ଏକ ଦିନ, ସୃଷ୍ଟିର ମହା-ନାୟକ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ବିକାଶର କଥା ଭାବି, ଭକ୍ତମଣ୍ଡଳ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଦ୍ୱାରା ଅନୁରୋଧ କରିଲେ: "ଓ ପ୍ରଜାପତି! ତୁମେ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିକୁ ଆବୃତ କରିଛ; ଆମେ ଯାହା ପାଇଁ ଆହୁତି ଦେଉଛୁ, ତୁମେ ତାହା ପୂରଣ କର; ଆମେ ଧନ-ସମ୍ପଦର ଅଧିପତି ହେବା ଦୟା କର।" ତାପରେ, ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଇଲା—ଅଗ୍ନି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦୟାଳୁ, ଶୁଭ, ନିର୍ବିରୋଧ, ଗୃହର ଅତିଥି ଓ ପୂଜାର ଉତ୍ତମ ପୁରୋହିତ। ଅଗ୍ନି ଧନ ଓ ଶୂର ଶକ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି। ତାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଇଲା, "ଓ ଅଗ୍ନି! ଆମ ଶବ୍ଦ ଗ୍ରହଣ କର; ତୁମେ ସମସ୍ତ ମାର୍ଗରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଜଣା; ଘୃତ ଦ୍ୱାରା ଆହୁତି ସ୍ରୋତ କର; ଦେବତାମାନେ ତୁମକୁ ଧର୍ମାନୁସାରେ ନିର୍ମାଣ କରିଛନ୍ତି।" ଅମର ଅଗ୍ନି ସାତିଟି ଆଶ୍ରୟରେ ଚଳିଥାନ୍ତି, ସତ୍କର୍ମ କରିଥିବା ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଦୟା କରିଥାନ୍ତି। ଶୂର ଧନ ଦେଇ, ନିଜ ପ୍ରକୃତିରେ ଜନ୍ମିତ ଅଗ୍ନି ଆହୁତି ଦେଉଥିବା ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିଥାନ୍ତି। ବିଧି ଅନୁସାରେ ଅଗ୍ନି ପୂଜାର ସଂକେତ, ପ୍ରଥମ ପୁରୋହିତ, ସାତ ଘୋଡ଼ାର ଅଗ୍ନି, ଦାନରେ ଧନୀ; ଅଗ୍ନି ର ଶ୍ରବଣ କରାଯାଇଥିଲା, ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କ ପୃଷ୍ଠ ଘୃତରେ ଲିପ୍ତ, ଶୂର ଶକ୍ତିର ଦାତା। ଅଗ୍ନି ପ୍ରଥମ ଦୂତ, ଉତ୍ତମ, ଅମରତ୍ୱ ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କରିଲେ; ମାରୁତମାନେ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଗୃହରେ ପବିତ୍ର କରିଛନ୍ତି, ଭୃଗୁମାନେ ହ୍ୟମ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ କରିଛନ୍ତି। ଅଗ୍ନି ସଦା ପୂଜାର ପ୍ରିୟ, ଦାନ ଦେଇ ଉତ୍ପନ୍ନ ପୋଷଣ କରିଥାନ୍ତି, ତିନି ଭାଗରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଘୃତରେ ଲିପ୍ତ, ବୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ ପରିକ୍ରମା କରିଥାନ୍ତି। ପ୍ରତି ଉଷାରେ ଲୋକ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଦୂତ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କରିଥିଲେ; ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ମହାନତା ପାଇଁ ଉତ୍ତୋଳିତ କରି, ଯଜ୍ଞରେ ଘୃତରେ ପବିତ୍ର କରିଛନ୍ତି। ବସିଷ୍ଠମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଶୂର ଶକ୍ତି ଦାତା ଭାବେ ଡାକି, ସମାବେଶରେ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ; ତାଙ୍କୁ ପୂଜାରେ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଇ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଶୁଭାଶୀର୍ବାଦରେ ସୁରକ୍ଷିତ କରିବା ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଯାଇଲା—ବେନା, ବିଚିତ୍ର ଦୂଧାରୁ ଜନ୍ମିତ, ଆକାଶର ପାତ୍ରରେ ଆଲୋକ ଚଳାଇଲେ; ଜଳ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟର ମିଳନ ସ୍ଥଳରେ ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ଚିନ୍ତାରେ ଖୋଜିଲେ, ଶିଶୁ ସ୍ନେହରେ। ବେନା ସମୁଦ୍ରରୁ ତରଙ୍ଗ ଭାବେ ଉଠି, ଆକାଶର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପୃଷ୍ଠକୁ ଯାଇଲେ; ସତ୍ୟର ଶିଖରକୁ ପହଞ୍ଚି, ସମସ୍ତ କୁଳ ଏକ ମୂଳ ଖୋଜିଲେ। ପ୍ରାଚୀନ ମାତୃମାନେ ଉତ୍ସାହରେ ଛୋଟ ଶିଶୁ ବେନାଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରି, ସତ୍ୟର ଶିଖରକୁ ଯାଇ, ମଧୁ ଓ ଅମରତ୍ୱର ଧାରା ଖୋଜିଲେ। ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କ ରୂପ ଜାଣି, କିଛି ଅନ୍ୟାୟ କରିଲେ ନାହିଁ; ତାଙ୍କୁ ବୃଷଭର ହୁଁକାର ଓ ମୃଗର ଚିତ୍କାର ଶୁଣିଲେ; ସତ୍ୟ ମାର୍ଗରେ ଦୂର ନଦୀକୁ ଯାଇ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଅମର ନାମ ଖୋଜିଲେ। ଅପ୍ସରା ନିଜ ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ଆଗକୁ ଆଣିଲେ, କନ୍ୟା ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆକାଶରେ ଧାରଣ କରିଲେ; ପ୍ରିୟ ବେନା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଖାରେ ବସି, ପ୍ରିୟ ଆଶ୍ରୟଗୁଡ଼ିକୁ ପରିଗ୍ରହ କରିଛନ୍ତି। ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଖାର ଉଲ୍ଲୁକ ଆକାଶରେ ଉଡୁଥିବାବେଳେ, ବେନାକୁ ଖୋଜୁଥିବାମାନେ ହୃଦୟରେ ତୁମକୁ ଦେଖିଲେ—ବରୁଣଙ୍କ ଦୂତ, ପକ୍ଷୀ, ଶୀଘ୍ର ଏବଂ ଯମଙ୍କ ଆଶ୍ରୟରେ। ଗନ୍ଧର୍ବ ଆକାଶରେ ଉପରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ, ଏହି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ସୁଗନ୍ଧିତ ଉତ୍ତରୀୟ ପିନ୍ଧି, ପ୍ରିୟ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ନାମ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଛନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ତିନିଅଞ୍ଚଳରେ ଶୁଭ ତରଳ ସମୁଦ୍ରକୁ ଯାଉଛି, ଗୃଧ୍ର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପ୍ରଭାରେ ଅନେକ ପ୍ରିୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଛି। ଏଉଁପରି, ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଲା: "ଓ ଅଗ୍ନି! ଆମ ପଞ୍ଚମୟ, ତିନି ସୂତ୍ର, ସାତ ତନ୍ତୁର ଯଜ୍ଞକୁ ଆସ; ଆହୁତି ନେଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀର୍ଘ ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କର।" ଏଉଁପରି, ଦେବତା ଭକ୍ତଙ୍କୁ କିଛି ଅପମାନ କିମ୍ବା କ୍ଷତି ହେବାକୁ ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ, ଯେଉଁଠି ଆର୍ୟମାନ, ମିତ୍ର, ବରୁଣା ଏକତାରେ ନେତୃତ୍ୱ କରି, ଶତ୍ରୁଠାରୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତି। ଏହି ନିରାପଦ ନେତୃତ୍ୱ ଆମେ ଚୟନ କରିଛୁ; ଦୟାକରି ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର, ଶତ୍ରୁଠାରୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କର। ବରୁଣା, ମିତ୍ର, ଆର୍ୟମାନ ଆମକୁ ସତ୍ୟରେ ସୁରକ୍ଷିତ ନେଇଯାଉନ୍ତୁ; ତାଙ୍କ ଶିର୍ଷ ଶକ୍ତି ଆମକୁ ଆଶ୍ରୟ ଦେଉ, ଆମେ ତାଙ୍କ ଛାୟାରେ ପ୍ରିୟ ହେଉ, ଶତ୍ରୁଠାରୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଉ। ଆଦିତ୍ୟମାନେ—ବରୁଣା, ମିତ୍ର, ଆର୍ୟମାନ—ସମସ୍ତ ବାଧାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି; ମାରୁତ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି ସହିତ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛି, ମଙ୍ଗଳ ଓ ଶତ୍ରୁଠାରୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ପାଇଁ। ଏହି ନେତାମାନେ, ରାଜାମାନେ, ଆମକୁ ସମସ୍ତ ଅପମାନ ଓ ଶତ୍ରୁଠାରୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତୁ। ଏହି ମହା-ଉପାସନାରେ, ଦେବୀ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ କହିଲେ: "ମୁଁ ରୁଦ୍ର, ବସୁ, ଆଦିତ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସହ ଚଳି; ମୁଁ ମିତ୍ର-ବରୁଣା, ଇନ୍ଦ୍ର-ଅଗ୍ନି, ଅଶ୍ୱିନମାନେ ଉଠାଇ ଚଳି; ମୁଁ ପୋଷଣ ଦେବା ସୋମ, ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ର, ପୂଷଣ, ଭଗକୁ ଉଠାଇ ଚଳି; ଯେଉଁଠି ଭକ୍ତ ଆହୁତି ଦେଇ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଧନ ଦେଉଛି।" "ମୁଁ ରାଜା, ଧନ ସଂଗ୍ରାହକ, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଯଜ୍ଞରେ ପ୍ରଥମ; ଦେବତାମାନେ ମୁଁ ଦେହରେ ବିଭାଜିତ କରି, ଅନେକ ରୂପରେ ଭରିଛନ୍ତି। ମୁଁ ଦ୍ୱାରା ଦେଖୁଥିବା, ଶ୍ୱାସ ନେଉଥିବା, ଶୁଣୁଥିବା ଲୋକ ଖାଇଥାନ୍ତି; ଅବୁଦ୍ଧିମାନେ ମୁଁ ନିକଟରେ ରହିଥାନ୍ତି; ଶୁଣ, ମୁଁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରୁଛି।" "ମୁଁ ଏକା କହୁଛି, ଦେବତା ଓ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ; ଯାହାକୁ ଚାହୁଁ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପୁରୋହିତ, ଋଷି, ଜ୍ଞାନୀ କରିଦେଉଛି। ମୁଁ ରୁଦ୍ର ପାଇଁ ଧନୁ ତଣାଇ, ଅପୂଜ୍ୟକୁ ଦଣ୍ଡିତ କରିବା ପାଇଁ; ମୁଁ ଲୋକମାନେକୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ କରି, ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛି।" "ମୁଁ ଏହି ଜଗତର ଶିଖରରେ ପିତାକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରି, ମୋ ମୂଳ ଜଳ ଓ ସମୁଦ୍ରରେ; ଏଠାରୁ ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ଆବୃତ କରି, ମୋ ମହାନତାରେ ଆକାଶକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିଛି।