प्रत्यग्ने हरसा हरः शृणीहि विश्वतः प्रति । यातुधानस्य रक्षसो बलं वि रुज वीर्यम्
अग्ने, तुझ्या सामर्थ्याने सर्वत्र आमचा आवाज ऐक. राक्षस आणि दुष्ट आत्म्यांचे बळ आणि धैर्य मोडून टाक.
हविष्पान्तमजरं स्वर्विदि दिविस्पृश्याहुतं जुष्टमग्नौ । तस्य भर्मणे भुवनाय देवा धर्मणे कं स्वधया पप्रथन्त
जो अमर आहे, प्रकाश देणारा आहे, जो आहुती स्वीकारतो, आकाशाला स्पर्श करतो, अग्नीमध्ये आवडता आहे — त्याच्या आधारासाठी देवांनी आपल्या धर्माने आणि स्वभावाने जगात स्वतःला पसरवले.
गीर्णं भुवनं तमसापगूळ्हमाविः स्वरभवज्जाते अग्नौ । तस्य देवाः पृथिवी द्यौरुतापोऽरणयन्नोषधीः सख्ये अस्य
अंधाराने झाकलेले जग अग्नीमध्ये जन्मलेल्या प्रकाशाने प्रकट झाले. त्याच्यासाठी देव, पृथ्वी, आकाश, पाणी आणि वनस्पती हे सर्व त्याचे मित्र झाले.
देवेभिर्न्विषितो यज्ञियेभिरग्निं स्तोषाण्यजरं बृहन्तम् । यो भानुना पृथिवीं द्यामुतेमामाततान रोदसी अन्तरिक्षम्
देवतांसह, पूजनीयांसह, मी अमर आणि महान अग्नीचे स्तवन करतो, ज्याने आपल्या तेजाने पृथ्वी, आकाश, हे दोन लोक आणि अंतरिक्ष व्यापले.
यो होतासीत्प्रथमो देवजुष्टो यं समाञ्जन्नाज्येना वृणानाः । स पतत्रीत्वरं स्था जगद्यच्छ्वात्रमग्निरकृणोज्जातवेदाः
तो पहिला पुरोहित होता, देवांना प्रिय, ज्याला त्यांनी तुपाने निवडले. तो पंखधारी, जगासाठी स्थान निर्माण करणारा; सर्व जन्मांचा जाणणारा अग्नीने व्यवस्था निर्माण केली.
यज्जातवेदो भुवनस्य मूर्धन्नतिष्ठो अग्ने सह रोचनेन । तं त्वाहेम मतिभिर्गीर्भिरुक्थैः स यज्ञियो अभवो रोदसिप्राः
जेव्हा तू, सर्व जन्मांचा जाणारा, अग्ने, आपल्या तेजाने जगाच्या शिरोभागी उभा होतास, तेव्हा आम्ही तुला विचारांनी, शब्दांनी, स्तोत्रांनी गौरवतो; तू पूजनीय झाला, दोन्ही लोकांचा स्वामी झाला.
मूर्धा भुवो भवति नक्तमग्निस्ततः सूर्यो जायते प्रातरुद्यन् । मायामू तु यज्ञियानामेतामपो यत्तूर्णिश्चरति प्रजानन्
रात्री अग्नी जगाचा शिरोभाग होतो; मग सकाळी सूर्याचा जन्म होतो. हे पूजनीयांचे अद्भुत कार्य आहे; पाणी आपले कार्य जाणून वेगाने वाहते.
दृशेन्यो यो महिना समिद्धोऽरोचत दिवियोनिर्विभावा । तस्मिन्नग्नौ सूक्तवाकेन देवा हविर्विश्व आजुहवुस्तनूपाः
जो तेजाने प्रकट होतो, महानतेने उजळतो, आकाशातील गर्भासारखा तेजस्वी आहे — त्या अग्नीमध्ये, पवित्र वाणीने, देवांनी, संततीचे रक्षण करणाऱ्यांनी, सर्व आहुती अर्पण केल्या.
सूक्तवाकं प्रथममादिदग्निमादिद्धविरजनयन्त देवाः । स एषां यज्ञो अभवत्तनूपास्तं द्यौर्वेद तं पृथिवी तमापः
पवित्र वाणीने देवांनी प्रथम अग्नीला प्रज्वलित केले; त्याच्यापासून त्यांनी आहुती निर्माण केली. तो त्यांचा यज्ञ झाला, संततीचा रक्षक; आकाश, पृथ्वी आणि पाणी त्याला ओळखतात.
यं देवासोऽजनयन्ताग्निं यस्मिन्नाजुहवुर्भुवनानि विश्वा । सो अर्चिषा पृथिवीं द्यामुतेमामृजूयमानो अतपन्महित्वा
ज्याला देवांनी निर्माण केले, ज्यामध्ये सर्व जगाने आहुती दिल्या, त्याने आपल्या ज्वाळेने पृथ्वी, आकाश आणि हे लोक तेजाने प्रकाशित केले.
स्तोमेन हि दिवि देवासो अग्निमजीजनञ्छक्तिभी रोदसिप्राम् । तमू अकृण्वन्त्रेधा भुवे कं स ओषधीः पचति विश्वरूपाः
स्तुतीने, देवांनी आकाशात आपल्या सामर्थ्याने अग्नीची निर्मिती केली, जो दोन्ही लोकांचा स्वामी आहे. त्यांनी त्याला जगासाठी तिप्पट केला; तो सर्व प्रकारच्या वनस्पती शिजवतो.
यदेदेनमदधुर्यज्ञियासो दिवि देवाः सूर्यमादितेयम् । यदा चरिष्णू मिथुनावभूतामादित्प्रापश्यन्भुवनानि विश्वा
जेव्हा पूजनीय देवांनी त्याला आकाशात आदित्यसूर्य म्हणून ठेवले, जेव्हा हे दोघे फिरणारे प्रकट झाले, तेव्हा सर्व जग प्रकट झाले.
विश्वस्मा अग्निं भुवनाय देवा वैश्वानरं केतुमह्नामकृण्वन् । आ यस्ततानोषसो विभातीरपो ऊर्णोति तमो अर्चिषा यन्
सर्व जगासाठी देवांनी अग्नी, वैश्वानर, चिन्ह याच्या सामर्थ्याने निर्माण केला. त्याने उषा, तेजस्वी पाणी पसरवली आणि आपल्या ज्वाळेने अंधार दूर केले.
वैश्वानरं कवयो यज्ञियासोऽग्निं देवा अजनयन्नजुर्यम् । नक्षत्रं प्रत्नममिनच्चरिष्णु यक्षस्याध्यक्षं तविषं बृहन्तम्
यज्ञासाठी योग्य आणि ज्ञानी ऋषींनी वैश्वानर अग्नीला, जो कधीही नाश पावत नाही, उत्पन्न केला. तो प्राचीन तारा, सतत फिरणारा, गूढतेचा देखरेख करणारा, तेजस्वी आणि महान आहे.
वैश्वानरं विश्वहा दीदिवांसं मन्त्रैरग्निं कविमच्छा वदामः । यो महिम्ना परिबभूवोर्वी उतावस्तादुत देवः परस्तात्
आम्ही वैश्वानर अग्नीला, सर्वत्र व्यापणारा, तेजस्वी आणि ज्ञानी असलेल्या देवतेला, स्तुतीच्या गीतांनी वंदन करतो. त्याच्या महानतेमुळे त्याने सर्व विश्व व्यापले आहे आणि तो देव सगळ्यांच्या पलीकडे आहे.
द्वे स्रुती अशृणवं पितॄणामहं देवानामुत मर्त्यानाम् । ताभ्यामिदं विश्वमेजत्समेति यदन्तरा पितरं मातरं च
मी दोन प्रवाह ऐकले—एक पितरांचा, एक देवांचा, आणि एक माणसांचा. या दोन्हीमुळे सर्व जग हलते आणि एकत्र येते, जसे वडील आणि आई यांच्या मध्ये जे काही आहे ते.
द्वे समीची बिभृतश्चरन्तं शीर्षतो जातं मनसा विमृष्टम् । स प्रत्यङ्विश्वा भुवनानि तस्थावप्रयुच्छन्तरणिर्भ्राजमानः
दोन समांतर मार्गांनी तो सतत चालणारा, डोक्यातून जन्मलेला आणि मनाने घडवलेला, वाहून नेला जातो. तो तेजाने झळाळत, कोणाच्याही आज्ञेशिवाय, सर्व जगांसमोर उभा राहतो.
यत्रा वदेते अवरः परश्च यज्ञन्योः कतरो नौ वि वेद । आ शेकुरित्सधमादं सखायो नक्षन्त यज्ञं क इदं वि वोचत्
जिथे खालचा आणि वरचा बोलतात, आपल्यात कोणाला यज्ञाची खरी ओळख आहे? मित्रांनी एकत्र येऊन एकच जागा गाठली; ते यज्ञ ओळखतात—पण हे कोण सांगेल?
कत्यग्नयः कति सूर्यासः कत्युषासः कत्यु स्विदापः । नोपस्पिजं वः पितरो वदामि पृच्छामि वः कवयो विद्मने कम्
किती अग्नी, किती सूर्य, किती उषा, आणि किती पाणी आहे? मी तुमच्या पितरांविषयी गुप्त काही बोलत नाही; पण, हे ज्ञानी लोकांनो, मी तुम्हाला विचारतो—कोणासाठी हे सर्व आहे?
