वातोपधूत इषितो वशाँ अनु तृषु यदन्ना वेविषद्वितिष्ठसे । आ ते यतन्ते रथ्यो यथा पृथक्छर्धांस्यग्ने अजराणि धक्षतः
वाऱ्याने हलवला गेलेला, इच्छेने प्रेरित, अग्नी तीन प्रकारच्या अन्नामध्ये सतर्कपणे फिरतो; रथवान लोक जसे बक्षिसासाठी झगडतात, तसेच तुझ्या ज्वाळा वेगवेगळ्या ठिकाणी जळतात.
मेधाकारं विदथस्य प्रसाधनमग्निं होतारं परिभूतमं मतिम् । तमिदर्भे हविष्या समानमित्तमिन्महे वृणते नान्यं त्वत्
अग्नी, तू मेधा निर्माण करणारा, सभेचे भूषण, पुरोहित आणि विचारांना प्रेरणा देणारा आहेस; त्यालाच सर्वजण हव्यांनी, मोठेपणासाठी निवडतात, तुझ्याशिवाय दुसरा कोणी नाही.
त्वामिदत्र वृणते त्वायवो होतारमग्ने विदथेषु वेधसः । यद्देवयन्तो दधति प्रयांसि ते हविष्मन्तो मनवो वृक्तबर्हिषः
अग्नी, इथे विद्वान लोक तुलाच पुरोहित म्हणून निवडतात; जेव्हा देवपूजक तुझ्यासाठी हव्ये ठेवतात, मनुपुत्र पवित्र कुशांवर बसून, तेव्हा.
तवाग्ने होत्रं तव पोत्रमृत्वियं तव नेष्ट्रं त्वमग्निदृतायतः । तव प्रशास्त्रं त्वमध्वरीयसि ब्रह्मा चासि गृहपतिश्च नो दमे
अग्नी, तुझे पुरोहित्य, तुझे सहाय्यकपद, तुझे यज्ञकार्य, तूच नेमणारा, तूच अग्नी प्रज्वलित करणारा; तुझे निरीक्षण, तूच यज्ञाचा स्वामी, ब्रह्मा आणि आमच्या घराचा गृहस्थ आहेस.
यस्तुभ्यमग्ने अमृताय मर्त्यः समिधा दाशदुत वा हविष्कृति । तस्य होता भवसि यासि दूत्यमुप ब्रूषे यजस्यध्वरीयसि
जो मनुष्य तुला, अग्नी, अमरत्वासाठी, समिधा किंवा हव्यांनी सेवा करतो, त्याचा तू पुरोहित होतोस, त्याचा दूत होतोस, आणि यज्ञात त्याच्यावतीने बोलतोस.
इमा अस्मै मतयो वाचो अस्मदाँ ऋचो गिरः सुष्टुतयः समग्मत । वसूयवो वसवे जातवेदसे वृद्धासु चिद्वर्धनो यासु चाकनत्
ही आमची विचारधारा, ही वाणी, हे ऋचे, हे स्तोत्रे, सर्व एकत्र तुझ्यासाठी आली आहेत; संपत्तीच्या इच्छेने, सर्वज्ञ अग्नी, जो वृद्धांनाही वाढवतो आणि ज्याला हे प्रिय आहेत.
इमां प्रत्नाय सुष्टुतिं नवीयसीं वोचेयमस्मा उशते शृणोतु नः । भूया अन्तरा हृद्यस्य निस्पृशे जायेव पत्य उशती सुवासाः
ही प्राचीन, उत्तम आणि नेहमी नवी स्तुती आपण त्याच्यासाठी बोलूया, जो उदार आहे; तो आमचे ऐकू दे, तो नेहमी हृदयात वास करो, जशी सुसंस्कृत पत्नी पतीच्या घरी राहते.
