ଏକ ଦିନ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସମ୍ମୋଦନ କରି ନମ୍ରତାର ସହିତ କହିଲେ, “ଓ ଅଗ୍ନି, ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ କଥା କହୁଛୁ; ଦୟା କରି ଆମପ୍ରତି ଉପକୃତ ହେଉନ୍ତୁ, ଆମେ ଧନାଧ୍ୟ ହେବା ପାଇଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛୁ, କାରଣ ଆପଣ ଲୋକଙ୍କର ନାଥ ଓ ଦାତା।” ଏହି ଉପାସନାରେ ଅର୍ୟମାନ, ଭଗା, ବୃହସ୍ପତି, ଦେବତାମାନେ, ଶୁଭ ଭାଷା ଓ ଦିବ୍ୟ ଧନ ଦେବାକୁ ଉପାସକମାନେ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ। ସେମାନେ ସୋମ ରାଜାଙ୍କୁ ସହାୟତା ପାଇଁ ଡାକିଲେ, ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ; ଆଦିତ୍ୟମାନେ, ବିଷ୍ଣୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବ୍ରହ୍ମା, ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ସମ୍ମୋଦନ କଲେ। ଏହି ଉପାସନାରେ ଇନ୍ଦ୍ର, ବାୟୁ ଓ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ଡାକି, ସମସ୍ତ ଲୋକ ଏକତ୍ରିତ ଓ ଉପକୃତ ହେବାକୁ ଚାହିଲେ। ଅର୍ୟମାନ, ବୃହସ୍ପତି, ଇନ୍ଦ୍ର, ବାତ, ବିଷ୍ଣୁ, ସରସ୍ୱତୀ, ସବିତାର ଓ ଶୀଘ୍ର ଏକ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ। ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ତୁମ ଅଗ୍ନିଶିଖାରେ ଆମର ପ୍ରାର୍ଥନା ଓ ଯଜ୍ଞକୁ ବୃଦ୍ଧି କର; ଦେବସଭା ପାଇଁ ଧନ ଦେବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କର। ଏହି ଉପାସକ ଶକ୍ତିର ପୁତ୍ର ଅଗ୍ନିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଛି; ତାଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆଶ୍ରୟ ନାହିଁ। ତିନିପ୍ରକାର ଶୁଭ ଆଶ୍ରୟ ଅଛି; ଅପକାର ଦୂରେ ରଖିବାକୁ ଓ ଆମକୁ ନିରାପଦ କରିବାକୁ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଏ। ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ତୁମ ବାପାଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତିରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛ; ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଶୁଧ୍ଧ କର; ସାତିଜଣ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ ଆମକୁ ଜ୍ଞାନ ଦେବାକୁ ଆସନ୍ତି, ଏହି ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ। ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଉପରକୁ କିମ୍ବା ତଳକୁ ବିସ୍ତାର କରିବା ବାଛିବାର ଶକ୍ତି ରଖ; ତୁମ ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଶକ୍ତି ଆମପ୍ରତି କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେବା ନାହିଁ। ଉଚ୍ଚ ଦେଖି ତଳ ଦେଖି ଚାଲିବା ବେଳେ, ତୁମେ ବିଭିନ୍ନ ଦିଗରେ ଏକ ସେନା ଭଳି ଅଗ୍ରସର ହୁଅ; ତୁମ ଶିଖା ବାୟୁକୁ ଅନୁସରି ଚାଲିବା ବେଳେ, ଚାମାରି ଭଳି ଦାଡ଼ି ବିସ୍ତାର କର। ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଚିହ୍ନ ଦେଖାଯାଏ, ଅନେକ ରଥ ଏକ ପଥ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି; ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କ ହାତ ଶୁଧ୍ଧ କରିବା ବେଳେ, ଭୂମିକୁ ଖୋଜିବା, ଏକାଠି ଓ ଫେଲାଇବା କାମ କରନ୍ତି। ଶକ୍ତିମାନ୍, ଶିଖା, ଅଗ୍ନି, ଆନନ୍ଦ ଶକ୍ତିରେ ଉଠ; ଉତ୍ତରଣ କର, ତଳେ ଯିଅ ନାହିଁ; ବୃଦ୍ଧି କର, ଆଜି ସମସ୍ତ ବସୁମାନେ ତୁମ ସହ ବସନ୍ତୁ। ଏହି ଜଳର ଅବତରଣ, ସମୁଦ୍ରର ବିଶ୍ରାମସ୍ଥାନ; ଓ ଅନୁଗତ ଏକ ନୂତନ ପଥ ନିଜ ପାଇଁ ଚୟନ କର; ସେ ପଥରେ ଯାଉ। ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଯାତ୍ରା ଓ ଫେରଣରେ, ଘାସ ଫୁଲ ଧରି ଉଗିଯାଉ, ପାଦ୍ମସର ହେଉ—ଏହି ସମୁଦ୍ରର ଗୃହ। ଅତ୍ରି ଅମର, ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ ଗୋଡ଼ିଆଘୋଡ଼ି ଭଳି ଯାତ୍ରା କର; ରଥର ଅକ୍ଷ ନବୀକରଣ କରି ତାହାକୁ ନୂତନ କର। ଶୀଘ୍ର ଘୋଡ଼ି, ଯାହାକୁ ବାୟୁ ଛୁଇପାରିଲେ ନାହିଁ; ଦୃଢ଼ ଗଠି ଭଳି ଅତ୍ରି, ସବୁଠୁ ଅନ୍ୟ, ରାଜ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ। ମନୁଷ୍ୟମାନେ ତ୍ରିଗୁଣ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ କରନ୍ତି, ଦିବ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଚାହନ୍ତି; ତାହାପରେ ଦିବ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଆମର ସ୍ତୁତି ଅନୃଥା ହେବା ନାହିଁ। ଅଶ୍ୱିନମାନଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଦାନ ଏବଂ ଶୁଭ ଚିନ୍ତା ସ୍ପଷ୍ଟ; ସେମାନେ ଆମକୁ ବିସ୍ତୃତ ସିଂହାସନ, ସାଧାରଣ ଗୃହକୁ ଉଠାଇ କରନ୍ତି। ଭୁଜ୍ୟୁଙ୍କୁ ସମୁଦ୍ରର ତୀରରୁ ଉଠାଇ ନେଇ ଆସିଥିଲେ; ନାସତ୍ୟମାନେ ଶୀଘ୍ର ତାଙ୍କର ପଖ ଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ। ଶୁଭ ଚିନ୍ତା ସହିତ, ଶମ୍ୟୁ ଭଳି, ସବୁଜ୍ଞାନ ଦେବତାମାନେ, ବଡ଼ ଦାନ ଆସୁ; ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ଅବିରତ ପୋଷଣ ଦେଇଥିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରନ୍ତି। ଅମର ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ଶକ୍ତି ଅଦମ୍ୟ; ଦକ୍ଷତା, ଜୀବନ, ଜ୍ଞାନ ଦେବାକୁ ଚାହନ୍ତି। ଆମ ମଧ୍ୟରେ ରିଭୁସ ଋଷି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦାନଶୀଳ; ସେମାନେ ନ୍ୟାୟ ଓ ଉତ୍ସାହ ଦେଇଥିଲେ। ଉତ୍ସୁକ, ଶ୍ୟେନ ପାଇଁ, କର୍ତ୍ତା, ଜନ୍ମ ଲିନେଜରେ; ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଚମକୁ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଖ ଦ୍ୱାରା, ଦୂରଯାତ୍ରୀ, ଶ୍ୟେନପୁତ୍ର ଆଣିଲେ; ସେ ଶତଚକ୍ର ପଥର ଚାରିଁ। ତୁମ୍ବା ଶ୍ୟେନ, ସୁନ୍ଦର, ପଦେ ପଦେ ଆଣିଲେ, ରକ୍ତିମ, ଆନନ୍ଦ ପାନର ମାପ; ଏହି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାଣ ଚାଳିଁ, ଜୀବନ ଜାଗିଁ, ସାମ୍ବନ୍ଧ ଜାଗିଁ। ଏଭଳି, ଇନ୍ଦ୍ର, ସୋମ ସହିତ, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ମହାଶକ୍ତି ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି; ଇଚ୍ଛାରେ ପ୍ରାଣ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ, ଦକ୍ଷତାରେ, ଏହି ସୋମ ଆମପାଇଁ ଚିପିଯାଏ। ମୁଁ ଏହି ଔଷଧିକୁ ଖୋଦିଁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଉଦ୍ଭିଦ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ ଜନାନୀ ଜୟ କରାଯାଏ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ପତି ଲଭାଯାଏ। ଉପରକୁ ଅପର ଶାଖାବିଶିଷ୍ଟ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଦେବତାମାନେ ଚୟନ କରିଥିବା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ ଜନାନୀକୁ ଦୂର କର, ପତିକୁ ମୋ ସ୍ୱାମୀ କର। ମୁଁ ସବୁଠୁ ଉଚ୍ଚ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଉପରେ ମୁଁ ଉପରେ ରହିଁ; ଏବଂ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ ଜନାନୀ ତଳେ ଥିବା, ସେ ଅପରିଚୟ ମଧ୍ୟରେ ରହିଁ। ମୁଁ ତାଙ୍କର ନାମ ନେଉନି, ସେ ଏହି ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ ଲଭିନି; ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ ଜନାନୀକୁ ଦୂର, ଦୂର ଦେଶକୁ ପଠାଉ। ମୁଁ ଧୈର୍ୟଶୀଳ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଧୈର୍ୟଶୀଳ; ଦୁଇଜଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ ଜନାନୀକୁ ଜୟ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟମ କରିବା। ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ ଉପରେ ରଖିଛି, ଅଧିକ ଶକ୍ତିରେ ଉପରେ ରଖିଛି; ତୁମ ମନ ମୋ ପଛରେ ଚାଲିନାହିଁ, ଗାଈ ଝିଅ ପଛରେ କିମ୍ବା ଜଳ ପଥ ଅନୁସରେ ଭଳି। ଏହି ଅଂଶ ବନ୍ୟ, ସତ୍ୟେ ବନ୍ୟ, ମାନେ ଶିଘ୍ର ନଷ୍ଟ ହେଉଛି; କାହିଁକି ସେ ଗାଁ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରେନାହିଁ, ତୁମକୁ ଖୋଜେନାହିଁ, ଭୟ ଭଳି? ଜବା କିଟି ଝଣ୍ଡା ଦେଇ ମାଉଁ ଚିଁ ଡାକୁଥିଲେ, ଏହା ଏକ ଦୂତ ଭଳି ଦୌଡ଼ିଁ; ବନ୍ୟ ଏକ ମହାନ୍ତ ହେଉଛି। ସେ କେବେ ଗାଈ ଭଳି ଚରେ, କେବେ ଗୃହ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ; କେବେ ବନ୍ୟ ଏକ ରାତିରେ ଗାଡ଼ି ଭଳି ଚାଲେ। ସେ ଗାଈକୁ ଶବ୍ଦ କରେ, ଛଡ଼ି ଦେଇ ମାରେ; ବନ୍ୟ ଗୃହରେ ରାତିରେ ରହି, 'ମୁଁ ଶବ୍ଦ କରିଛି' ଭାବି। ବନ୍ୟ କିଁ ଅପକାର କରେନାହିଁ, ଯଦି ଅନ୍ୟ ଆସେନାହିଁ; ମଧୁର ଫଳ ଖାଇ, ଇଚ୍ଛାରେ ଶୋଇଁ। ସେ ଉତ୍ତମ ଗନ୍ଧ, ମଧୁର ଗନ୍ଧ, ପୋଷଣ ରେ ଅଧିକ, ଅଜୋତା—ମୁଁ ବନ୍ୟ, ପଶୁମାନଙ୍କର ମାତା, ଏହି ସ୍ତୁତି କରିଛି।