ଏକ ସମୟର କଥା, ଦୂର ଏକ ସ୍ଥାନରେ ଏକ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ ପିତାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ବନ୍ଧି ରହିଥିଲେ ଏବଂ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦୁଥିଲେ । ସେତେବେଳେ ଆଶ୍ୱିନ୍ଦ୍ୱୟ, ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ସହାୟତା ନେଇ ସେହି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଖରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦୂର କଲେ । ଆଶ୍ୱିନ୍ଦ୍ୱୟଙ୍କୁ ମଧୁର ମଧୁ ଖାଉଥିବା ମୌମାଛି, ଯେଉଁଥି ଉଷିଜଙ୍କ ପ୍ରାର୍ଥନା ସହ ତାଙ୍କୁ ଡାକୁଥିଲା, ତାହା ଆଶ୍ୱିନ୍ଦ୍ୱୟଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ କଲା । ସେମାନେ ଦଧୀଚିଙ୍କ ମନକୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଘୋଡ଼ାର କଣ୍ଠରେ ଆଶ୍ୱିନ୍ଦ୍ୱୟଙ୍କୁ କଥା କହିଲା । ପେଦୁ ନାମକ ଧୂସର ଘୋଡ଼ାର ସ୍ୱାମୀ, ଯେଉଁଥି ବିଜୟୀ ଓ ଶୂର, ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱିନ୍ଦ୍ୱୟ ଅନେକ କୃପା ଦେଇଥିଲେ । ଯୁଦ୍ଧ ଓ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ସେମାନେ ଲୋକଙ୍କୁ ସହଯୋଗ କରିଥିଲେ, ଦୁଃସାଧ୍ୟକୁ ସହଜ କରି ଦେଇଥିଲେ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଲୋକଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ । ଲୋକମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଲେ—କିଏ ଆଶ୍ୱିନ୍ଦ୍ୱୟଙ୍କ ଦୟା ଲାଭ କରିପାରିବେ? କିପରି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିପାରିବେ? ଅଜ୍ଞାନୀ କିପରି ପୂଜା କରିପାରିବେ? ଜ୍ଞାନୀ ଜାଣିସୁଣି ପ୍ରଶ୍ନ କରେ, ଅଜ୍ଞାନୀ ଅନ୍ୟଭାବେ ପ୍ରଶ୍ନ କରେ; ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସନ୍ଦେହ ରହିଥାଏ । ଆମେ ଜାଣି, ଆଶ୍ୱିନ୍ଦ୍ୱୟଙ୍କୁ ଡାକୁଛୁ; ତାଙ୍କୁ ମଧୁର ଗୀତ ଶୁଣିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛୁ । ଯୁବକ ଆଶାରେ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଯାଇଛି । ମୁଁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଆଶ୍ୱିନ୍ଦ୍ୱୟଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛି, ଯେପରି ଦେବତାଙ୍କୁ ବଳିର ଅଦ୍ଭୁତତା ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରାଯାଏ; ତାଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ କରି ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛି । ଭୃଗୁଙ୍କ ଶବ୍ଦରେ ଯେଉଁ ଆଲୋକ ଅଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଗାୟକ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ଏହି ଶବ୍ଦ ଅପରିଚିତ ଦୂତ ଦ୍ୱାରା ଓ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ । ମୁଁ ଟକବାନଙ୍କ ଗୀତ ଶୁଣିଛି ଏବଂ ଆଶ୍ୱିନ୍ଦ୍ୱୟଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରୁଛି; ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭାମୟ । ସେମାନେ ମହାଧନର ରକ୍ଷକ, ସଦା ଉପସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି; ଆମକୁ ଭଲ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ବଘ ଓ ଅପମଙ୍ଗଳ ଠାରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ । ଆମ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ କିଛି ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଆମ ଗାଈ ଅନ୍ୟଠାରେ ଯାଉନ୍ତୁ ନାହିଁ; ସେମାନେ ଦୁଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଆମ ସହିତ ରହିଉନ୍ତୁ । ମିତ୍ରଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧ ଓ ଆଶ୍ୱିନ୍ଦ୍ୱୟଙ୍କ ଦୟା ପାଇଁ ଆମ ପାଇଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନ ଦିଅନ୍ତୁ, ପୂଷ୍ଟିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମୃଦ୍ଧି ଦିଅନ୍ତୁ । ଆଶ୍ୱିନ୍ଦ୍ୱୟଙ୍କ ଘୋଡ଼ାବିନା ରଥ, ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ତାହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ବାରମ୍ବାର ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିଛି । ଏହି ହେଉଛି ସଭା; ଆଶ୍ୱିନ୍ଦ୍ୱୟ ଆମ ଦେହକୁ ବଢ଼ାନ୍ତୁ; ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଏହି ରଥ ସୋମପାନ ନେଇ ଆସେ ଓ ସହଜ ହେଉଛି । ନିଦ୍ରାର କ୍ଲାନ୍ତି ଓ ଐଶ୍ୱର୍ୟର ଭୋଗରେ, ଆଶ୍ୱିନ୍ଦ୍ୱୟ ଦୁଇଁଜଣ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ । ଏହିପରି ଦିନେ, ଲୋକମାନେ ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଥିଲେ, ଅଙ୍ଗିରସମାନେ ଗୀତ ଗାଇଥିଲେ । କେବେ ଦୟାଳୁ ଦେବତା ଯଜ୍ଞରେ ବିଶାଳ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇ ଦାନଶୀଳ ଗୃହକୁ ଯିବେ? ସେ ଆକାଶକୁ ଭଲଭାବେ ତିଆରି କରିଥିଲେ, ଧରାକୁ ଭଲଭାବେ ଧରିଥିଲେ; ବଳଶାଳୀ ଦେବତା ଗୋହାଠାରୁ ଲୋକଙ୍କୁ ଧନ ଦେଇଥିଲେ । ମହିଷ, ନିଜ ପରିବାରକୁ ଅନୁସରଣ କରି, ଗୋମାନ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲେ; ଘୋଡ଼ା ଓ ଗାଈ ମାଆକୁ ମାପିଥିଲେ । ସେ ପ୍ରାଚୀନ ନୀତିକୁ ଛାଡ଼ି ଦେଇନଥିଲେ, ଲାଲ ଦେବତା, ପ୍ରଥମ ଶାସକ; ଶୀଘ୍ର ଦେବତା ଅଙ୍ଗିରସମାନେ ଓ ଦିନମାନେ ଅନୁସରଣ କରିଥିଲେ । ସେ ବଜ୍ର ତିଆରି କରିଥିଲେ, ସେନା ତିଆରି କରିଥିଲେ; ଚତୁଷ୍ପଦ ଓ ଦ୍ୱିପଦ ପ୍ରାଣୀ ପାଇଁ ଆକାଶକୁ ଧରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଉଲ୍ଲାସରେ, ଧର୍ମପାଳକ ଦେବତା ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ଧନ ଦେଇଥିଲେ । ଯେତେବେଳେ ତିନି ଶିଖର ଆଗରୁ ହଟିଯାଇଥିଲା, ମନୁଷ୍ୟର ଦ୍ୱେଷ ଆମଠାରୁ ଦୂର କରିଥିଲେ । ତୁମ ପାଇଁ ହେଉଛି ସେ ଦୁହେଁ ମାଆଁ ଦ୍ୱାରା ଦୁହାଯାଇଥିବା ଦୁଧ, ଦୟାଳୁ ଦେବତା; ପବିତ୍ର ହେଉଛି ସେ ଯାହା ସ୍ରୋତ ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ଅର୍ପିତ ହୁଏ । ତାପରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ ଶୀଘ୍ର