ମୁଁ ଏବେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁରୁଣା ବୀରତାମୟ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ କଥାହେବି, ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରାଚୀନ କାର୍ଯ୍ୟ ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କର ଅକ୍ଷୟ କ୍ରୋଧ ଦ୍ୱାରା ପାହାଡ଼କୁ ଫାଟିଦେଲେ ଏବଂ ପ୍ରେରିତ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ରଷ୍ଟାଙ୍କୁ ଗାଈ ଦେଖାଇଦେଲେ। ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ସେନାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସ, ସମସ୍ତେ ତୁମକୁ ପ୍ରଜ୍ଞାନିଧି ବୋଲି କହନ୍ତି; ତୁମ ବିନା କିଛି କାମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏନି। ମହାବଳୀ ମଘବନ୍, ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ତୁତି ଗାଅ। ହେ ମଘବନ୍, ଆମ ଉପରେ ଓ ନିମ୍ନସ୍ଥ ଲୋକମାନଙ୍କ ଉପରେ ଦୃଷ୍ଟି ପକାଅ; ବନ୍ଧୁ ସ୍ୱରୂପ ତୁମ ବନ୍ଧୁଙ୍କୁ ମନେରଖ, ଧନର ନାଥ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମ ପାଇଁ ବିଜୟ ଦେଅ, ଦୁର୍ବଳଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଧନର ଅଂଶ ଦିଅ। ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଅନ୍ଧକାରରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କଲେ, ଯେତେବେଳେ ସେ ସୋମପାନ କରି ନିଜ ମହତ୍ତ୍ୱ ଓ ବଳ ବୃଦ୍ଧି କଲେ। ବିଷ୍ଣୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ଅନ୍ଧକାରରେ ଧାରଣ କଲେ, ମଧୁ ଆଶୁ ଧରିଥିଲେ; ଦେବମାନେ ସହ ଦାନଶୀଳ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେ ସହ ବୃତ୍ରକୁ ବିଧ୍ୱଂସ କଲେ ଏବଂ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ହେଲେ। ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି ବୃତ୍ର ସାପ ଉପରେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲ, ସମସ୍ତ ମାରୁତମାନେ ତୁମ ସହ ତୁମ ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିକୁ ବଢ଼ାଇଲେ। ଜନ୍ମ ସମୟରୁ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀମାନେକୁ ଦୂର କରିଦେଲେ; ସେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖିଲେ; ପାହାଡ଼ ଫାଟି ଜଳକୁ ମୁକ୍ତ କଲେ ଏବଂ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ବିଶାଳ ଆକାଶକୁ ସ୍ଥିର କଲେ। ଏହା ପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ବଳରେ ଯଜ୍ଞରେ ପ୍ରଧାନ ହେଲେ, ସ୍ୱର୍ଗ ପୃଥିବୀ ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ବଳ ଦେଖାଇଲେ। ଉଲ୍ଲାସିତ ହୋଇ ସେ ଇରନ୍ଦ୍ରଧନୁ ଧରିଲେ, ଏହା ମିତ୍ର, ବରୁଣ ଓ ଉପାସକଙ୍କ ପାଇଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ହେଲା। ଏଠାରେ ଦୂରଦର୍ଶୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମହାକାର୍ଯ୍ୟ ଗୀତରେ ସ୍ତୁତିତ; ଏହା ତାଙ୍କ ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଲା। ଯେତେବେଳେ ଭୟଙ୍କର ବଳରେ ଇନ୍ଦ୍ର ବୃତ୍ରକୁ ବିନାଶ କଲେ, ଯିଏ ଜଳକୁ ଅନ୍ଧକାରରେ ରଖିଥିଲା। ପ୍ରଥମ ବୀରତାମୟ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ସେତେବେଳେ ସଫଳ ହେଲା, ଯେତେବେଳେ ଦୁଇଜଣେ ମହାନ ମହତ୍ତ୍ୱ ପାଇଁ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା କଲେ—ପୁରୁଣା କାଳରୁ ଡାକାଯାଉଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର ଗଭୀର ଅନ୍ଧକାର କୁ ବିନାଶ କଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଶତ୍ରୁକୁ ଭୂମିକୁ ଫେଲାଇଦେଲେ। ସମସ୍ତ ଦେବତା ତୁମ ବୀରତାକୁ ସୋମ ଭରା ଶବ୍ଦରେ ବଢ଼ାଇଲେ। ବୃତ୍ର ବଧ ପରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମହତ୍ତ୍ୱ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା; ଅଗ୍ନିର ମୁଖଦ୍ୱାରା ଯେପରି ଖାଦ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ସେପରି ତାଙ୍କରେ ତୃଷ୍ଣାର୍ତ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ଆଣିଦେଲେ। ନିପୁଣତା, ଶବ୍ଦ, ସ୍ତୁତି ଓ ବନ୍ଧୁତ୍ୱରେ ଏହି ବନ୍ଧୁତ୍ୱକୁ ଘୋଷଣା କରିବାକୁ ଚାହାଁ। ଇନ୍ଦ୍ର କ୍ଳାନ୍ତିକର ଓ ଚତୁରଙ୍କୁ ବଶ କରନ୍ତି, ଭକ୍ତଙ୍କୁ ସୁନନ୍ତି ଓ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ତୁମର ଅନେକ ଉପହାର, ନିଜ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଆଣନ୍ତି; ଏହି ଉପହାର ସହିତ ଆମର ସ୍ତୁତି ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ପହଞ୍ଚୁ। ସରଳ ପଥରେ ଆମେ ସମସ୍ତ ବିପଦ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବା; ହେ ଜ୍ଞାନୀ, ଆଜି ଆମକୁ ଏକ ବିସ୍ତୃତ ଏବଂ ଗଭୀର ଆଶ୍ରୟ ଦିଅ। ତିନିପଟିରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥିବା ତାପିତ ଅର୍ପଣଗୁଡ଼ିକୁ ସବୁଦିଗରେ ବିସ୍ତାର କରାଯାଇଛି; ମାତରିଶ୍ୱାନ ତାହାର ଆଶୀର୍ବାଦ ନେଇଛନ୍ତି। ଦିବ୍ୟ ଝରଣାମାନେ ଦାନ ଦେବା ଆଶାରେ ଦୌଡ଼ିଲେ; ଦେବତାମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ, ଶକ୍ତିର ନାଥକୁ, ଚିହ୍ନିଲେ। ତିନି ନାଶକ ଦେବୀ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଅଗ୍ନି ପାଖରେ ଅଛନ୍ତି; ଦୀର୍ଘଶ୍ରବଣ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ତାଙ୍କୁ ଜାଣନ୍ତି। ଜ୍ଞାନୀମାନେ ତାଙ୍କର ଗୁପ୍ତ ଆଧାର ବୁଝିଛନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକ ଦୂର ଏବଂ ଗୁପ୍ତ କ୍ରିୟାରେ ଅଛି। ଏକ ଚାରି ଚୋଟି ଗଠିତ, ଶୋଭାମୟ ଯୁବତୀ, ଘିଅର ରୂପ ଧାରଣ କରି, କ୍ରିୟା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରେ। ତାଙ୍କ ଉପରେ ଦୁଇଟି ଶୋଭାମୟ ପକ୍ଷୀ ବସିଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ଅଂଶ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। ଏକ ଶୋଭାମୟ ପକ୍ଷୀ ସମୁଦ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା; ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଓ ସତ୍ତ୍ୱକୁ ଦେଖୁଛନ୍ତି। ପବିତ୍ର ମନରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ନିକଟରେ ଦେଖିଲି; ମାତା ତାଙ୍କୁ ଡାକିଲେ, ସେ ମାତାକୁ ଡାକିଲେ। ଜ୍ଞାନୀ, ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ଏକା ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି। ସେମାନେ ଛନ୍ଦମାନେକୁ ଯଜ୍ଞରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରନ୍ତି ଏବଂ ଦ୍ୱାଦଶ ସୋମ ପାତ୍ର ମାପନ୍ତି। ଛତିଶ ଓ ଚାରି ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି, ତାପରେ ଦ୍ୱାଦଶ ରଖନ୍ତି। ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଯଜ୍ଞ ବୁଝି, ଋକ୍ ଓ ସାମନ୍ ଗୀତରେ ରଥକୁ ଚଳାନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଚଉଦ ମହାଶକ୍ତି ଅଛି, ଯାହାକୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସପ୍ତବାର ବାଣୀରେ ଆଗକୁ ନେଇଯାନ୍ତି। କିଏ ପବିତ୍ର ଝରଣା ପଥ ଘୋଷଣା କରିପାରିବେ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ପିସ୍ତ ସୋମ ପିଉଛନ୍ତି? ହଜାର ଗୁଣା ପନ୍ଦର ନାମ ପ୍ରଶଂସା; ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀ ପରି ବିଶାଳ ଅଟୁଟ। ହଜାର ଗୁଣା ମହତ୍ତ୍ୱ, ଯେପରି ଏହା ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ ବିସ୍ତାରିତ, ସେପରି ବାଣୀର ପ୍ରସାର। କିଏ ଛନ୍ଦମାନେର ସଂଯୋଗ ବୁଝିଛନ୍ତି? କିଏ ବାଣୀକୁ ଯଜ୍ଞାସନ ଉପରେ ବସାଇଛନ୍ତି? କିଏ ସତ୍ୟରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଅଷ୍ଟମକୁ ଡାକନ୍ତି? କିଏ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦୁଇ ବୟାର ଦେଖିଛନ୍ତି? କିଛି ପୃଥିବୀର ସୀମାରେ ଘୂରନ୍ତି; ଅନ୍ୟମାନେ ରଥର ଯୁଗେ ଦଢ଼ି ହୋଇ ଦାଁଡିଆଛନ୍ତି। ସେମାନେ ଆପଣମାନେ ମଧ୍ୟରେ କାର୍ଯ୍ୟ ବାଣ୍ଟିନେଇଛନ୍ତି, ଯେତେବେଳେ ଯମ ଘରେ ବସିଛନ୍ତି। ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉଛି ଏହି ଦୀପ୍ତ, ଯୁବା ପକ୍ଷୀର ଛାତି, ଯିଏ ତାଙ୍କର ମାତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ପୋଷଣ ପାଇଁ ଆସନ୍ତି। ଯଦି ଅବିବାହିତା ଜନ୍ମ ଦେଇ ପରେ ପୋଷଣ କରନ୍ତି, ସେ ସହଜରେ ବଡ଼ ହୁଏ, ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରେ। ତାଙ୍କୁ ଅଗ୍ନି ନାମ ଦିଆଯାଇଛି, ଯିଏ ଖାଦ୍ୟ ଦାତା, ଯୁବା ବୟସରେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଆଗୁନ ଲଗାନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଉତ୍ସୁକ ଜିହ୍ୱାରେ ସେ ନିଜେ ସ୍ୱୟଂ ଆଗକୁ ବଢ଼ନ୍ତି, ଶୁଷ୍କ ଘାସ ଉପରେ ବୃଷଭ ପରି ଗର୍ଜନ କରନ୍ତି। ଏହି ଇନ୍ଦୁ, ତୁମ ପାଇଁ ଚାପିଦିଆଯାଇଛି, ପାହାଡ଼ ପରି ଅଦମ୍ୟ, ଦେବତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇ, ସମୁଦ୍ର ପରି ଆତ୍ମବିସ୍ତାର କରନ୍ତି—ଅଗ୍ନିର ତୀବ୍ରତା ସହ ଆଗକୁ ବଢ଼ନ୍ତି।