ଏକ ଦିନ, ଦେବତାମାନେ ଏବଂ ଋଷିମାନେ ମହାନ ବଳିଦାନ ଓ ଯଜ୍ଞରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ସେଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତିର ଏବଂ ଏକାକାର ଯା ଅନେକ ଆକୃତିର ଦେବତାମାନେ ଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ନାମ ଅଗ୍ନି ଯଜ୍ଞ ମାଧ୍ୟମରେ ଜାଣିଥାଏ। ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅଙ୍ଗିରସମାନେ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କୁ, ହେ ପର୍ଜନ୍ୟ, ବଡ଼ ରକ୍ଷା ଦିଅ। ଯେଉଁମାନେ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିଜ ଶରୀର ଉତ୍ପାଦନ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆକୃତି ସୋମ ଜାଣିଛନ୍ତି। ଏହି ଦୁଧରେ ପ୍ରସ୍ରବଣ ହେଉଥିବା, ସନ୍ତାନରେ ସମୃଦ୍ଧ, ମୃଗଶାଳାରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ର ଅନୁଗ୍ରହ କରନ୍ତୁ। ପ୍ରଜାପତି ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୋତେ ଦେଇଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ଏଥିରେ ସହମତ। ଏମିତି ଶୁଭ ହୋଇ ସେମାନେ ଆମ ମୃଗଶାଳାକୁ ଆସନ୍ତୁ, ଆମେ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ସନ୍ତାନ ସମେତ ରହିବାକୁ ପାରିବା। ଏଉଁବେଳେ ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଦେବତା ମଧୁର ସୋମ ରସ ପାନ କରନ୍ତି, ଯେଉଁଥିରେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ଆନନ୍ଦ ମିଳେ। ସେ ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଚଳିତ, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଲୋକଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତି ଏବଂ ଅନେକ ଉପାୟରେ ଦୀପ୍ତି ଦେଖାନ୍ତି। ସେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଧର୍ମରେ ନିଶ୍ଚିତ, ସ୍ୱର୍ଗର ସିଂହାସନରେ ଅବିଚଳିତ। ସେ ଶତ୍ରୁ ଓ ଅସୁରମାନେ, ବିପକ୍ଷୀମାନେ, ଭୃତ୍ର ଓ ରକ୍ଷସମାନେଙ୍କୁ ବିନାଶ କରନ୍ତି, ଏହି ଅଗ୍ନି ଦୀପ୍ତିର ଉତ୍ସ। ଏହି ଦୀପ୍ତି ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ, ଏହା ପରମ ରଶ୍ମି, ସମସ୍ତ ଜୟକାମୀ, ଧନକାମୀ ମହାନ। ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଯେଉଁଠାରେ ଦୀପ୍ତିରେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେ ଆଖି ସମ୍ମୁଖରେ ବିସ୍ତୃତ, ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାରେ ଅଚଳ। ଏହି ଦୀପ୍ତି ଦେଖାଯାଏ, ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକକୁ ଯାଏ, ଆକାଶ ର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବିସ୍ତାର ମଧ୍ୟରେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଧାରଣ କରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସାଥିରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଶୀଳ ଦେବତା ରହିଛନ୍ତି। ଏଉଁବେଳେ, ଇନ୍ଦ୍ର ସୋମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବା ରଥକୁ ସଭାରୁ ନେଇଥିଲେ, ସୋମପିଷ୍ଟାଙ୍କ ଡାକ ଶୁଣିଥିଲେ। ସେ ବଳିଦାନର ମୁଣ୍ଡ ଓ ଚର୍ମ ନେଇ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ବାରମ୍ବାର ମର୍ତ୍ୟ ଭକ୍ତବନ୍ଧୁ ଭେନାଙ୍କୁ ବିପକ୍ଷୀର ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ। ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ପଛରୁ ଆଗକୁ ଆଣିଥିଲେ, ଦେବମାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛାକୁ ଏକା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଥିଲେ। ଏଉଁବେଳେ, ଅଟଳ ଶକ୍ତି ଓ ଅଟୁଟ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। କ୍ଷୀରବତୀ ଗାୟମାନେ ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନ ସହିତ ପଥରେ ଯୋଗ ଦେଲେ। ଉତ୍ତମ ଚିନ୍ତା ଓ ଦାନଶୀଳତା ସହିତ ସମସ୍ତ ଦାତାମାନେ ଏଠାରେ ଆସିଥିଲେ। ପିତୃମାନଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ ଯେପରି ତାନା ଏଣ୍ଡାଯାଏ, ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ଆମେ ଉପାସନା କରିଥିଲୁ। ଉଷା, ସବୁ ଭଉଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନବଜନ୍ମର ଗୌରବ ସହିତ ପଥକୁ ଏକାତ୍ମ କରିଥିଲେ। ଏଉଁବେଳେ, ରାଜାଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ ଦିଆଯିଲା—ଏଠାରେ ପ୍ରବେଶ କର, ଅଚଳ ଅବସ୍ଥାନ କର। ସମସ୍ତ ଲୋକ ତୁମକୁ ଚାହିଁଥାଉ, ତୁମ ଶାସନ କ୍ଷୀଣ ହେଉ ନାହିଁ। ପାହାଡ଼ ପରି ଅଚଳ ରୁହ, ଇନ୍ଦ୍ର ପରି ଏଠାରେ ଅଟୁଟ ରୁହ, ଏଠାରେ ରାଜ୍ୟକୁ ଧାରଣ କର। ଇନ୍ଦ୍ର ଏହି ଅଟୁଟତାକୁ ସ୍ଥିର କରିଛନ୍ତି, ସୋମ ଏହାକୁ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତି ମଧ୍ୟ ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ମାନିଛନ୍ତି। ଆକାଶ, ପୃଥିବୀ, ପାହାଡ଼, ସମସ୍ତ ଜଗତ ଏବଂ ରାଜା ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି। ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ବରୁଣ ଏବଂ ବୃହସ୍ପତି ମଧ୍ୟ ଅଟୁଟ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି ଏହି ରାଜ୍ୟକୁ ଅଟୁଟ ରଖନ୍ତୁ। ଅଟୁଟ ଅଘ୍ନି ଦ୍ୱାରା ଆମେ ସୋମକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରୁଛୁ, ଏବଂ ଏଥିରେ ଇନ୍ଦ୍ର ସମସ୍ତ ଜନଜାତିଙ୍କୁ ବଶ କରନ୍ତି। ବିଜୟ ହୋମ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁଥିରେ ଇନ୍ଦ୍ର ବିଜୟୀ ହେଲେ, ସେହି ଅଘ୍ନି ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତି ଆମ ପ୍ରତି ଦୃଷ୍ଟି ଦିଅନ୍ତୁ। ଆମ ବିପକ୍ଷୀ ଓ ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ଜୟ କରି, ଯେଉଁମାନେ ଆମକୁ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଅଚଳ ରୁହ। ସବିତା ଦେବତା, ସୋମ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜୀବମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ଆବୃତ କରନ୍ତୁ, ଆପଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ହେଉ। ଯେଉଁ ଅଘ୍ନି ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଶଂସିତ ଏବଂ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ହେଲେ, ଏହା ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେ ମୋତେ ଅପରିମିତ ଏବଂ ଅପରାଜିତ କରିଛନ୍ତି। ଆମେ ଅପରିମିତ, ବିପକ୍ଷୀଙ୍କ ବିନାଶକ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜ୍ୟର ଅଧିକାରୀ, ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ଜୟ କରୁଥିବା, ଏହି ସମସ୍ତ ଜନମାନେ ଓ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ହେଉ। ସବିତା ଦେବତା ସୋମପିଷ୍ଟାଙ୍କୁ ଧର୍ମ ସହିତ ଆଶୀର୍ବାଦ କରନ୍ତୁ, ସେମାନେ ଯୋକ ଲଗାନ୍ତୁ, ସୋମ ପିଷିବାରେ ଲାଗିଯାନ୍ତୁ। ସୋମପିଷ୍ଟାମାନେ ଅପବାଦ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ଚିନ୍ତାକୁ ଦୂର କରନ୍ତୁ, ଚିକିତ୍ସାକାରୀ ଆଲୋକ ଆଣନ୍ତୁ। ସମସ୍ତ ସୋମପିଷ୍ଟା ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଉଚ୍ଚ ବେଦିରେ ସ୍ଥାନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଶକ୍ତିକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କ ପାଇଁ ଦେଉଛନ୍ତି। ସବିତା ଦେବତା ସୋମପିଷ୍ଟାଙ୍କୁ ଧର୍ମ ସହିତ ଆଶୀର୍ବାଦ କରନ୍ତୁ, ଯଜମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯିଏ ସୋମ ପିଷିଛନ୍ତି। ଏଉଁବେଳେ, ରୂଭୁମାନେ ଯେଉଁମାନେ ବିଜୟୀ ଏବଂ ସବୁକିଛି ଦେଇଥିବା, ସେମାନେ ମାଟିକୁ ମାଆ ଗାୟ ପରି ଉପଭୋଗ କରିଥିଲେ, ପ୍ରକାଶ ଦେଇ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ଦେବୀ ଭକ୍ତି ସହିତ ଜାତବେଦା ଅଗ୍ନିକୁ ଆଣାଯିଲା, ସେ ନିୟମିତ ଭାବେ ଆମର ହୋମ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ। ଏହି ପୁରୋହିତ, ଦେବତାଙ୍କୁ ନିର୍ମଳ ଭକ୍ତିରେ ନିୟୁକ୍ତ, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ରଥ ପରି ଚାଲିଥିଲେ। ଏହି ଅଗ୍ନି ଅମୃତ ଜନ୍ମର ପରି ଆକାଶ ଭରି ବିସ୍ତୃତ ହେଉଛି, ଦେବତା ଜୀବନ ପାଇଁ ତିଆରି, ଶକ୍ତି ଠାରୁ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ତତ୍ପରେ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ହୃଦୟ ଓ ମନରେ ତାଳ ମାରିଥିବା ଡାଣ୍ଡାଳିଆ ବିମାନକୁ ଅସୁରମାୟାରେ ଆବୃତ ଦେଖିଥିଲେ। ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ରଶ୍ମିର ପଥ ଓ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଚିହ୍ନ ଖୋଜିଥିଲେ। ଡାଣ୍ଡାଳିଆ ଜନ୍ମାନେ ମନରେ ବାଣୀ ବୋଝିଥିଲେ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଗର୍ଭ ମଧ୍ୟରେ ଏହାକୁ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ। ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ ଦିବ୍ୟ ଜ୍ଞାନକୁ ଋଷିମାନେ ଅମୃତ ସ୍ଥାନରେ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିଥିଲେ। ମୁଁ ଏହି ଗୋପାଳକୁ ଦେଖିଥିଲି, ସେ ଦୁଇଟି ପଥରେ ଚାଲିଥିଲେ, ବିଭିନ୍ନ ଓ ଏକାକାର ଉପରେ ପରିଧାନ କରି, ସେ ଜଗତ ମଧ୍ୟରେ ଘୂରିଥିଲେ।