ଏକ ଦିନ, ଏକ ମହାନ ବିଧିରେ, କିଛି ମନ୍ତ୍ରଦ୍ରଷ୍ଟା ଋଷିମାନେ ପ୍ରାଣ ଓ ଆୟୁଷ୍ୟ ବଢ଼ାଇବା ଓ ରୋଗ ନିବାରଣ ପାଇଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ: “ଯେଉଁ ଜଣଙ୍କର ଆୟୁଷ୍ୟ ଶେଷ ହୋଇଯାଇଛି, କିମ୍ବା ଯିଏ ମୃତ୍ୟୁର ଛାୟା ନିକଟକୁ ଯାଇଛନ୍ତି, ମୁଁ ସେଉଁଠୁ ତାଙ୍କୁ ଆଣି ନେଉଛି, ଦୁର୍ଗତିର ଆଲିଙ୍ଗନକୁ ଛାଡ଼ି ତାଙ୍କୁ ଏ ଜଗତରେ ରହିବାକୁ ଦେଉଛି, ତାଙ୍କୁ ଏହି ଦୁଃଖ ଛୁଅନ୍ତୁ ନାହିଁ, ସେ ଶତବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଞ୍ଚନ୍ତୁ। ଏହି ଅର୍ପଣ ହଜାର ଦୃଷ୍ଟିର, ଶତାୟୁର, ଶତଜୀବନର; ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଧରିଛି, ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ଶତବର୍ଷ ଅତିକ୍ରମ କରି ସମସ୍ତ ଅପମଙ୍ଗଳ ଠାରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ତୁମେ ଶତବର୍ଷ ବଞ୍ଚ; ଶତ ଶୀତ, ଶତ ବସନ୍ତ ଦେଖ; ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ସବିତା, ବୃହସ୍ପତି ତୁମେଠାରେ ଆୟୁଷ୍ୟ ଫେରାଇ ଦିଅନ୍ତୁ। ମୁଁ ତୁମକୁ ଧରିଛି, ଚିହ୍ନିଛି; ତୁମେ ପୁନଃ ନୂତନ ହୋଇ ଫେରିଛ; ତୁମ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ, ଦୃଷ୍ଟି, ଆୟୁଷ୍ୟକୁ ମୁଁ ଚିହ୍ନିଛି। ଏହି ସମୟରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରାଗଲା: “ଅଗ୍ନି, ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ରକ୍ଷାକାରୀ ଦେବତା, ଗର୍ଭକୁ ଧରିଥିବା ରୋଗକୁ, ଗର୍ଭରେ ବସିଥିବା ଦୁଷ୍ଟକୁ ଦୂର କର। ମାଂସ ଭକ୍ଷକ, ଜୀବନ ଭକ୍ଷକ ଏହି ଦୁଷ୍ଟକୁ ଅଗ୍ନି ବ୍ରାହ୍ମଣଶକ୍ତି ସହିତ ବିନାଶ କର। ଯେଉଁଠିଏ ତୁମକୁ ହାନି କରିବାକୁ ଚାହେଁ, ଉଡ଼ି, ବସି, କିମ୍ବା ଗଡ଼ି, ଯେଉଁଠିଏ ଜନ୍ମ ନେଇ ହାନି କରିବାକୁ ଚାହେଁ, ଏଠାରୁ ଆମେ ସେଉଁଠିଏକୁ ବିନାଶ କରୁ। ଯେଉଁଠିଏ ତୁମ ଜଘନ୍ନ ମଧ୍ୟରେ ଚଳାଚଳ କରେ, ପତି-ପତ୍ନୀ ମଧ୍ୟରେ ଶୟନ କରେ, ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରେ, ଏଠାରୁ ଆମେ ସେଉଁଠିଏକୁ ବିନାଶ କରୁ। ଯେଉଁଠିଏ ତୁମର ଭାଇ ହୋଇ ସ୍ନେହ କିମ୍ବା ପତି ହୋଇ ଶୟନ କରେ, ଯେଉଁଠିଏ ତୁମର ସନ୍ତାନକୁ ହାନି କରିବାକୁ ଚାହେଁ, ଏଠାରୁ ଆମେ ସେଉଁଠିଏକୁ ବିନାଶ କରୁ। ଯେଉଁଠିଏ ତୁମକୁ ନିଦ୍ରା ଓ ଅନ୍ଧକାରରେ ଠକାଇ ଶୟନ କରେ, ଯେଉଁଠିଏ ତୁମ ସନ୍ତାନକୁ ହାନି କରିବାକୁ ଚାହେଁ, ଏଠାରୁ ଆମେ ସେଉଁଠିଏକୁ ବିନାଶ କରୁ। ଏହା ପରେ ତାଙ୍କର ଶରୀର ଉପରେ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ାଗଲା: “ତୁମର ଆଖି, ନାକ, କାନ, ଠୋଡ଼ ତଳ, ମୁଣ୍ଡ, ମସ୍ତିଷ୍କ, ଜିହ୍ବାରୁ ରୋଗ ଦୂର କରୁଛି। ଗଳା, ମୁଣ୍ଡର ବନ୍ଧ, କାଶି, ଗଳା, କାନ୍ଧ, ମାଂସ, ବାହୁରୁ ରୋଗ ଦୂର କରୁଛି। ଅନ୍ତ୍ର, ଗୁଦ, ହୃଦୟ, ଚର୍ବି, ଯକୃତ, ପ୍ଲୀହାରୁ ରୋଗ ଦୂର କରୁଛି। ଉରୁ, ହାଡ଼, ପାଦ ତଳ, ନିତମ୍ଭ, ଦେହର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଂଶରୁ ରୋଗ ଦୂର କରୁଛି। ଜନନେନ୍ଦ୍ରିୟ, ଅଙ୍ଗ, କେଶ, ନଖ, ଦେହର ସମସ୍ତ ଅଂଶରୁ ଏହି ରୋଗ ଦୂର କରୁଛି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଙ୍ଗ, ପ୍ରତ୍ୟେକ କେଶ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ସନ୍ଧିରୁ ଏହି ରୋଗକୁ ଦୂର କରୁଛି। ଏହା ପରେ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ରଷ୍ଟା ମନସ୍ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଉଦ୍ଧେଷ୍ଟ କରି କହିଲେ: “ଓ ମନସ୍ୱାମୀ, ଏଠାରୁ ଦୂରେ ଯାଅ, ଅପମଙ୍ଗଳରୁ ଦୂରେ ଥାଅ, ଜୀବନ୍ତଙ୍କର ମନ ଅନେକ ଦିଗରେ ବିକାଶ ପାଉ। ସମସ୍ତେ ମଙ୍ଗଳକୁ ଚୟନ କରନ୍ତି, ସଠିକ୍ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଡାହାଣ ହାତ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି; ଭାଇବସ୍ଵତଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ମଙ୍ଗଳମୟ ହେଉ, ଜୀବନ୍ତଙ୍କର ମନ ଅନେକ ଦିଗରେ ବିକାଶିତ ହେଉ। ଆମେ ଇଚ୍ଛା, ଶ୍ୱାସ, ଶାପ, ଜାଗ୍ରତ କିମ୍ବା ସ୍ୱପ୍ନରେ ଯାହା କରିଛୁ, ଅଗ୍ନି ସେସବୁ ଅଶୁଭ କର୍ମକୁ ଦୂର କରନ୍ତୁ। ଇନ୍ଦ୍ର, ବାଣୀର ନାଥ, ଯାହା ଅପରାଧ ହୁଏ, ତାହାଠାରୁ ଆଙ୍ଗିରସ ଋଷିମାନେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଆମେ ବିଜୟୀ, ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ହୋଇ ବସିଛୁ; ଜାଗ୍ରତ, ସ୍ୱପ୍ନ କିମ୍ବା ଦୁଷ୍ଟ ଚିନ୍ତାରେ ଯାହା ଆମେ ଘୃଣା କରୁ, ଓ ଯିଏ ଆମକୁ ଘୃଣା କରେ, ସେଉଁଠିଏ ଦୂରେ ଯାଉ। ଏହି ବେଳେ ଏକ ପତଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେ କିଛି ଆପଦ ଆଣିଥିଲେ କି, କିମ୍ବା ନିରୃତି ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇଥିଲେ କି, ତାହା ପାଇଁ ଆମେ ପ୍ରଶଂସା ଓ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରୁଛୁ; ଆମର ଦୁଇପଦୀ ଓ ଚତୁଷ୍ପଦୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ଦେବତା ପଠାଇଥିବା ପତଙ୍ଗ ଆମ ପାଇଁ ଶୁଭ ହେଉ; ଦେବପକ୍ଷୀ ଆମ ଘରକୁ କଷ୍ଟ ନ ଆଣନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନି, ପୂରୋହିତ, ଆମର ଅର୍ପଣ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ; ଏହି ଡାନା ଥିବା ବାଣ ଆମକୁ ବଞ୍ଚନ୍ତୁ। ଏହି ବାଣ ଆମକୁ କଷ୍ଟ ଦେଉ ନାହିଁ, ଘରର ଅଗ୍ନିକୁ ଆଶ୍ରୟ କର; ଗାଁ ଓ ଗୋମାନ୍ୟଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ଉଲୁକର ଅଶୁଭ ଶବ୍ଦ ଅପରିଗ୍ରହ୍ୟ, ପତଙ୍ଗ ଅଗ୍ନିରେ ଯାହା ଚିହ୍ନ ଦେଉଛି, ସେଉଁଠିଏ ଯାହା ପଠାଯାଇଛି, ତାଙ୍କୁ, ଯମ, ମୃତ୍ୟୁଙ୍କୁ ନମନ। ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପତଙ୍ଗକୁ ଦୂର କର, ଗୋମାନ୍ୟଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦରେ ଘେରି ନେ, ସମସ୍ତ ଅମଙ୍ଗଳ ଛାଡ଼ି ଶକ୍ତି ଓ ସ୍ଥିରତା ପାଇଁ ଉଡ଼ିଯାଅ। ଏହି ସମୟରେ ଏକ ଅନ୍ୟ ଅନୁରୋଧ ହେଲା: “ମୋତେ ମୋ ସମକକ୍ଷମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବଳବାନ୍, ଶତ୍ରୁ ଦଳନକାରୀ, ବିଜୟୀ, ଗୋଧନର ନାଥ କର। ମୁଁ ଅଜୟ, ଅକ୍ଷତ, ଇନ୍ଦ୍ର ପରି ଶତ୍ରୁମାନେ ମୋ ପାଦ ତଳେ ଦବାଯିବେ। ଏଠି ଏବଂ ଏଠି, ତୁମେ ଦୁଇଜଣକୁ ବାଣ ଓ ତାଣିର ଭଳି ବାନ୍ଧି ଦେଉଛି; ବାଣୀର ନାଥ, ସେମାନଙ୍କୁ ନିରବ କର, ଯେପରି ମୋ ବିରୁଦ୍ଧରେ କିଛି ନ କହନ୍ତି। ମୁଁ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ବିଜୟୀ ହୋଇଛି; ତୁମର ନିଶ୍ଚୟ, ବ୍ରତ, ସଭାକୁ ଧରିଛି। ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ଓ ସୁରକ୍ଷା ନେଇ, ମୁଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ହେଉ; ତୁମର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ପଦ ଦେଲି, ପାଦ ତଳୁ ଉଠିଯାଅ, ବାଉଳି ପରି ଜଳରୁ ବାହାରିଯିବା ମାଛ ପରି। ଏହି ବେଳେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧେଷ୍ଟ କରି ପାନୀୟ ଅର୍ପଣ କରାଗଲା: “ଇନ୍ଦ୍ର, ଏହି ମଧୁର ପାନୀୟ ତୁମ ପାଇଁ; ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୋମପାନୀ। ଅନେକ ଶୂରବୀର ସମେତ ଧନ ଦିଅ; ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦଳି ଶ୍ୱର୍ଗ ଦିଅ। ଓ ଶୁଭ୍ର, ତୁମ ପାଇଁ ଚାପିଥିବା ସୋମ ଉପରେ ଆମେ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛୁ; ଏହି ଯଜ୍ଞକୁ ଆସ, ସଚେତନ ହୁଅ, ମଘବନ୍, ଶତ୍ରୁଜୟୀ ଭାବେ ଆମେ ତୁମକୁ ଡାକୁଛୁ। ରାଜା ସୋମ, ବରୁଣ, ବୃହସ୍ପତି, ଅନୁମତିଙ୍କର ସଂରକ୍ଷଣରେ, ଏ ଦିନ ତୁମ ପ୍ରଶଂସାରେ ମୁଁ ସୋମପାତ୍ର ଧରିଛି, ହେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା। ଜନ୍ମ ନେଇ, ମୁଁ ଅର୍ପଣ କରି ଚଳିଛି; ପ୍ରଥମ ଋଷି ଏହି ଷ୍ଟୁତିକୁ ଶୁଧ୍ଧ କରିଛନ୍ତି। ଚାପିଥିବା ସୋମ ଦ୍ୱାରା, ମୁଁ ଯାହା ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛି, ଭିଷ୍ମମିତ୍ର ଓ ଜମଦଗ୍ନିଙ୍କ ପାଇଁ ଘରେ ଅର୍ପଣ କରୁଛି।