ଏକ ପବିତ୍ର ଦିନରେ, ଆଗ୍ନି ଓ ସୋମାଙ୍କୁ ନିମନ୍ତିତ କରି ଯେଉଁ ଭକ୍ତ ନିବେଦନ କରେ, ତାଙ୍କୁ ସନ୍ତାନ, ବୀରତା ଓ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ଦେବାକୁ ଦେବତା ଆଶୀର୍ବାଦ କରନ୍ତି। ଆଗ୍ନି ଓ ସୋମାଙ୍କର ବୀରତା ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ—ସେମାନେ ପଣି ନାମକ ଦାନବଠାରୁ ଗାଉଁକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବକୁ ମୁକ୍ତ କରି, ଅନେକ ଅନ୍ଧାର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆଲୋକ ପାଇଥିଲେ। ଆଗ୍ନି ଓ ସୋମା, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଏହି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦିଗଗୁଡିକୁ ଆକାଶରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଛନ୍ତି; ଦୁଷ୍ଟ ଦ୍ୱାରା ଅଟକାଯାଇଥିବା ନଦୀଗୁଡିକୁ ମୁକ୍ତ କରି, ସେମାନେ ସୁରକ୍ଷା ଦେଇଥିଲେ। ମାତରିଶ୍ୱାନ ଏକ ଆଲୋକ ଆକାଶରୁ ନେଇଆସିଲେ, ଅନ୍ୟଟିକୁ ଗୃଧ୍ର ଶିଳାରୁ ଆଣିଲା; ଆଗ୍ନି ଓ ସୋମା ବେଦ ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ ଓ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ବିସ୍ତୃତ ସ୍ଥାନ କରିଦେଲେ। ଏହି ଅଫରଂ କୁ ଆଗ୍ନି ଓ ସୋମା ଆନନ୍ଦର ସହିତ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ; ଭକ୍ତଙ୍କୁ ନିଜ ସୁରକ୍ଷା ଓ କୃପା ଦେଇ, ସେମାନେ ଭଲ ରହିବାକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ କରନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ଭକ୍ତ ଶୁଦ୍ଧ ଘିଅ ଓ ଭକ୍ତି ଭାବରେ ଆଗ୍ନି ଓ ସୋମାଙ୍କୁ ନିବେଦନ କରେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କର ବ୍ରତର ସୁରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଦୁଃଖରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି ଓ ତାଙ୍କର ଜନଙ୍କୁ ବଡ଼ ଆଶ୍ରୟ ଦେନ୍ତି। ଏହି ଦେବତା ଦୁଇଜଣ, ଏକାଠି ଜାଣି, ଏକ ମନ୍ତ୍ର ଗ୍ରହଣ କରି, ଦେବଗଣ ମଧ୍ୟରେ ଏକତାରେ ଏସାରିଛନ୍ତି। ଯେଉଁ ଭକ୍ତ ଆଫରଂ କିମ୍ବା ଘିଅ ଦେଇ ଉପାସନା କରେ, ଆଗ୍ନି ଓ ସୋମା ତାଙ୍କ ପାଇଁ ବଡ଼ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଅନ୍ତି। ସେମାନେ ଆମେ ଦେଇଥିବା ଅଫରଂରେ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି; ଆମେ ତାଙ୍କୁ ନିକଟରେ ଡାକୁଛୁ, ତାଙ୍କର ସାନିଧ୍ୟ ଚାହୁଁଛୁ। ଏହି ଦେବତା ଶତ୍ରୁମାନେଠାରୁ ଆମକୁ ସୁରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଗାଉଁ ବଢ଼ିଯାଉ, ଅଫରଂ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଦେବତା ଆମକୁ ଦୟା କରନ୍ତି; ଦାନଶୀଳ ମଧ୍ୟରେ ଆମକୁ ଶକ୍ତି ଦିଅନ୍ତି, ଆମର ଯଜ୍ଞ ସଫଳ କରନ୍ତି। ଆଗ୍ନି, ଯାତବେଦା, ତୁମେ ଯାହା ପାଇଁ ଯଶସ୍ବୀ, ଆମେ ଆମର ଚିନ୍ତାରେ ଏହି ପ୍ରଶଂସା ଚାରିଟି ଭଳି ତୁମ ପାଇଁ ରଚନା କରୁଛୁ; ତୁମର କୃପା ଆମ ପାଇଁ ଶୁଭ ହେଉ—ତୁମ ସାଖ୍ୟ ରେ ଆମେ କେବେ ଦୁଃଖ ନ ପାଉ। ଯେଉଁ ଭକ୍ତ ତୁମେ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ସେ ସଫଳ, ଅଜୟ, ବୀରତା ଦେଖେ; ସେ ସୁରକ୍ଷିତ ରହେ, କେହି ହାନି ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ—ଆଗ୍ନି, ତୁମ ସାଖ୍ୟ ରେ ଆମେ କେବେ ଦୁଃଖ ନ ପାଉ। ଆମେ ତୁମେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରି, ଆମର ପ୍ରାର୍ଥନା ସଫଳ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ; ଦେବତାମାନେ ତୁମେ ଦ୍ୱାରା ଅଫରଂ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ଆଦିତ୍ୟମାନେ ଆସନ୍ତୁ, ଆଗ୍ନି, ତୁମେ ଉତ୍ସୁକ୍ତ—ତୁମ ସାଖ୍ୟ ରେ ଆମେ କେବେ ଦୁଃଖ ନ ପାଉ। ଅଫରଂ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା, ଏହି ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଆମେ ଦାର ଆଣିବା, ନିବେଦନ ଦେବା ଓ ପ୍ରାର୍ଥନା ସଫଳ କରିବା—ଏହା ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ପାଇଁ ହେଉ—ଆଗ୍ନି, ତୁମ ସାଖ୍ୟ ରେ ଆମେ କେବେ ଦୁଃଖ ନ ପାଉ। ଦୁଇ ପା ଓ ଚାରି ପା ଜୀବଜନ୍ତୁ, ଆଗ୍ନି, ଜନମାନଙ୍କର ରକ୍ଷକ, ତୁମେ ନିୟମରେ ଚାଲିଥିବା; ବିଚିତ୍ର ହେଉଛି ମହା ଉଷାମାନଙ୍କର ପ୍ରକାଶ ନିୟମ। ଆଗ୍ନି, ତୁମ ସାଖ୍ୟ ରେ ଆମେ କେବେ ଦୁଃଖ ନ ପାଉ। ତୁମେ ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ, ହୋତୃ, ପ୍ରାଚୀନ ଓ ପ୍ରଥମ; ପ୍ରଶାସ୍ତା, ପୋତା, ଜନ୍ମରେ ଗୃହପତି। ତୁମେ ସମସ୍ତ ଋତୁ ଜାଣି, ଜ୍ଞାନୀ, ଯଜ୍ଞ ସଫଳ କରିଦେଉଛ; ଆଗ୍ନି, ତୁମ ସାଖ୍ୟ ରେ ଆମେ କେବେ ଦୁଃଖ ନ ପାଉ। ତୁମେ ଚାରିପାଖରେ ଶୁଭ ମୁହଁ ଓ ଉତ୍ସାହୀ, ଦୂରରୁ ମଧ୍ୟ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଛ; ରାତିର ଅନ୍ଧାରରେ ମଧ୍ୟ ଦେବତା, ତୁମେ ସବୁ ଦେଖିପାରୁଛ। ଆଗ୍ନି, ତୁମ ସାଖ୍ୟ ରେ ଆମେ କେବେ ଦୁଃଖ ନ ପାଉ। ଦେବତାମାନଙ୍କର ରଥ ଏକାଠି ଥିବା ଭକ୍ତ ପାଇଁ ପ୍ରଥମ ହେଉ; ଆମ ପ୍ରଶଂସା ଯୋଗ୍ୟ ଦେବତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚୁ। ତେବେ ସେ ଜାଣିବେ ଓ ଶବ୍ଦ ସଫଳ ହେବ; ଆଗ୍ନି, ତୁମ ସାଖ୍ୟ ରେ ଆମେ କେବେ ଦୁଃଖ ନ ପାଉ। ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦୁଷ୍ଟମାନେଠାରୁ ରକ୍ଷା କର, ଆଗ୍ନି, ଦୂର କିମ୍ବା ନିକଟ, କିଏ ହେଉନ୍ତି, ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତି; ତାଙ୍କୁ ଦୂର କର। ଯଜ୍ଞରେ ତୁମେ ଯାହାକୁ ପ୍ରଶଂସା କର, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ରାସ୍ତା ସହଜ କର; ଆଗ୍ନି, ତୁମ ସାଖ୍ୟ ରେ ଆମେ କେବେ ଦୁଃଖ ନ ପାଉ। ତୁମେ ରଥରେ ଲାଲ ଓ ପିତା କୁନ୍ଦାମାନେ ଯୋକ୍ କରି, ପବନ ଦ୍ୱାରା ଚାଲିଥିବା; ତୁମ ଗର୍ଜନ ବୃଷଭ ଭଳି। ତୁମେ ଧୂଆଁର ପତାକା ନେଇ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କର; ଆଗ୍ନି, ତୁମ ସାଖ୍ୟ ରେ ଆମେ କେବେ ଦୁଃଖ ନ ପାଉ। ତୁମ ଗର୍ଜନରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ଭୟଭିତ ହୁଅନ୍ତି, ତୁମ ପାଶୁରୁ ଜଳ ବିକିରି ହୁଅନ୍ତି; ତୁମ ରଥ ପାଇଁ ରାସ୍ତା ସହଜ। ଆଗ୍ନି, ତୁମ ସାଖ୍ୟ ରେ ଆମେ କେବେ ଦୁଃଖ ନ ପାଉ। ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ କୃପା ପାଇଁ ଏହି; ମାରୁତମାନଙ୍କର ବିଚିତ୍ର ସୁରକ୍ଷା ଆମେ ପାଉ। ଦୟା କର, ତାଙ୍କର ମନ ଆମ ପାଖକୁ ଫେରିଆସୁ—ଆଗ୍ନି, ତୁମ ସାଖ୍ୟ ରେ ଆମେ କେବେ ଦୁଃଖ ନ ପାଉ। ତୁମେ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦେବତା, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ମିତ୍ର, ଧନର ଧନ, ଯଜ୍ଞରେ ଶୁଭ; ଆମେ ତୁମ ଅତି ବିସ୍ତୃତ ଆଶ୍ରୟରେ ରହୁ; ଆଗ୍ନି, ତୁମ ସାଖ୍ୟ ରେ ଆମେ କେବେ ଦୁଃଖ ନ ପାଉ। ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ନିଜ ଗୃହରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସୋମା ଦ୍ୱାରା ଡାକାଯାଇ, ଅତି କୃପାଳୁ ହେଉ, ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଧନ ଓ ଧାତୁ ଦେଉଛ; ଆଗ୍ନି, ତୁମ ସାଖ୍ୟ ରେ ଆମେ କେବେ ଦୁଃଖ ନ ପାଉ। ଯାହାକୁ ଆଗ୍ନି, ଭଲ ଧନ ଦେଇଛ, ସେ ନିରପରାଧ, ଅଦିତି, ସବୁ ରକ୍ଷକ; ଯାହାକୁ ତୁମେ ଦୟା ଶକ୍ତି ଦେଇ ଉତ୍ସାହିତ କର, ଆମେ ସନ୍ତାନ ଓ ଧନରେ ସମୃଦ୍ଧ ହେଉ। ଏହିପରି, ଆଗ୍ନି, ଭାଗ୍ୟ ଜ୍ଞାନୀ, ଏଠି ଆମ ଜୀବନ ବଢ଼ାଉ; ମିତ୍ର, ବରୁଣ, ଅଦିତି, ନଦୀ, ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶ ଆମକୁ ହାନି ଦେଉନ୍ତୁ। ଦୁଇଟି ରୂପ ଆଲୋକ ପଥରେ ଚାଲିଥାଏ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗାଉଁ ଛାଏ ମାଆକୁ ନେଇଯାଏ। ଏକରେ ପିତା, ଆପେଖା କରୁଥିବା ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଏ। ଦଶ ଯୁବତୀ, ଅକ୍ଷୟ, ଏହି ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ର ଗର୍ଭକୁ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି; ତିକ୍ଷ୍ଣ ମୁହଁ, ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିଶିଷ୍ଟ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଚାରିପାଖରେ ନେଇଯାଉଛନ୍ତି। ତିନି ଜନ୍ମ ତାଙ୍କୁ ଶୋଭା ପାଇଛି; ଏକ ସାଗରରେ, ଏକ ଆକାଶରେ, ଏକ ଜଳରେ। ପୃଥିବୀର ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଅନୁସରି, ସେ ଋତୁମାନଙ୍କର ଶାସକ, ସବୁକୁ ଶୃଙ୍ଖଳା କରିଥିଲେ। ଏହି ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ କିଏ ବୁଝିଛି?