ନାସତ୍ୟ ଅର୍ଥାତ୍ ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀଦେବତାଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ କାହାଣୀ ଏହିପରି ଆରମ୍ଭ ହୁଏ— ସେମାନେ ଦୂରେ ଥିବା ଗୋତମଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିଥିଲେ। ଏକ ବାଙ୍କା ପାଟି ଥିବା ଗଭୀର କୁଆଁ ସୃଷ୍ଟି କରି, ତାହାରୁ ଝରଣା ପରି ଜଳ ବହିଲା, ଏହି ଜଳ ଗୋତମଙ୍କର ହଜାର ଧନସମ୍ପଦ ପାଇଁ ତାଙ୍କର ତୃଷ୍ଣା ନିବାରଣ କଲା। ଏହି ଅଶ୍ୱିନୀଦେବତା ଏମିତି ଅନେକ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ। ଜୀବନ ପାଇଁ ଆକୁଲ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ କରି, ଚ୍ୟବନଙ୍କୁ ଜଣେ ପୁନର୍ଜୀବନ ଦେଇଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଜଣେ ନାରୀମଣ୍ଡଳର ଅଧିପତି କରିଥିଲେ। ଏହି ଦେବତାମାନେ ଆପଣଙ୍କ ଦୟା ଓ ସୁରକ୍ଷା ଦେଇଥିଲେ, ଗୁପ୍ତ ଧନ ଭଳି ଲୁଚିଥିବା ଯାହାକୁ ଉଦ୍ଭାସିତ କରିଥିଲେ। ଡଢ୍ୟଞ୍ଚ ଅଥର୍ବଣ ଘୋଡ଼ାର ମୁଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଶିଖିଥିବା ଗୁପ୍ତ ଜ୍ଞାନ ତାଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ। ପୁରୁଭୁଜା ନାମକ ଦାନଶୀଳା ଅଶ୍ୱିନୀଦେବତାଙ୍କୁ ଦୟା ନିମନ୍ତେ ଡାକିଥିଲେ, ସେମାନେ ମଧୁର ହସ୍ତ ଥିବା ବନିତାକୁ ଦାନ ଦେଇଥିଲେ। ଅଶ୍ୱିନୀଦେବତା ଏକ ବଉଁସିଥିବା ପକ୍ଷୀକୁ ବଘାର ମୁହଁରୁ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଦୁଃଖିତ କବିକୁ ପୁନର୍ବୁଦ୍ଧି ଦେଇଥିଲେ। ରାତିରେ ଭାଗିଥିବା ଭିସ୍ପଳା ନାମକ ନାରୀଙ୍କ ପାଉଁ କାଟି, ତାଙ୍କୁ ଲୋହାର ପାଉଁ ଲଗାଇ ତାଙ୍କୁ ପୁନଃ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ଜିତିବାକୁ ସାଜ କରିଦେଲେ। ଅନ୍ଧ ଋଜ୍ରାଶ୍ୱଙ୍କୁ ଏକଶତ ଛାଗଳି ଦେଇ, ତାଙ୍କର ଅନ୍ଧତାକୁ ମିଟାଇ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇଥିଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟର କନ୍ୟା ତାଙ୍କର ରଥରେ ଆସି, ଦେବମାନେ ତାଙ୍କର ବିଜୟ ଓ ରୂପକୁ ଅନୁମୋଦନ କରିଥିଲେ। ଦିଭୋଦାସ ଓ ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ପାଇଁ ଅଶ୍ୱିନୀଦେବତା ଆଲୋକ ନେଇ ଆସିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ବୃଷ ଓ ଶଶ ଯୁକ୍ତ ରଥ ସମୃଦ୍ଧି ଆଣିଥିଲା। ଜାହ୍ନବୀଙ୍କୁ ତିନି ଭାଗ ଦିନ ଦେଇ, ଧନ, ଶାସନ, ସନ୍ତାନ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ବୀରତା