ଏହି କଥା ଆମେ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ଶୁଣୁଛୁ, ଯେଉଁଠାରେ ଋଷିମାନେ କହିଛନ୍ତି—ଆମେ କେହି ଦେବତାଙ୍କୁ କମ୍ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁନାହିଁ, କିମ୍ବା କାହା ସହ ବିରୋଧ କରୁନାହିଁ; ଆମେ ଶ୍ରୁତ ମନ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଛୁ। ପକ୍ଷ ଓ ପାର୍ଶ୍ୱପକ୍ଷ ନେଇ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏଠାରେ ଏକାଠି ଉଦ୍ୟମ କରୁଛୁ। ଏକ ସୁନ୍ଦର ପତ୍ର ଥିବା ବୃକ୍ଷ ତଳେ, ଯମ ଦେବ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ପାନ କରୁଛନ୍ତି; ସେଠାରେ ଆମ ପୁରାତନ ପ୍ରଭୁ, ଆମ ପିତା, ତାଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଯାନ୍ତି। ସେଇ ପୁରାତନମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ପଛରେ ଚାଲିଥିଲେ, ପାପମୟ ଚର୍ୟା କରୁଥିବା ଜଣେ ଉପରେ ଇର୍ଷ୍ୟା ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇଥିଲେ; ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଛାଡିଦେଲି, ଆଉ ଆଗ୍ରହ କଲିନି। ଏଠି ଏକ ଯୁବକ ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଚିତ୍ତରେ ଏକ ନୂତନ ରଥ ତିଆରି କରିଛନ୍ତି; କିଛି ଲୋକ ଏହି ରଥକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଦେଖିଥିଲେ, ଏବଂ ସେ ଏହା ଉପରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ। ଯୁବକ, ତୁମେ ଏହି ରଥକୁ ଋଷିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଚଲାଇଲ; ଗୀତ ଏହାକୁ ଏକାଠି ଚଳାଇଲା, ସଭା କେବେ ଛାଡାଯାଇନି। କିଏ ଏହି ଯୁବକଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ? କିଏ ଏହି ରଥ ତିଆରି କଲେ? କିଏ ଏହି କ୍ରମ କେମିତି ଘଟିଲା, ଆଜି କିଏ ଆମକୁ କହିପାରିବେ? କ୍ରମ ଯେପରି ହେଲା, ତାହାରୁ ପ୍ରଥମ ଜନ୍ମ ହେଲା; ଆଧାର ଆଗରେ ବିସ୍ତୃତ ହେଲା, ଧୁରା ପଛରେ ତିଆରି ହେଲା। ଏହା ହେଉଛି ଯମଙ୍କ ସିଂହାସନ, ଯାହାକୁ ଦିବ୍ୟ ନିବାସ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏଠାରେ ତାଙ୍କ ପାତ୍ର ରହିଛି, ଶବ୍ଦରେ ଶୋଭିତ। ଏଠି ଦୀର୍ଘକେଶୀ ଏକ ଅଗ୍ନି ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ଦୀର୍ଘକେଶୀ ବିଷ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଦୀର୍ଘକେଶୀ ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶ ଧାରଣ କରନ୍ତି; ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି, ଦୀର୍ଘକେଶୀ ଏହି ଆଲୋକ ଭାବେ ପରିଚିତ। ଋଷିମାନେ, ବାୟୁକୁ କମରେ ବାନ୍ଧି, ହଳଦିଆ ମେଳା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ଯେତେବେଳେ, ବାୟୁର ପଥ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ଋଷିଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ଉନ୍ମତ୍ତ ହୋଇ, ଆମେ ବାୟୁ ଉପରେ ଆରୋହଣ କରିଛୁ; ମାନବ ଦେହରେ ତୁମେ ଆମକୁ ଦେଖୁଛ। ସେ ମଧ୍ୟମାକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ଉଡନ୍ତି, ସମସ୍ତ ରୂପ ଦେଖନ୍ତି; ଋଷି, ଦେବଙ୍କ ବନ୍ଧୁ, ଦେବଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଁ ବିଶେଷ। ବାୟୁର ଘୋଡ଼ା, ବାୟୁଙ୍କ ମିତ୍ର, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ଏହି ଋଷି; ସେ ଦୁଇ ସାଗରରେ ବସନ୍ତି—ଏକ ପୂର୍ବରେ, ଏକ ପରେ। ଅପ୍ସରା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଓ ଅରଣ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚଳାଚଳ କରୁଥିବା ଦୀର୍ଘକେଶୀ, ଚିହ୍ନ ଜାଣିଥିବା, ମଧୁର ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମଦକର ମିତ୍ର। ବାୟୁ ତାଙ୍କୁ ଆମ ପାଇଁ ମଥିଛନ୍ତି, ଜଣେ ଜଣନୀ ନିଜ ସନ୍ତାନକୁ ଯେପରି ଦବାଇଥାଏ, ଦୀର୍ଘକେଶୀ ବିଷର ପାତ୍ର ନେଇ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ପାନ କରିଥିଲେ। ଦେବତାମାନେ ଗୁପ୍ତ କରନ୍ତି, ଦେବତାମାନେ ପୁନଃ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି; ଦେବତାମାନେ ଦିନ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ଦେବତାମାନେ ପୁନଃ ଜୀବନ ଦେନ୍ତି। ଏହି ଦୁଇ ବାୟୁ, ହେ ବାୟୁ, ନଦୀର ପାର ରୁ ବହୁଛି; ଗୋଟିଏ ତୁମକୁ ଦକ୍ଷତା ଆଣିଦିଏ, ଅନ୍ୟଟି, ଯାହା ଅପକାରୀ, ତାହାକୁ ଦୂରେ ନେଇଯାଉ। ବାୟୁ, ଆମ ପାଇଁ ଉପଚାର ଆଣ; ଅପକାରୀ ଦୂର କର; କାରଣ ତୁମେ ସାର୍ବଭୌମ ଚିକିତ୍ସକ, ଦେବତାଙ୍କ ସନ୍ଦେଶବାହକ। ମୁଁ ତୁମ ପାଖକୁ ଶାନ୍ତି ଓ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଆସିଛି; ମୁଁ ତୁମକୁ ଦକ୍ଷତା ଓ ଶୁଭ ଭାଗ୍ୟ ଆଣିବି, ରୋଗ ଦୂର କରିବି। ଦେବତାମାନେ ଏଠାରେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ମାରୁତ ଦଳ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଯେଉଁଠାରେ ଏହିଜଣ ଅପମୃତ୍ୟୁ ରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତୁ। ଜଳ ନିଶ୍ଚୟ ଉପଚାରୀ, ଜଳ ରୋଗ ଦୂର କରେ; ଜଳ ସମସ୍ତ ରୋଗର ଔଷଧ, ସେ ତୁମ ପାଇଁ ଚିକିତ୍ସା ସଜାଇଦିଅନ୍ତୁ। ଦୁଇ ହାତ, ଦଶ ଶାଖା ଓ ଜିହ୍ବା, ଯାହା ବାଣୀର ନେତୃତ୍ୱ କରେ, ଏହି ଦୁଇ ରୋଗ ଦୂର କରେ, ଏହି ଦ୍ୱାରା ଆମେ ତୁମକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରୁଛୁ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଯେଉଁଠାରେ ଅଗ୍ନିମାନେ ସତ୍ୟର ଚିନ୍ତନ କରି, ବିଶାଳ ପ୍ରସ୍ତର ଖଣ୍ଡିଦେଲେ; ଯେଉଁଠାରେ ଉଲ୍ଲାସିତ ହୋଇ, ଉଷାମାନେ ଜଳକୁ ପାର କରି ଦେଲେ କୁତ୍ସ ପାଇଁ, ଆମ ଷ୍ଲୋକ ଓ ଦାନ୍ତ ଦ୍ୱାରା। ତୁମେ ପାହାଡ଼ରୁ ଫୁଟୁଥିବା ଝରଣାକୁ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲ, ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି କରୁଥିଲେ; ମଧୁର ପ୍ରିୟ ମଧୁ ପିଇଥିଲ, ତୁମ ଶକ୍ତିରେ ଅରଣ୍ୟମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ସତ୍ୟବାଣୀରେ ଉଦିତ ହେଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କ ରଥକୁ ମଧ୍ୟାକାଶରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ; ମହାନ ଜଣେ ଦାସଙ୍କୁ ଚିହ୍ନ ଦେଲେ; ଇନ୍ଦ୍ର ଚତୁର ଅସୁରଙ୍କ ଦୃଢ଼ କାର୍ଯ୍ୟ ଭଙ୍ଗ କଲେ, ରଡ଼ିଶ୍ୱାନଙ୍କ ସହ କର୍ମ କଲେ। ଅଜୟମାନେ ହାରିଗଲେ, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ରୋକିପାରିଲେ ନାହିଁ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ମାସରେ ଯେପରି ଅନ୍ତର୍ଗତ, ସେଇପରି ସେ ଧନ ନଗରରେ ଦେଲେ; ପ୍ରଶଂସା କରି, ଶତ୍ରୁମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ଉଜ୍ୱଳ ଧନ ସହ। ନିରସ୍ତ୍ର ସେନା ସହିତ, ହେ ବଳଶାଳୀ, ତୁମେ ଭଙ୍ଗ କର, ବୃତ୍ରନାଶକ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଉଜ୍ୱଳ; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ଭଙ୍ଗିଲା ନାହିଁ; ତୀବ୍ର ଏକାଗ୍ରତା ଆଗକୁ ବଢ଼ିଗଲା, ଉଷାମାନେ ରଥକୁ ଦୂରେ ନେଇଗଲେ। ଏହା ହେଉଛି ତୁମ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଏକାକି ଏକ ଯଜ୍ଞ କଲ; ତୁମେ ଗଗନରେ ମାସ ର ନିୟମ ସ୍ଥାପନ କଲ; ପିତା ତୁମ ଦ୍ୱାରା ବିଶାଳ ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କଲେ, ଏହାକୁ ବିଭାଜିତ କରି। ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ, ହଳଦିଆ କେଶୀ, ସମ୍ମୁଖରେ, ସବିତା ଅବିରତ ଆଲୋକ ଦେଉଛନ୍ତି; ତାଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ, ପୂଷଣ ଚାଲନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍କୁ ଦେଖି, ଜାଣି, ରକ୍ଷା କରି। ସେ ମଧ୍ୟ ମାନବ ଦୃଷ୍ଟିରେ ମଧ୍ୟାକାଶରେ ବସିଛନ୍ତି, ଦୁଇ ଲୋକ ଓ ମଧ୍ୟକାଶର ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି; ସେ ସମସ୍ତ ଦେଖନ୍ତି, ଘୃତରେ ଉଜ୍ୱଳ, ପୂର୍ବ ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଚିହ୍ନ ମଧ୍ୟରେ। ଧନର ଆଧାର, ସଂଗ୍ରହ, ସେ ସମସ୍ତ ରୂପ ଦେଖନ୍ତି; ଦେବତା ସବିତା ସତ୍ୟ ଧର୍ମର, ଧନ ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ର ଶାନ୍ତ ରହିଲେ ନାହିଁ। ବିଶ୍ୱାବସୁ, ସୋମ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଜଳ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ସତ୍ୟ ଅନୁସାରେ ଚଳିଥିଲେ; ତାପରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଖୋଜି, ସେମାନଙ୍କ ସୀମା ଦେଖିଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଚକ୍ର ଦେଖିଲେ।