ଏକ ସମୟର କଥା, ଅଗ୍ନିଦେବଙ୍କ ଶକ୍ତି ଏତେ ଭୟଙ୍କର ଥିଲା ଯେ, ତାଙ୍କର ଗଞ୍ଜନରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଉଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ପାଶୁପାଳନରୁ ଜଳ ବିକିରଣ ହୋଇଯାଉଥିଲା। ତାଙ୍କର ରଥପଥ ସରଳ ଓ ସୁବିଧାଜନକ ଥିଲା। ଏହିପରି ମହାନ ମିତ୍ରତାରେ ଅମେ ଅପମାନର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବା ନ ଦିଅନ୍ତୁ ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା ହେଲା। ଏହି ଅର୍ପଣ ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଁ ଥିଲା, ଏବଂ ମାରୁତମାନଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ସୁରକ୍ଷା ଆମେ ପାଉଁ। ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଆମ ପ୍ରତି କୃପାଳୁ ହେଉ, ତାଙ୍କର ମନ ଆମ ପାଖକୁ ଫେରିଆସୁ, ତୁମ ମିତ୍ରତାରେ ଆମେ କେବେ ଅପମାନ ଦେଖିବା ନାହିଁ। ଅଗ୍ନି ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବତା, ଅଦ୍ଭୁତ ବନ୍ଧୁ, ଧନର ମଧ୍ୟରେ ଧନ, ଯଜ୍ଞରେ ଅତି ସୁନ୍ଦର। ତାଙ୍କର ବିଶାଳ ଆଶ୍ରୟରେ ଆମେ ରୁହିପାରିବା, ତୁମ ମିତ୍ରତାରେ ଆମେ କେବେ କଷ୍ଟ ଦେଖିବା ନାହିଁ। ଏହି ଆଶୀର୍ବାଦ, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ତୁମ ଘରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହେଉଛ, ସୋମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆହ୍ୱାନିତ ହେଉଛ, ସେତେବେଳେ ତୁମେ ଉପାସକଙ୍କୁ ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟ ଦେଉଛ। ତୁମ ମିତ୍ରତାରେ ଆମେ କେବେଁ ଅପମାନ ଦେଖିବା ନାହିଁ। ଯାହାକୁ ତୁମେ ଶୁଭ ଧନ ଦେଉଛ, ସେ ଅପରାଧ ହୀନ ହେଉ, ହେ ଅଦିତି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର। ଯାହାକୁ ତୁମେ ତୁମ ଦୟାଳୁ ଶକ୍ତିରେ ଉତ୍ସାହିତ କର, ସେ ଅନ୍ତସ୍ଥ ଓ ଧନ୍ୟ ହେଉ। ଏହିପରି ଅଗ୍ନି, ଭାଗ୍ୟବିଦ୍ ତୁମେ, ଆମ ଜୀବନକୁ ବୃହତ କର, ମିତ୍ର, ବରୁଣ, ଅଦିତି, ନଦୀ, ପୃଥିବୀ ଓ ଦିଗନ୍ତ ଆମକୁ କଷ୍ଟ ଦେଉ ନାହିଁ। ଏହିପରି ଦୁଇଟି ଆକୃତି ଆଲୋକ ପଥରେ ଗତି କରୁଛି; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣେ ଛୋଟ ଛାନାକୁ ତାର ମାଆଁ ସମ୍ମୁଖରେ ଆଣିଦେଉଛି। ଗୋଟିଏ ଆକୃତିରେ ହଳଦିଆ ଓ ନିଜେ ଚଳିତ ଥିବା ଏକା ଅଛି, ଅନ୍ୟଟିରେ ଜ୍ଵଳନ୍ତ ଆଲୋକ ଦେଖାଯାଉଛି। ଦଶ ଅବିରାମ ଯୁବତୀ ଏହି ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ରର ଗର୍ଭକୁ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ମୁଣ୍ଡ ଓ ଖ୍ୟାତିରେ ଏହି ଅଗ୍ନିକୁ ଲୋକମାନେ ଚିହ୍ନିଥିଲେ, ସେ ଚମକି ଚାରିପାଖରେ ଘୁରୁଛି। ତିନିଟି ଜନ୍ମ ତାଙ୍କୁ ଶୋଭା ଦେଇଛି—ଗୋଟିଏ ସମୁଦ୍ରରେ, ଗୋଟିଏ ଆକାଶରେ, ଗୋଟିଏ ଜଳରେ। ପୃଥିବୀର ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଅନୁସରଣ କରି, ଋତୁମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅନୁଶାସନ କରନ୍ତି। ଏହି ତୁମ ଗୁପ୍ତ ରହସ୍ୟକୁ କିଏ ବୁଝିଛି? ଛାନା ନିଜେ ଶକ୍ତିରେ ମାଆଁଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଉଛି। ଅନେକ ଜଳର ଗର୍ଭ, ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ, ମହାମୁନି ନିଜେ ନିଜ ନିୟମରେ ଚଳିଥାଏ। ଉଦିତ ହେବାକୁ ଯାଉଥିବା ସେ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶୋଭାବନ୍ତ ହେଉଛନ୍ତି, ବାକି ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକାନ୍ତ ଓ ମହିମାଶାଳୀ। ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଦୁଇ ଜଣେ ଜନନୀ ତାଙ୍କ ଜନ୍ମରେ କମ୍ପିତ ହେଉଥିଲେ; ସେମାନେ ସିଂହଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କଲେ। ଦୁଇ ଭଲ ଜଣେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କଲେ; ଗାଈ ଓ ବଛି ଏକାସাথে ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ। ସେ ଶକ୍ତିମାନ ଦେବତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ହେଲେ, ଯାହାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦକ୍ଷିଣା ସହିତ ଉପାସନା କରାଯାଏ। ସେ ସବିତା ଦେବତାଙ୍କ ପରି ଦୁଇ ହାତ ପ୍ରସାରିତ କରି ଉଦିତ ହେଉଛନ୍ତି, ଦୁଇ ଜଗତକୁ ରଙ୍ଗିନ କରି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଚଳିଥାନ୍ତି, ମାଆଁଙ୍କ ଅଂଶ ଛାଡ଼ି ଆଗକୁ ବଢ଼ନ୍ତି। ସେ ଉପରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଆକୃତି ତିଆରି କରନ୍ତି, ଗାଈ ଓ ଜଳ ସହିତ ଗୃହରେ ମିଶି ଯାଆନ୍ତି; ମୁନି ଜ୍ଞାନରେ ନିମଗ୍ନ ହୋଇ ମୂଳକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି, ଏହି ଚେତନା ଦେବସଭାର ରୂପ ନେଇଥାଏ। ଅଗ୍ନି, ତୁମର ସମ୍ପୃକ୍ତି ବିଶାଳ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମୂଳକୁ ଆବର୍ତ୍ତ କରିଛି; ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହୋଇ, ତୁମ ଗୌରବରେ ଆମକୁ ଅଚ୍ୟୁତ ରକ୍ଷା ଦିଅ। ସେ ମରୁଭୂମି ମାଧ୍ୟମରେ ନଦୀର ପଥ ତିଆରି କରନ୍ତି, ଭୂମିକୁ ଚମକିଥିବା ଲହରୀରେ ଆଘାତ କରନ୍ତି; ସେ ସମସ୍ତ ଧନ ଗର୍ଭରେ ଧରି ଜଳ ଓ ଉତ୍ସଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଚଳିଥାନ୍ତି। ଏହିପରି, ଅଗ୍ନି, ଆମ ଅର୍ପଣରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ଖ୍ୟାତି ପାଇଁ ଚମକ। ମିତ୍ର, ବରୁଣ, ଅଦିତି, ସିନ୍ଧୁ, ପୃଥିବୀ ଓ ଦିଗନ୍ତ ଆମକୁ କଷ୍ଟ ଦେଉ ନାହିଁ। ସେ ପୁରାତନ ଓ ନବଜନ୍ମା, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି; ଜଳ, ମିତ୍ର ଓ ଧିଷଣା ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଧନଦାତା ଭାବେ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ପୁରାତନ ଜ୍ଞାନର ଆହ୍ୱାନରେ ସେ ଏହି ମାନବ ସନ୍ତାନମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ; ବିବସ୍ୱତ୍ଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେବତାମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଧନଦାତା ଭାବେ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ବଳିଦାନରେ ପ୍ରଥମ ଭାବେ ଉପାସନା କରନ୍ତି, ସିଧାସଳଖ, ଶକ୍ତିର ପୁତ୍ର, ଧାରକ, ଦାନଶୀଳ; ଦେବତାମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଧନଦାତା ଭାବେ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ମାତରିଶ୍ୱାନ୍ ଧନରେ ସମୃଦ୍ଧ, ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ପଥ ଖୋଜିଥିଲେ; ସେ ଲୋକଙ୍କ ରକ୍ଷକ, ଦିଗ ଓ ଭୂମିର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା; ଦେବତାମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଧନଦାତା ଭାବେ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ରାତି ଓ ପ୍ରଭାତ ତାଙ୍କର ରଙ୍ଗରେ ଏକମାତ୍ର ଶିଶୁକୁ ପାଳନ କରନ୍ତି; ଦିଗ ଓ ଭୂମି ମଧ୍ୟରେ ସୁଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଥାଏ; ଦେବତାମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଧନଦାତା ଭାବେ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ସେ ଧନର ମୂଳ, ଧନର ମିଳନସ୍ଥଳ, ବଳିଦାନର ଚିହ୍ନ, ଚିନ୍ତାର ପୂରଣକର୍ତ୍ତା; ଅମୃତତ୍ୱକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ଦେବତାମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଧନଦାତା ଭାବେ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ବର୍ତ୍ତମାନ ଓ ପୂର୍ବରୁ, ଧନର ନିବାସ, ଜନ୍ମ ଓ ଜନ୍ମାଶ୍ରୟ, ଭୂମିର ଅସୀମ ସମୃଦ୍ଧିର ରକ୍ଷକ; ଦେବତାମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଧନଦାତା ଭାବେ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ଏହି ଧନଦାତା, ବଳବାନଙ୍କୁ ଧନ ଦେଉଥିବା, ମହାନ୍ତମ ଧନଦାତା, ତୁମକୁ ଲୋକେ ପ୍ରଶଂସା କରୁନ୍ତୁ; ଧନଦାତା, ଆମକୁ ବୀର ସମ୍ପଦ ଦିଅ, ଧନଦାତା, ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ଦିଅ। ଏହିପରି, ଅଗ୍ନି, ଆମ ଅର୍ପଣରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ଖ୍ୟାତି ପାଇଁ ଚମକ। ମିତ୍ର, ବରୁଣ, ଅଦିତି, ସିନ୍ଧୁ, ପୃଥିବୀ ଓ ଦିଗନ୍ତ ଆମକୁ କଷ୍ଟ ଦେଉ ନାହିଁ। ଅଗ୍ନି, ଆମ ତାପ ଅପରାଧ ଦୂର କର, ଆମ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଦହିଦେଅ; ଆମ ତାପ ଅପରାଧ ଦୂର କର। ଭଲ ମାଟି, ଭଲ ପଥ ଓ ଧନ ସହିତ ଆମେ ଉପାସନା କରୁଛୁ; ଆମ ତାପ ଅପରାଧ ଦୂର କର। ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଅତି ଦାନଶୀଳ ଭାବେ ଦେଉଛ, ଏବଂ ଆମର ନାୟକମାନେ ମିଳିଯାନ୍ତି; ଆମ ତାପ ଅପରାଧ ଦୂର କର।