ଦେଇଥିଲେ। ଜାହୁଷଙ୍କୁ ରାତିରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବରେ ରଥରେ ନେଇ, ଅବିନାଶୀ ପାହାଡ଼ ଅଟିକି ଯାଇଥିଲେ। ଏକ ଗୃହ ପାଇଁ ଏହି ଦେବତା ଯୁଦ୍ଧ ଜିତିବା ପାଇଁ ଧନ ଆଣିଦେଲେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହଯୋଗରେ ଶତ୍ରୁମାନେ ଦଳିଦେଲେ। ଏକ ତୀର ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ସହଯୋଗ କରିଥିଲେ, ତଳୁ ଉପରୁ ତାଙ୍କର ଘୋଡ଼ା ତୟାରି କରି, ଶୟନରତ ଯୁବକ ପାଇଁ ଗାୟକୁ ଦୁଧରେ ପୂରଣ କରିଥିଲେ। ଯେ ଡାକିଥାଏ, ଯେ ପ୍ରଶଂସା କରେ, ତାଙ୍କୁ ଏହି ଦେବତା ଦୟା କରନ୍ତି; ହରାଇଯାଇଥିବା ପଶୁ ମିଳିବା ପରି ଚାହିଁଥିବାକୁ ଅଭିଷ୍ଟ ଦେଇଥିଲେ। ଦଶ ରାତି ନଉ ଦିନ ପାଣିରେ ବନ୍ଧି ରହିଥିବା ରେଭାଙ୍କୁ ଗଭୀର ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ କରି, ସୋମ ଘୋଳିବା ପରି ବାହାରେ ଆଣିଥିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ଚମତ୍କାର କାହାଣୀ ଘୋଷଣା କରି, ମୁଁ ଭଲ ଗୋଧନ ଓ ଶୂରବୀର ମିଳୁ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ପାଉ, ଏହି ଆଶା କରିଥିଲି। ପୁରାତନ ଋତ୍ୱିଜ୍ ମଧୁର ସୋମ ପାନ ପାଇଁ ଅଶ୍ୱିନୀଦେବତାଙ୍କୁ ଡାକିଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କର ମନ ଠାରୁ ଶୀଘ୍ର ଚଳିଥିବା ଘୋଡ଼ାର ରଥ ଧର୍ମିକ ଘରକୁ ପହଞ୍ଚିଥିଲା। ଅତ୍ରି ଋଷିଙ୍କୁ ସଙ୍କଟରୁ ମୁକ୍ତ କରି, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦଳିଥିଲେ। ଜଳରେ ଲୁଚିଥିବା ରେଭାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରି, ସେମାନେ ତାଙ୍କର ପୁରୁଣା କାର୍ଯ୍ୟ ପୁନଃ ପ୍ରମାଣିତ କରିଥିଲେ। ବିନାଶର କୋଳରେ ଶୋଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଏକ ଗୁପ୍ତ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଭୂଷଣ ଭଳି ବାହାର କରି, ପ୍ରଶଂସା ପାଇଁ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ। କକ୍ଷୀବତ ପାଜ୍ରିୟ ପାଇଁ ତାଙ୍କର ଶୀଘ୍ର ଘୋଡ଼ାର ଖୁରରୁ ଏକଶତ ମଧୁ ଭରା ଘଡ଼ି ଝରିଥିଲା। ଭକ୍ତି କରୁଥିବା କୃଷ୍ଣୀୟଙ୍କୁ ଭିଷ୍ଣାପ୍ବା ଦେଇଥିଲେ, ଘୋଷାଙ୍କୁ ବ୍ୟାହା କରାଇଥିଲେ। ଶ୍ୟାବଙ୍କୁ ତାପ୍ତ ଦେଇଥିଲେ, କଣ୍ବଙ୍କୁ ପୃଥିବୀର ମହତ୍ତ୍ୱ ଦେଇଥିଲେ, ନାର୍ଷଦଙ୍କୁ କୀର୍ତ୍ତି ଦେଇଥିଲେ। ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସେମାନେ ତୀବ୍ର ତୀର୍ଵ ଘୋଡ଼ା ପେଦୁଙ୍କୁ ନେଇଥିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦିନ ଓ ରାତି ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗାୟନ ଓ ପୂଜା ହେଲା। ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରାର୍ଥନାରେ ଅଶ୍ୱିନୀଦେବତା ଶକ୍ତି ଦେଇଥିଲେ, ଭିସ୍ପଳାଙ୍କୁ ପୁନଃ ଏକତ୍ର କରିଥିଲେ। ସେମାନେ ଚ୍ୟବନଙ୍କୁ ପୁନଃ ଯୁବା କରିଥିଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟର କନ୍ୟା ତାଙ୍କର ରଥକୁ ଚୟନ କରିଥିଲେ। ତୁଗ୍ରଙ୍କ ପୁଅକୁ ପୁନଃ ଯୁବା କରି, ଭୁଜ୍ୟୁଙ୍କୁ ସମୁଦ୍ରରୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ। ଆଜା ତୁଗ୍ରପୁତ୍ର ଦୁଃଖରେ ସମୁଦ୍ରରେ ପଡ଼ିଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ରଥରେ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ। ଆଜା ଡାକିଥିଲେ, କୁୟିଲିକୁ ବଘାର ମୁହଁରୁ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ, ବିଜୟୀଙ୍କ ସହ ଯାଇ, ରସ ଭରା ବିଷକୁ ଦଳିଥିଲେ। ଭୃକ୍ୟଙ୍କୁ ଏକଶତ ଛାଗଳି ଦେଇ, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ସହ ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରିଥିଲେ, ଋଜ୍ରାଶ୍ୱଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇଥିଲେ। ଋଜ୍ରାଶ୍ୱ ଡାକିଲେ, ବଘିନୀ ଉଚ୍ଚାର କଲେ; ପ୍ରେମିକ ଯୁବକ ଦେଖିଲେ ଏକଶତ ଏକ ଛାଗଳି ସହ। ଘରବୌ ଡାକିଲେ, ଅଶ୍ୱିନୀଦେବତା ଶ୍ରମ ଦୂର କରି, ତାଙ୍କ ଘରକୁ ସାହାଯ୍ୟ ନେଇଯିଥିଲେ। ହରାଇଯାଇଥିବା ଗାୟକୁ ଦୁଧ ଦେଇ, ବିମଦାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ମିଳାଇଦେଲେ। ବଘା ସହ ବାର୍ଲି ଚାଲିଥିଲେ, ମଣିଷ ପାଇଁ ଗାୟକୁ ଦୁଧ ଦେଲେ। ବକୁର ସହ ଦାସ୍ୟୁଙ୍କୁ ଦଳି, ଆର୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ବିଶାଳ ଆଲୋକ ଦେଲେ। ଅଥର୍ବଣ ଡଢ୍ୟଞ୍ଚଙ୍କୁ ଘୋଡ଼ାର ମୁଣ୍ଡ ଯୋଡ଼ିଦେଲେ, ତାଙ୍କୁ ମଧୁର ଗୁପ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଶିଖାଇଲେ। ଜ୍ଞାନୀ ସଦା ତାଙ୍କ ଦୟା ଚାହାଁଥିଲେ, ଅଶ୍ୱିନୀଦେବତା ସମସ୍ତ ଚିନ୍ତାକୁ ସୁରକ୍ଷା କରିଥିଲେ। ଏହି ଦୟାଳୁ ନାସତ୍ୟ ଆମକୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧି, ସନ୍ତାନସମୃଦ୍ଧି ଓ ଧନ ଦିଅନ୍ତୁ। ଏଭଳି ଅଶ୍ୱିନୀଦେବତାଙ୍କ ଦୟା, ଚମତ୍କାର ଓ ଦିନ ରାତିର ଉପକାର କାହାଣୀ ସମସ୍ତଙ୍କ ମନେ ଅମର ରହିଥାଏ।