यस्मिन्नश्वास ऋषभास उक्षणो वशा मेषा अवसृष्टास आहुताः । कीलालपे सोमपृष्ठाय वेधसे हृदा मतिं जनये चारुमग्नये
ज्याच्यामध्ये घोडे, बैल, वळू, गायी आणि मेंढ्या, मुक्त करून, आहुती म्हणून अर्पण केल्या जातात — त्या सोमरस प्रिय असलेल्या ज्ञानीसाठी, मी माझ्या अंतःकरणातून अग्नीला सुंदर अशी भावना उत्पन्न करतो.
अहाव्यग्ने हविरास्ये ते स्रुचीव घृतं चम्वीव सोमः । वाजसनिं रयिमस्मे सुवीरं प्रशस्तं धेहि यशसं बृहन्तम्
अग्निदेव, हे हविर्द्रव्य तुमच्यासाठीच आहे; तुप हे जणू समिधेसारखे असो आणि सोमरस पात्रासारखा असो. आम्हाला बळकट, वीरांनी भरलेला, कीर्तीने युक्त आणि मोठ्या यशाचा संपत्ती लाभू दे.
यज्ञस्य वो रथ्यं विश्पतिं विशां होतारमक्तोरतिथिं विभावसुम् । शोचञ्छुष्कासु हरिणीषु जर्भुरद्वृषा केतुर्यजतो द्यामशायत
यज्ञाचा अधिपती, रथवान, सर्व लोकांचा प्रमुख, होतार, उपासकाचा पाहुणा, तेजस्वी — कोरड्या लाकडांमध्ये प्रज्वलित होणारा, बलवान, यजमानाचा चिन्ह, जो आकाश व्यापतो — त्याला आम्ही वंदन करतो.
इममञ्जस्पामुभये अकृण्वत धर्माणमग्निं विदथस्य साधनम् । अक्तुं न यह्वमुषसः पुरोहितं तनूनपातमरुषस्य निंसते
दोन्ही मानवजातींनी या अग्नीला धर्मनिष्ठ, सभेचे कार्य साधणारा, बलवान वृषभासारखा, उषांचा पुरोहित, तेजस्वी पुत्र, घरात बसणारा असा केला आहे.
बळस्य नीथा वि पणेश्च मन्महे वया अस्य प्रहुता आसुरत्तवे । यदा घोरासो अमृतत्वमाशतादिज्जनस्य दैव्यस्य चर्किरन्
आम्ही बलवानाचा मार्ग आणि धनरक्षकाचा मार्ग शोधतो; त्याच्या आह्वानाने आम्ही त्याच्या अधिपत्याची इच्छा करतो. जेव्हा भयंकरांनी अमरत्व मिळवले, तेव्हा त्यांनी देवाच्या लोकांना आपल्या स्तुतीने विखुरले.
ऋतस्य हि प्रसितिर्द्यौरुरु व्यचो नमो मह्यरमतिः पनीयसी । इन्द्रो मित्रो वरुणः सं चिकित्रिरेऽथो भगः सविता पूतदक्षसः
कारण सत्याचा मार्ग विशाल आहे, आकाश मोठे आहे, आणि नम्रता मोठी व भरपूर मिळवण्यासारखी आहे. इंद्र, मित्र, वरुण यांनी त्याचा विचार केला; तसेच भाग आणि सविता, शुद्ध बुद्धीचे.
प्र रुद्रेण ययिना यन्ति सिन्धवस्तिरो महीमरमतिं दधन्विरे । येभिः परिज्मा परियन्नुरु ज्रयो वि रोरुवज्जठरे विश्वमुक्षते
रुद्राच्या नेतृत्वाखाली नद्या वाहतात, विस्तीर्ण पसरतात, भरपूर पाणी वाहून नेतात. त्यांच्याबरोबर, दूर पसरणारा, सर्वत्र फिरणारा, मोठ्या प्रमाणात संतती निर्माण करतो; त्याच्या उदरात सर्व काही मुक्त होते.
