୍ତ ଧନରେ ଧନାତ୍ମକ, ସୂର୍ଯ୍ୟ କିରଣ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା, ଉଷାମାନେ ଯାଆନ୍ତି, ପୁନି ଫେରନ୍ତି, ଶୁଭ୍ର ନାମ ଧାରଣ କରି । ସତ୍ୟର ପଥ ଅନୁସରଣ କରି ତାଙ୍କର କିରଣ ନେଇ, ଉଷା, ଆମକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିଶ୍ଚୟ ଦିଅ; ଆଜି ଆମ ପାଇଁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଅ- ଦାନଶୀଳ ମଧ୍ୟରେ ଆମେ ଧନୀ ହେଉ । ଉଷା ଉଠି ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରିଛନ୍ତି; ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଇ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଆଲୋକ ପ୍ରସାର କରୁଛନ୍ତି । ଏଠି ସବିତା ଦେବତା ଆମ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଛନ୍ତି, ଦୁଇପଦ ଓ ଚତୁଷ୍ପଦ ଦୁହିଁ ପାଇଁ । ସେ ଦେବତା ନିୟମ ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପଥ ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ଯେଉଁମାନେ ଆସନ୍ତି ଯାଆନ୍ତି, ଉଷା ସେମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ, ଶାଶ୍ୱତ ରୂପରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ । ଏହି ଦିବ୍ୟ କନ୍ୟା ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆଲୋକରେ ଶୋଭିତ, ଆଗରେ ଏକାସାଥି ଆସୁଛନ୍ତି; ସେ ଜାଣି, ସତ୍ୟର ଭଲ ପଥ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ଦିଗ ଭୁଲନ୍ତି ନାହିଁ ।