ଏକ ସମୟର କଥା, ଯେଉଁଠାରେ ଋଷିମାନେ ଜାତବେଦାସ୍ଙ୍କୁ, ଯିଏ ଚତୁର୍, ଦାନଶୀଳ ଏବଂ ଜ୍ଞାନୀ, ତାଙ୍କୁ ଏକ ମହାସ୍ତୁତି ଦେଇ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆଲୋକମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ହବିକୁ ଦେବତାଙ୍କ ପାଖକୁ ନେଇଯାନ୍ତି, ସେମାନେ ଆମ ପୂଜାକୁ ପ୍ରେରିତ କରୁନ୍ତୁ ବୋଲି ଏହି ଋଷିମାନେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଥିଲେ । ଏହି ସମୟରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଗଲା—ଏକ ଚିହ୍ନିତ ଗାଈ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ, ସେ ତାଙ୍କର ମାଆଙ୍କ ଆଗରେ ବସିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ବାପାଙ୍କୁ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଆତୁର ହେଲେ । ସେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚଳିଥିଲେ, ଶ୍ୱାସ ନେଉଥିଲେ ଓ ଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ୁଥିଲେ; ଏଠାରେ ଏକ ମହାବୃଷଭ ଆକାଶକୁ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ । ସେ ତିରିଶି ଅଞ୍ଚଳରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲେ; ତାଙ୍କର ବାଣୀ ଏକ ଦ୍ରୁତ ଚେତନାରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ହୋଇଥିଲା; ପ୍ରଭାତ ଆସିବା ସହିତ, ଦିନମାନେ ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିଲେ । ଏହି ସୃଷ୍ଟିର ଆଦିକାଳରେ ତାପରୁ ଋତ୍ (ନୀତି) ଓ ସତ୍ୟର ଜନ୍ମ ହେଲା; ଏହି ତାପରୁ ରାତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଏବଂ ଏହି ରାତିରୁ ଚଳମାନ ସମୁଦ୍ର ଜନ୍ମ ନେଲା । ସମୁଦ୍ର ଓ ତାରଳ ଜଳରୁ ବର୍ଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ସେଇ ବର୍ଷ ଦିନ ଓ ରାତିକୁ ବିଭାଜନ କରିଦେଲା, ସେ ହେଲେ ସମସ୍ତ ଚଳିତ ଜୀବର ନାୟକ । ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ପୂର୍ବବତ୍ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ କଲେ; ତିନି ଆକାଶ, ପୃଥିବୀ, ମଧ୍ୟଲୋକ ଓ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ନିର୍ମାଣ କଲେ । ଏହି ସମୟରେ ଋଷିମାନେ ଆଗ୍ନିଙ୍କୁ ଉପାସନା କରି କହିଲେ—"ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆଗ୍ନି, ଯିଏ ସଭାରେ ପ୍ରଶଂସିତ ଓ ପ୍ରତିଟି ଘରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ, ତୁମେ ଯେଉଁଠି ବେଦିରେ ଜ୍ୱଳୁଛ, ଆମକୁ ସମସ୍ତ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଦିଅ ।" ସେମାନେ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ, "ସମସ୍ତେ ଏକାସାଥି ଚଳ, ଏକାସାଥି କଥା କହ, ଏକାସାଥି ବୁଝ, ଯେପରି ଦେବତାମାନେ ପୂର୍ବରୁ ଏକମତ ହୋଇ ତାଙ୍କର ଅଂଶକୁ ପୂଜିଥିଲେ ।" ଏହିପରି ଏକତାର ଆହ୍ୱାନ ହେଲା—"ତୁମର ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ ଏକ, ତୁମର ସଭା ଏକ, ତୁମର ମନ ଏକ; ଯେପରି ତୁମର ଚିନ୍ତା ଏକତାରେ ବିଲୀନ ହେଉ, ମୁଁ ସାଧାରଣ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଓ ଏକାତ୍ମ ଆହ୍ୱାନ ସହିତ ତୁମର ଅଘ୍ରାୟଣ ଦେଉଛି ।" ଶେଷରେ ତାଙ୍କର ଅନୁରୋଧ ଥିଲା—"ତୁମର ଇଚ୍ଛା ଏକ, ହୃଦୟ ଏକ, ମନ ଏକ ହେଉ; ଯାହାଫଳରେ ସମସ୍ତେ ସମ୍ମିଳିତ ଭାବରେ ସମ୍ମତିରେ ବସିପାରିବ ।" ଏଭଳି ଏକତା, ଶୃଙ୍ଖଳା, ଓ ଦୈବୀ ଚେତନା ସହିତ ଋଷିମାନେ ସୃଷ୍ଟି ଓ ଯଜ୍ଞର ମହିମାକୁ ଗାଥା କହିଥିଲେ ।