ଦେବତା, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭାତରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍; ଇନ୍ଦ୍ର, ଯେଉଁମାନେ ଆହୁତି ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଘୃତ ଓ ଧାରା ଦ୍ୱାରା ସୋମ ପାନ କର । ବନରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତି ଦେବତା, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଯଜ୍ଞରେ ଗୋଅଘୋରା ଚାରିପାଖ ଘୁଞ୍ଚିଯାଏ; ତୁମ ଦିନ ଅନୁସରଣ କରି କୃତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ, ପଶୁ ଓ ଶକ୍ତି ପାଇଁ । ଅଷ୍ଟ ଶ୍ୱେତ ଘୋଡ଼ା ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଆସି, ଏଠାରେ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ପାଇଁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ । ସେମାନେ ଗାଈ ଓ ବଛା ପାଇଁ ଉତ୍ତେଜନାଦାୟକ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦୁହିଲେ । ତୁମେ ଲୋହା ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ମାର୍ଗକୁ ଫେରାଇଲେ, ଚତୁର୍ଣ୍ଣିତ ମାର୍ଗକୁ ଦେଖିଲେ; ଏଠାରେ କୁତ୍ସ ପାଇଁ ଅନେକ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶୁଷ୍ଣକୁ ଦମନ କରିଲେ । ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଏ ଦେବତା ମେଘକୁ ଭାଙ୍ଗି ଦେଲେ; ଶୁଷ୍ଣଙ୍କ ଗୁପ୍ତ ଶକ୍ତିକୁ ଉପରେ ଭଲ ଭାବେ ବନ୍ଧି ଦେଲେ । ତାଙ୍କ ପରେ ମହାଶକ୍ତି ଚଳିଲା; ଦିଗବିଦିଗ ଖୁସି ହେଲା; ଇନ୍ଦ୍ର ବଡ଼ ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଭୃତ୍ରକୁ ନଶ୍ୱନ କଲେ ଏବଂ ଦୁର୍ଗକୁ ଧ୍ୱଂସ କଲେ । ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ଲୋକଙ୍କ ନେତା, ଉପକାରୀ, ବାୟୁର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସାରଥି; କବି, ଉଶନାସ ତୁମ ପାଇଁ ବଜ୍ର ତିଆରି କରିଥିଲେ । ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଶ୍ୱେତ ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି ଲୋକମାନେ ନେଇଯାଉଛି; ଇନ୍ଦ୍ର ଚକ୍ର ଘୁଞ୍ଚାଉଛନ୍ତି; ନବ୍ବେ ନୌକାକୁ ଅପାର ପାର କରାଉଛନ୍ତି; ଅନ୍ୟାହୁତ ଓ ଅଯୁକ୍ତଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଦେଉଛନ୍ତି । ଇନ୍ଦ୍ର, ଏ ଅପଦ ଠାରୁ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ବଜ୍ରଧାରୀ, ଦୁଃଖ ଓ ଭୟରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ; ଆମକୁ ଶକ୍ତି, ରଥଯଶ, ଘୋଡ଼ା ଉତ୍ଥାନ ଦିଅନ୍ତୁ; ଆମକୁ ଯଶ ଓ ସୁନାମ ଦିଅନ୍ତୁ । ତୁମ ଦୟା ଆମଠାରୁ ଯାଉ ନାହିଁ, ଦାତା; ଅନ୍ୱେଷକମାନେ ପୁରସ୍କାର ପାଉନ୍ତୁ; ମଘବନ୍, ଆମକୁ ଗୋଧନ ଦିଅ; ଆମେ ତୁମ ସହିତ ମହା ଭୋଗର ଅଂଶୀ ହେଉ । ଏବେ, ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କର; ମାରୁତମାନେ, ଦିଗନ୍ତର ନୀଳ ସନ୍ତାନମାନେ, ତାଙ୍କ ଶୂରତା ପାଇଁ ସ୍ତୁତି କର । ଉଷା ଓ ରାତି, ଜ୍ଞାନୀ ନାରୀମାନେ, ପ୍ରଥମ ଆହ୍ୱାନ ବଢ଼ାନ୍ତୁ; ଦେବତାମାନେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପୋଶାକରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ।