ଏକ ଶାନ୍ତିମୟ ଉପାସନାର ସମୟରେ, ଆମେ ଦେବତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ବିନୟପୂର୍ବକ ବିନତି କରିଲୁ—"ଏହି ଗୋମାନ୍ୟଙ୍କୁ ଆମ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦେଇ ଦିଅନାହାଁତୁ, ଏହି ଗୋମାନ୍ୟ ଆମ ଘର ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କାଉଁଠି ଚାଲିଯିବେ ନାହିଁ; ସେମାନେ ଦୁଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉଦର ନେଇ ଆମ ସହିତ ରୁହନ୍ତୁ।" ଆମେ ମିତ୍ର ଦେବତାଙ୍କ ମୂଲ୍ୟବାନ ମିତ୍ରତା ଓ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇଁ, ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଲୁ—"ଓ ଯୁବ ଦେବତାମାନେ, ଆମ ପାଇଁ ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧନ ଦାନ କରନ୍ତୁ, ଆମ ପାଇଁ ପୁଷ୍ଟିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅନ୍ନ ଦାନ କରନ୍ତୁ।" ଆଶ୍ୱିନ୍ ଦେବତାଙ୍କର ଘୋଡ଼ା ବିନା ଯୋକ୍ତ ରଥ, ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଆମକୁ ପୁନିପୁନି ଆନନ୍ଦ ଦେଇଛି। ଏହି ସଭା ଏକ ସଂଗ୍ରହ; ଆଶ୍ୱିନ୍ ଦେବତାମାନେ ଆମ ଦେହକୁ ବିସ୍ତାର କରନ୍ତୁ; ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ରଥ ଯାହା ସୋମପାନ ଆଣିଥାଏ, ଏହା ଚାଲିବାରେ ସହଜ। ନିଦ୍ରାର କ୍ଳାନ୍ତି ଓ ରୂପର ଆନନ୍ଦରେ, ଦୁଇ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଆମକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରନ୍ତୁ। ତାପରେ, ଏକ ଦ୍ରୁତ ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରାଗଲା—"କେବେ ଆପଣ ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ପ୍ରାର୍ଥନା ଶୁଣିବେ, ଅଙ୍ଗିରସ ମାନଙ୍କର ଗୀତ ଶୁଣିବେ? କେବେ, ଯଜ୍ନରେ, ଆପଣ ଉଦାର ଘରକୁ ବିସ୍ତୃତ ହୋଇ ପ୍ରବେଶ କରିବେ?" ସେ ଦେବତା ଆକାଶକୁ ସ୍ଥିର କରିଲେ, ନିମ୍ନକୁ ଆଧାର ଦେଲେ; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବତା ପୁରସ୍କାର ପାଇଁ ଗୋମାନ୍ୟରୁ ଧନ ଦେଲେ। ମହିଷ, ନିଜ ଜନଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲି, ଗୋମାନ୍ୟ ଦେଖିଲେ; ଘୋଡ଼ା ଓ ଗୋମାନ୍ୟର ମାତୃକୁ ମାପିଲେ। ସେ ଦେବତା ପୁରାତନ ନିୟମକୁ ଛାଡ଼ିଲେ ନାହିଁ, ଲାଲ ଦେବତାମାନେ, ପ୍ରଥମ ଶାସକ; ଦ୍ରୁତ ଦେବତା ଅଙ୍ଗିରସ ଓ ଦିନମାନଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଲେ। ସେ ବିଜ୍ଞାନ ଓ ସେନା ତିଆରି କଲେ; ଚାରିପା ଓ ଦୁଇପା ଜୀବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆକାଶକୁ ସ୍ଥିର କଲେ। ତାଙ୍କର ଉତ୍ସାହରେ, ଦେବତା ଆମକୁ ଦେବତାମୟ ଧନ ଦିଅନ୍ତୁ, ଗୋମାନ୍ୟର ପୂଷ୍ଟି ଦିଅନ୍ତୁ। ଯେବେ ଆରମ୍ଭରେ ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ ଏକ ପାଶ ହେଲା, ମନୁଷ୍ୟର ଦ୍ୱେଷ ଆମଠାରୁ ଦୂର କରନ୍ତୁ। ଏହି ଦେବତାଙ୍କୁ ଦୁଇ ଅଭିଭାବକ ଦୁଧ ଦେଇଥିଲେ; ପବିତ୍ର