क्राणा रुद्रा मरुतो विश्वकृष्टयो दिवः श्येनासो असुरस्य नीळयः । तेभिश्चष्टे वरुणो मित्रो अर्यमेन्द्रो देवेभिरर्वशेभिरर्वशः
रुद्र, मरुतगण, सर्व लोक, आकाशातील गरुड, बलशाली रक्षक — यांच्यासह वरुण, मित्र, अर्यमन, इंद्र आणि देवगण, वेगवान, सर्व काही पाहतात.
इन्द्रे भुजं शशमानास आशत सूरो दृशीके वृषणश्च पौंस्ये । प्र ये न्वस्यार्हणा ततक्षिरे युजं वज्रं नृषदनेषु कारवः
इंद्राच्या भुजेला आश्रय घेणारे उत्सुक आहेत; सूर्य दृष्टीमध्ये, बलवान पुरुषार्थात. ज्यांच्यासाठी कुशलांनी योग्य वज्र तयार केला, तो पुरुषांच्या आसनात जुळवला.
सूरश्चिदा हरितो अस्य रीरमदिन्द्रादा कश्चिद्भयते तवीयसः । भीमस्य वृष्णो जठरादभिश्वसो दिवेदिवे सहुरि स्तन्नबाधितः
सूर्यसुद्धा त्याच्या सामर्थ्यात आनंद घेतो; इंद्रापेक्षा कोणाचाही अधिक भयंकर भीती वाटत नाही. त्या भयंकर वृषभाच्या उदरातून, दररोज गडगडाटी वज्र गर्जते, शत्रूला दूर करते.
स्तोमं वो अद्य रुद्राय शिक्वसे क्षयद्वीराय नमसा दिदिष्टन । येभिः शिवः स्ववाँ एवयावभिर्दिवः सिषक्ति स्वयशा निकामभिः
आज रुद्राला, बलवान, वीरांचे रक्षण करणारा, नम्रतेने स्तुती अर्पण करा. ज्याच्यामुळे शुभ, स्वतःची कीर्ती असलेला, आपल्या गणांसह, आपल्या तेजाने आकाशावर राज्य करतो.
ते हि प्रजाया अभरन्त वि श्रवो बृहस्पतिर्वृषभः सोमजामयः । यज्ञैरथर्वा प्रथमो वि धारयद्देवा दक्षैर्भृगवः सं चिकित्रिरे
त्यांनी आपल्या संततीसाठी मोठी कीर्ती मिळवून दिली — बृहस्पती, वृषभ, सोमज. यज्ञांनी अथर्वा प्रथम देवांना स्थिर केले; त्यांच्या कौशल्याने भृगुंनी विचार केला.
ते हि द्यावापृथिवी भूरिरेतसा नराशंसश्चतुरङ्गो यमोऽदितिः । देवस्त्वष्टा द्रविणोदा ऋभुक्षणः प्र रोदसी मरुतो विष्णुरर्हिरे
स्वर्ग आणि पृथ्वी, बीजाने समृद्ध, नरशंस, चतुर्भुज यम, अदिती, देवत्वष्टा, धनदाते, कुशल ऋभु — हे दोन लोक, मरुतगण, विष्णू, आह्वान केले जातात.
उत स्य न उशिजामुर्विया कविरहिः शृणोतु बुध्न्यो हवीमनि । सूर्यामासा विचरन्ता दिविक्षिता धिया शमीनहुषी अस्य बोधतम्
दूरदृष्टी असलेला, खोलात राहणारा, ज्ञानी सर्प आमच्या आह्वानाला ऐकू दे. सूर्य आणि उषा, स्वर्गातील निवासात फिरणारे, शमी आणि नहुष हे दोन पुरोहित जागृत होऊ देत.
प्र नः पूषा चरथं विश्वदेव्योऽपां नपादवतु वायुरिष्टये । आत्मानं वस्यो अभि वातमर्चत तदश्विना सुहवा यामनि श्रुतम्
पूषा आमच्या प्रवासाचे रक्षण करो, सर्व देव, पाण्याचा पुत्र आणि वायू आमच्या कल्याणासाठी असो. श्रीमंताचा श्वास वंदावा; दोन्ही अश्विनीकुमार, सहज बोलावले जाणारे, प्रवासात आमचे आह्वान ऐकू देत.
