ଏକ ସୁନ୍ଦର ପ୍ରଭାତରେ, ବେଦମାତା ରୁଚିର କଥା ଆମ ସମ୍ମୁଖରେ ଖୋଲିଯାଏ। ଆଶ୍ୱିନୀ କୁମାର ଦେବତାମାନେ, ଯେଉଁଠାରେ ଅନ୍ନ-ଅଭାବରେ ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦୟା କରନ୍ତି, ଯେଉଁ ଶକ୍ତିରେ ତରୁଣଙ୍କୁ ତୀବ୍ର ଘୋଡ଼ା ଦେଇଥିଲେ, ଏବଂ ଯେଉଁ ଶକ୍ତିରେ ସରସ୍ଵତୀ ନଦୀକୁ ପ୍ରିୟ ମଧୁ ଦେଇଥିଲେ, ସେହି ଦୟା ଏଠାରେ ଆଣନ୍ତୁ। ଯେଉଁ ଶକ୍ତିରେ ଆପଣମାନେ ଗୋଧନ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲେ, କ୍ଷେତ୍ରରେ ପୁଅକୁ ଜୀବନ ଦେଇଥିଲେ, ରଥ ଓ ଘୋଡ଼ାକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ, ଏହି ସମସ୍ତ ରକ୍ଷା ସହ ଆସନ୍ତୁ। ଆପଣମାନେ କୁତ୍ସ, ଅର୍ଜୁନେୟ, ତୁର୍ବିତି, ଡଭିତି, ଧ୍ୱସନ୍ତି ଓ ପୁରୁଷନ୍ତିଙ୍କୁ ଅପଦ୍ରୁତିରୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କରିଥିଲେ, ଏହି ଶକ୍ତିରେ ଆମକୁ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଆମ ପାଇଁ ସିଦ୍ଧିପୂର୍ଣ୍ଣ ବାଣୀ ଦିଅନ୍ତୁ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଶକ୍ତି ଦିଅନ୍ତୁ; ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛୁ, ପୁରସ୍କାର ଲାଗି ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମ ସାଥୀ ହୁଅନ୍ତୁ। ଦିନ ଓ ରାତିରେ ଆମକୁ ନିରାପଦ ଭାଗ୍ୟରେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ; ମିତ୍ର, ଵରୁଣ, ଅଦିତି, ନଦୀ, ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶ ଆମକୁ କ୍ଷତି ନ ଦିଅନ୍ତୁ। ଏହି ସମୟରେ, ଆକାଶରେ ଅନେକ ଆଲୋକ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଆଲୋକ ଉଦିତ ହୁଏ। ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ, ଦୂରଦର୍ଶୀ ଦେବୀ ଉଷା ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଆଗମନରେ ରାତି ଦିନର ଗର୍ଭକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଛି। ଉଷା ତାଙ୍କ ଧଳା ନବ-ବତ୍ସ ସହ ଆସିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର କଳା ନିବାସ ଅଲଗା ହୋଇଯାଇଛି। ଉଷା ଓ ରାତି, ଦୁଇଁ ଅମର ଭଗିନୀ, ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ ଭିନ୍ନ ରୂପ ନେଇ ଚଲିଛନ୍ତି କିନ୍ତୁ ଏକତାରେ ଅଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କର ମାର୍ଗ ଏକ, ଅନନ୍ତ; ଦେବତାମାନଙ୍କ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ସେମାନେ ଚାଲନ୍ତି, କିନ୍ତୁ କେବେ ମୁହାଁମୁହିଁ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। ଉଷା ଅସ୍ତିତ୍ୱର ଭଲ ବାଣୀ ନେଇ ଆସନ୍ତି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ଜାଗ୍ରତ କରିଦେଇଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଆଗମନରେ ଜଗତ ଚଞ୍ଚଳ ହୁଏ, ଅନ୍ଧକାର ଶେଷ ହୁଏ। ଦୃଷ୍ଟିହୀନ ପଥକୁ ସେ ସିଧା କରନ୍ତି, ଧନ ପ୍ରାପ୍ତିକୁ ସୁଲଭ କରନ୍ତି, ଅଳ୍ପ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବାଙ୍କୁ ବିସ୍ତୃତ ଦୃଷ୍ଟି ଦିଅନ୍ତି। ସେ ଶକ୍ତି, ବିଭିନ୍ନ ଜୀବନ ଆକାର ଦେଖାନ୍ତି, ପ୍ରଭାତ ଆସି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉଠାଇଦିଅନ୍ତି। ଏହି ଦେବୀ ଉଷା, ଶୁଭ୍ର ରୂପରେ ଆସନ୍ତି, ଯୁବତୀ ଭାବରେ ଦେହ ଶୋଭା ପାଉଛନ୍ତି। ତିନି ଭୂମିର ସମସ୍ତ ଧନ-ଧାନ୍ୟର ଅଧିପତି, ଆଜି ଏଠି ଆମ ପାଖରେ ଉଦିତ ହୁଅନ୍ତୁ। ସେ ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ ଦେବୀମାନଙ୍କ ପଥ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଥମ ଅମର; ଉଦୟମାନ ହୋଇ ସେ ଜୀବମାନଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କରନ୍ତି, ମୃତ ମନୁଷ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ ଉଠାଇଦିଅନ୍ତି। ଉଷା, ଯେତେବେଳେ ଅଗ୍ନିକୁ ଜାଗାଇଦିଅନ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଖୋଲିଦିଅନ୍ତି, ଶୟନଶୀଳ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଉଠିଯାନ୍ତି, ତେବେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଶୁଭ ଭାଗ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି। କେତେ ଉଷା ଗତି ହୋଇଛି, କେତେ ଆସିଛି, ଏବଂ କେତେ ଆସିବେ? ଏହି ଦିନରେ ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖୁଛୁ; ପରେ ଆସିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଚାଲିଯିବେ। ଉଷା ଘୃଣା ଦୂର କରନ୍ତି, ସତ୍ୟକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଧର୍ମ ଓ ଶୁଭ ଭାଷା ଆଣନ୍ତି, ମଙ୍ଗଳ ନେଇ ଆସନ୍ତି। ଏହି ଦେବୀ ସଦା ଦିନକୁ ଜାଗାଇଦେଇଛନ୍ତି, ଆଜି ମଧ୍ୟ ଆଲୋକ ବିସ୍ତାର କରିଛନ୍ତି; ଅଜର ଓ ଅମର ହୋଇ ନିଜ ନିୟମରେ ଚାଲନ୍ତି। ତାଙ୍କ କିରଣ ଆକାଶର ଅନ୍ଧକାର ହଟାଇଦେଇଛି, ରକ୍ତାବରଣ ଘୋଡ଼ା ଓ ଯୋଗ୍ୟ ରଥରେ ଉଷା ଆସୁଛନ୍ତି। ସେ ଧନ, ଇଚ୍ଛିତ ବସ୍ତୁ ଆଣନ୍ତି, ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ପାଇଁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଚିହ୍ନ ଦେଉଛନ୍ତି; ସେ ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ ସମସ୍ତ ଉଷାଙ୍କ ଆଦର୍ଶ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ଉଦିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏଠି ଜୀବନ ଉଦୟ ହେଉଛି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦିତ, ଅନ୍ଧକାର ଅପସାରିଛି, ଆଲୋକ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଛି; ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ପଥ ସଫା ହୋଇଯାଏ। ଗାୟକ ଉଷାଙ୍କ ପ୍ରଶଂସାରେ ଗୀତ ଗାଉଛନ୍ତି, ଆଜି ଦାତୃ ଉଷା ଆମ ପାଇଁ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ସନ୍ତାନ ଦିଅନ୍ତୁ। ଗୋଧନ ଓ ବୀରପୁରୁଷରେ ଭରିପୁରା ଉଷାମାନେ ଭକ୍ତମାନେ ପାଇଁ ଉଦିତ ହୁଅନ୍ତି; ବାୟୁର ଦାନ ଭଳି ତାଙ୍କର ଅନୁଗ୍ରହ, ତେଣୁ ଘୋଡ଼ା ଓ ସୋମ ରସ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅନ୍ତୁ। ଉଷା, ଦେବମାତା, ଅଦିତିଙ୍କ ମୁହଁ, ଯଜ୍ଞର ଚିହ୍ନ, ମହାନୀୟ, ଆମ ପାଇଁ ଉଦିତ ହୁଅନ୍ତୁ। ପୁରୋହିତଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରଶଂସା ତିଆରି କରନ୍ତୁ, ଆମ ପାଇଁ ଦୀନ ଦିଅନ୍ତୁ, ଆମ ପରିବାରରେ ସନ୍ତାନ ଦିଅନ୍ତୁ। ଉଷାମାନେ ଯେଉଁ ଦାନ ଆଣନ୍ତି, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଇଚ୍ଛାଶୀଳଙ୍କୁ ଦେଉଛନ୍ତି, ମିତ୍ର, ବରୁଣ, ଅଦିତି, ନଦୀ, ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶ ଆମକୁ ତାହାଠାରୁ ବଞ୍ଚିତ କରିନ ଦିଅନ୍ତୁ। ଏବେ ବର୍ଣ୍ଣନା ଆସେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ନେଇ। ଶିରେ ଜଟା ଧାରଣ କରିଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରୁଦ୍ର, ନିଜ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଶୁଭ ଦେଇଥିବା, ତାଙ୍କୁ ଆମେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଛୁ—ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିପଦ ଓ ଚତୁଷ୍ପଦ ଜନଙ୍କୁ ଶାନ୍ତି ଓ ପୋଷଣ ଦିଅନ୍ତୁ। ରୁଦ୍ର, ଆମ ପ୍ରତି କୃପାଳୁ ହେଉ, ଆମକୁ ଶୁଭ ଦିଅ; ଯେଉଁ ଦୟା ମନୁ ଚାହିଁଥିଲେ ଓ ପାଇଥିଲେ, ଆମକୁ ମଧ୍ୟ ଦିଅ। ଆମ ପୂଜା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ତୁମ ଭଲ ଭାବ ଲାଭ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ; ଆମ ଘରକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଓ ସୁଖୀ କର, ଏହି ହୋମ ଆମର ରକ୍ଷା ପାଇଁ। ଆମେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛୁ—ତୀବ୍ର, ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍, ଯଜ୍ଞରେ ଉପକାରୀ। ଦେବତାଙ୍କ କ୍ରୋଧ ଦୂର ରହୁ, ଆମେ ତାଙ୍କର ଦୟା ଓ ମୂଳ୍ୟବତୀ ଦୃଷ୍ଟି ଚୟନ କରୁଛୁ। ଆକାଶର ଦାଢ଼ିଆଳ ତୀବ୍ର ରୂପୀ, ଲାଲ ରଙ୍ଗର, ଶିରେ ଜଟା ଧାରଣ କରିଥିବା, ଜେଉଁ ହାତରେ ଔଷଧ ଧରିଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଆଶ୍ରୟ, ବଚାଉ ଓ ସୁରକ୍ଷା ଦିଅନ୍ତୁ। ମାରୁତମାନଙ୍କ ପିତା ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଏହି ମିଠା ବାଣୀ ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଏ, ଅମର ହୋଇ ମାନବ ଖାଦ୍ୟ ଦିଅନ୍ତୁ, ଆମ, ଆମ ପିଲା ଓ ପରମ୍ପରା ପାଇଁ କୃପା କରନ୍ତୁ। ଆମ ବଡ଼, ଛୋଟ, ଉଦ୍ଭବ ଓ ପ୍ରବୃଦ୍ଧ ଲୋକଙ୍କୁ କ୍ଷତି ନ କରନ୍ତୁ; ଆମ ପିତା ମାତାକୁ ହୁଅନ୍ତୁ କ୍ଷତି ମୁକ୍ତ। ଆମ ସନ୍ତାନ, ଜୀବନ, ଗୋଧନ, ଘୋଡ଼ା ଓ ବୀରମାନେ ସୁରକ୍ଷିତ ରହୁନ୍ତୁ, ଆମେ ନିତ୍ୟ ଅଘ୍ରାୟ କରି ତୁମକୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛୁ। ଗୋପାଳକ ଭଳି ଆମେ ତୁମ ପ୍ରଶଂସା କରୁଛୁ, ମାରୁତମାନଙ୍କ ପିତା, ତୁମ ଦୟା ଆମେ ଚୟନ କରୁଛୁ।