ଦୁଧ, ଦିଅନ୍ତୁ, ସେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ହେଲା; ଏହି ଦୁଧ ସ୍ରୋତ ଅବିରତ ଦେଉଥିବା ଗୋମାନ୍ୟର। ତାପରେ ଦ୍ରୁତ ଦେବତା ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; ଉଷାର ଆଲୋକରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର, ଯେଉଁମାନେ ଅର୍ପଣ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, ତାଙ୍କ ସହିତ ଗୃହ ପାଇଁ ସୋମ ଦେଉଥିବା ନଦୀର ଧାରାରେ ଅଞ୍ଜଳି ଦେଇ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ। ଅଟାବା ଜଙ୍ଗଲରେ, ଚମକୁଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଯଜ୍ନରେ, ଗୋମାନ୍ୟର ଘେର ବୁଲିଗଲେ; ଆପଣ ଦିନମାନଙ୍କ ପଛରେ ଦିନ ଦିନ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଚମକୁଥିବା, ଗୋମାନ୍ୟ ଓ ଶକ୍ତି ପାଇଁ। ଅଠ ଗୋଧୂଳି, ମହାକାଶରୁ, ସୁନ୍ଦର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଏଠାରେ ଆସିଛି; ଏହି ଅଠ ଗୋଧୂଳି ଆପଣଙ୍କର ଉତ୍ସାହଦାୟକ ପାନୀୟ ପାଇଁ ଦୌଡ଼ିଛି, ଗୋମାନ୍ୟ ଓ ଛେନା ପାଇଁ, ପାଷାଣ ସହ ମିଶାଯିବାକୁ। ଆପଣ ଲୋହା ରାସ୍ତା, ଗୋମାନ୍ୟ ରାସ୍ତା, ଦକ୍ଷ ଦେବତାମାନେ ଆକାଶରୁ ଆଣିଥିବା ପାଷାଣକୁ ଫେରାଇଦେଲେ। କୁତ୍ସା ପାଇଁ, ଅନେକ ଅନୁରୋଧ ହୋଇଥିବା, ଶୁଷ୍ଣାକୁ ଅସୀମ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଦମନ କରି, ବହୁ ହତ୍ୟା କରି ବୁଲିଲେ। ପ୍ରାଚୀନ ସମୟରେ, ଯେବେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅନ୍ଧାର ପାର କରି, ପାଷାଣ ଭଙ୍ଗା ଦେବତା, ମେଘକୁ ଭଙ୍ଗା କଲେ, ଶୁଷ୍ଣାର ଲୁଚାଇଥିବା ଶକ୍ତିକୁ ଆପଣ ଆକାଶ ଉପରେ ଭଲ ଭାବେ ବନ୍ଧି ଦମନ କଲେ। ଆପଣ ପଛରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବତା, ମହାଶକ୍ତିମାନେ ଚଳିଛନ୍ତି; ଆକାଶ ଓ ଭୂମି ଆପଣଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦିତ; ଇନ୍ଦ୍ର, ମହା ବଜ୍ର ଦେଇ ଚ୍ୟାନେଲରେ ଥିବା ଭୃତ୍ରକୁ ଦମନ କଲେ, ଦୁର୍ଗକୁ ଭଙ୍ଗା କଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର, ଆପଣ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କର ନେତୃତ୍ୱ, ସହାୟକ, ବାୟୁର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥୀ। ଚତୁର୍ୟ କବି, ଉଷଣାସ, ଆପଣ ପାଇଁ ବଜ୍ର ତିଆରି କଲେ, ଭୃତ୍ର ହତ୍ୟା ପାଇଁ। ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଆପଣ ପିତଳ ଘୋଡ଼ା ସହିତ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଆଣିଛନ୍ତି; ଇନ୍ଦ୍ର, ଚକ୍ର ଘୁମାଇଛନ୍ତି; ନବେ ନୌକା ବହିଛନ୍ତି; ଅନ୍ୟ ଅପରିଚିତ, ଅଯୋକ୍ତ ଫେରାଇ ଦେଇଛନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ର, ଏହି ଦୁଃଖରୁ, ବଜ୍ରଧାରୀ, ଆପଣ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ; ଦୁଃଖ ଓ ବିପଦରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ; ଆମକୁ ଶକ୍ତି, ରଥଯଶ, ଘୋଡ଼ା ଜାଗୃତି ପାଇଁ ନେଇଯାନ୍ତୁ; ଆମକୁ ଯଶ ଓ ଶୁଭ୍ର ସ୍ତୁତି ଦିଅନ୍ତୁ। ଆପଣଙ୍କର ଦୟା ଆମଠାରୁ ଦୂର ହେଉ ନାହିଁ; ଅନ୍ୟେ ଉପାସକମାନେ ପୁରସ୍କାର ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ; ମଘବନ୍, ଆମକୁ ଗୋଧନ ଦିଅନ୍ତୁ; ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ସହିତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭୋଜନର ଅଂଶୀ ହେଉ। ଏହି ଉପାସନାରେ, ଆମେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିଲୁ, ମାରୁତମାନେ, ଆକାଶ ଓ ଭୂମିର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର ଦେବପୁତ୍ରମାନେ, ସେମାନଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚସ୍ତୁତି କରିଲୁ। ଉଷା ଓ ରାତି, ଜଣେ ଭାର୍ୟା ପରି, ଆଦି ଅନୁଷ୍ଠାନ ବଢ଼ାନ୍ତୁ; ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେବତାମାନେ ସୁନ୍ଦର ପୋଷାକରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ସୁନ୍ଦରତାରେ ଚମକୁଛନ୍ତି। ବିସ୍ତୃତ ଦେବତା, ଧନ ଦେବାରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତୁ; ବାୟୁ, ଜଳମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତୁ; ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ପାହାଡ଼, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ; ସମସ୍ତ ଦେବତା ଆମକୁ ଦୁଃଖରୁ ଦୂର କରନ୍ତୁ। ଧବଳ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ଦେବତାମାନେ, ଉପାସନା ଓ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଆସନ୍ତୁ; ଜଳର ସନ୍ତାନମାନେ, ତୀବ୍ର ନଦୀମାନେ, ମାତୃମାନେ, ଆମେ ସେମାନଙ୍କୁ ଡାକିଲୁ। ଜଳର ଦ୍ରୁତ ସନ୍ତାନମାନେ ପାଇଁ ଉପାସନା କରନ୍ତୁ, ଅର୍ଜୁନ ପରି ତାଙ୍କର କୀର୍ତି ଆରୋପଣ କରନ୍ତୁ; ପୁଷଣ, ଧନଦାତା, ଓ ଅଗ୍ନି, ଧନ ଦେବାରେ ଆମକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ କରନ୍ତୁ। ମିତ୍ର ଓ ଭରୁଣ କୁ ଆମ ସ୍ତୁତି ଶୁଣନ୍ତୁ; ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଅଭିଧାନରେ ଶୁଣନ୍ତୁ; ଉଦାର, ଚେତନାଶୀଳ ଦେବତା ଶୁଣନ୍ତୁ; ଫଳଦାୟକ ନଦୀ ସିନ୍ଧୁ ତାଙ୍କ ଜଳ ସହିତ ଆମକୁ ଶୁଣନ୍ତୁ। ଭରୁଣ ଓ ମିତ୍ରଙ୍କ ଦାନର ଶତ ଗୋମାନ୍ୟ ଏଠି ଅଛି; ପ୍ରିୟ ରଥ ବହି ଏହି ଧନ ଆଣିଛନ୍ତି; ଉତ୍ସାହ ଓ ପୁଷ୍ଟି ଆଣିଛନ୍ତି। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାତାଙ୍କର ଦାନ ପ୍ରଶଂସା କରିଲୁ; ଆମେ ନହୁଷମାନେ ସହିତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଉ; ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥ ଆଣିଥିବା ଦେବତା ଉଦାର। ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ମିତ୍ର ଓ ଭରୁଣଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରେନାହିଁ, ସେ ଦେବତାଙ୍କର ଦୟା ପାଉନାହିଁ; ଅନ୍ୟାୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ନିଜ ହୃଦୟରେ ରୋଗ ଆଣିଥାଏ।