विशामासामभयानामधिक्षितं गीर्भिरु स्वयशसं गृणीमसि । ग्नाभिर्विश्वाभिरदितिमनर्वणमक्तोर्युवानं नृमणा अधा पतिम्
सर्व लोकांवर राज्य करणाऱ्या, निर्भय, स्वयंप्रकाशित त्या प्रभूचे आम्ही स्तुतीने गुणगान करतो. सर्व देवता, अदिती, निष्कलंक, तरुण, ज्ञानी, घरधनी यांच्यासह त्याचे आम्ही गुणगान करतो.
रेभदत्र जनुषा पूर्वो अङ्गिरा ग्रावाण ऊर्ध्वा अभि चक्षुरध्वरम् । येभिर्विहाया अभवद्विचक्षणः पाथः सुमेकं स्वधितिर्वनन्वति
येथे, प्राचीन अङ्गिरस, जन्मतः, दगडांनी, आपली दृष्टी यज्ञाकडे उंचावली. त्यांच्यामुळे, ज्ञानी बंधन सोडून दूरदृष्टी झाला; बलवान इच्छाशक्ती, दानांनी समृद्ध, वनात आनंदी झाली.
महि द्यावापृथिवी भूतमुर्वी नारी यह्वी न रोदसी सदं नः । तेभिर्नः पातं सह्यस एभिर्नः पातं शूषणि
हे स्वर्ग आणि पृथ्वी, विशाल आणि विस्तीर्ण व्हा, दोन स्त्रियांप्रमाणे, दोन बलवानांसारखे, आमचे आश्रय व्हा. या दोघांनी आम्हाला शत्रूपासून वाचवा; या दोघांनी आम्हाला संकटांपासून रक्षण करा.
यज्ञेयज्ञे स मर्त्यो देवान्सपर्यति । यः सुम्नैर्दीर्घश्रुत्तम आविवासत्येनान्
प्रत्येक यज्ञात माणूस देवांची भक्तीभावाने पूजा करतो. जो मनाने प्रसन्न आणि सर्वत्र प्रसिद्ध आहे, तो या समर्पणांनी देवांना साद घालतो.
विश्वेषामिरज्यवो देवानां वार्महः । विश्वे हि विश्वमहसो विश्वे यज्ञेषु यज्ञियाः
सर्व जलद आणि सामर्थ्यवान देव पूजेस पात्र आहेत; कारण सर्वच मोठ्या सामर्थ्याचे आहेत आणि सर्व यज्ञांत सन्मान मिळवायला हवेत.
ते घा राजानो अमृतस्य मन्द्रा अर्यमा मित्रो वरुणः परिज्मा । कद्रुद्रो नृणां स्तुतो मरुतः पूषणो भगः
हेच अमृताचे आनंददायक राजे आहेत – अर्यमन्, मित्र, वरुण, परिज्मन्, वेगवान रुद्र, लोकांत स्तुत्य असलेले मरुत, पूषण आणि भग.
उत नो नक्तमपां वृषण्वसू सूर्यामासा सदनाय सधन्या । सचा यत्साद्येषामहिर्बुध्नेषु बुध्न्यः
रात्रीचे आणि पाण्यांचे सामर्थ्यशाली व दानशूर अधिपती, सूर्य, उषा – यांच्या समृद्ध निवासांसह – आमच्यासोबत असोत; आणि खोल पाण्यात राहणारा बुध्न्य त्यांच्यात सामील होवो.
उत नो देवावश्विना शुभस्पती धामभिर्मित्रावरुणा उरुष्यताम् । महः स राय एषतेऽति धन्वेव दुरिता
देव अश्विन, सौंदर्याचे अधिपती, आणि मित्र-वरुण त्यांच्या सामर्थ्यांनी आम्हाला विस्तृत संरक्षण देवोत; जो मोठ्या संपत्तीचा इच्छुक आहे, त्याने वाळवंट ओलांडावं तसं तो संकटे पार करो.