यावन्मात्रमुषसो न प्रतीकं सुपर्ण्यो वसते मातरिश्वः । तावद्दधात्युप यज्ञमायन्ब्राह्मणो होतुरवरो निषीदन्
जितक्या उषा आहेत, त्यांची मोजणी न करता, झपाट्याने उडणारा मातरिश्वान तितक्याच काळ राहतो; तितक्याच काळ ब्राह्मण, जो यज्ञाचा खालचा पुरोहित आहे, यज्ञस्थळी बसतो.
इन्द्रं स्तवा नृतमं यस्य मह्ना विबबाधे रोचना वि ज्मो अन्तान् । आ यः पप्रौ चर्षणीधृद्वरोभिः प्र सिन्धुभ्यो रिरिचानो महित्वा
चला आपण इंद्राची स्तुती करू, जो सर्वात श्रेष्ठ आहे आणि ज्याच्या सामर्थ्याने आकाशाचे आणि भूमीचे सीमे पार केल्या. त्याने लोकांना बळ दिले, आणि नद्यांपासून आपली महिमा सर्वत्र पसरवली.
स सूर्यः पर्युरू वरांस्येन्द्रो ववृत्याद्रथ्येव चक्रा । अतिष्ठन्तमपस्यं न सर्गं कृष्णा तमांसि त्विष्या जघान
तो सूर्याप्रमाणे विस्तीर्ण प्रदेशांना वेढतो; इंद्राने, सारथ्याप्रमाणे, चाक फिरवले. त्याने अडथळे पार करत, काळोख आणि अंधार आपल्या तेजाने नष्ट केले.
समानमस्मा अनपावृदर्च क्ष्मया दिवो असमं ब्रह्म नव्यम् । वि यः पृष्ठेव जनिमान्यर्य इन्द्रश्चिकाय न सखायमीषे
आपण सर्वजण एकत्र, कोणतीही अडथळे न येऊ देता, नवीन स्तोत्रांनी पृथ्वीवर आणि आकाशात गाऊया. इंद्राने, कुशल कारागिराप्रमाणे, सर्व सृष्टी घडवली आणि मैत्रीची इच्छा धरली.
इन्द्राय गिरो अनिशितसर्गा अपः प्रेरयं सगरस्य बुध्नात् । यो अक्षेणेव चक्रिया शचीभिर्विष्वक्तस्तम्भ पृथिवीमुत द्याम्
इंद्रासाठी मी निर्बंधरहित गीतं समुद्राच्या तळापासून पाठवतो; ज्याने आपल्या शक्तीने, अक्षाप्रमाणे, पृथ्वी आणि आकाश सर्वत्र स्थिर केले.
आपान्तमन्युस्तृपलप्रभर्मा धुनिः शिमीवाञ्छरुमाँ ऋजीषी । सोमो विश्वान्यतसा वनानि नार्वागिन्द्रं प्रतिमानानि देभुः
त्याचा राग शेवटपर्यंत पोहोचणारा, तिखट आणि वेगवान आहे, जणू काही प्रचंड ज्वाला. सोमाने सर्व वनं पार केली, आणि नद्यांनी इंद्राची महती मोजली.
न यस्य द्यावापृथिवी न धन्व नान्तरिक्षं नाद्रयः सोमो अक्षाः । यदस्य मन्युरधिनीयमानः शृणाति वीळु रुजति स्थिराणि
सौम्याचा प्रभाव असा आहे की, आकाश, पृथ्वी, वाळवंट, मध्यप्रदेश, पर्वत किंवा नद्या—कुठेही तो पोहोचत नाही असे नाही. जेव्हा त्याचा राग जागा होतो, तेव्हा तो ऐकतो आणि जे कठीण आहे तेही तोडतो.
जघान वृत्रं स्वधितिर्वनेव रुरोज पुरो अरदन्न सिन्धून् । बिभेद गिरिं नवमिन्न कुम्भमा गा इन्द्रो अकृणुत स्वयुग्भिः
त्याने वनेतील शक्तीप्रमाणे वृत्राचा वध केला, किल्ले फोडले, नद्यांना मुक्त केले. त्याने पर्वत फोडून नववा कुंभ उघडला आणि इंद्राने आपल्या स्वतःच्या जोडीने गायी सोडवल्या.
त्वं ह त्यदृणया इन्द्र धीरोऽसिर्न पर्व वृजिना शृणासि । प्र ये मित्रस्य वरुणस्य धाम युजं न जना मिनन्ति मित्रम्
इंद्रा, तू धैर्याने आणि सामर्थ्याने, अडथळे कुऱ्हाडीने सांध्यांना फोडावेत तशी फोडतोस. जे मित्र आणि वरुण यांच्या नियमांचे उल्लंघन करतात, त्यांना लोक मित्राला इजा करू शकत नाहीत.
प्र ये मित्रं प्रार्यमणं दुरेवाः प्र संगिरः प्र वरुणं मिनन्ति । न्यमित्रेषु वधमिन्द्र तुम्रं वृषन्वृषाणमरुषं शिशीहि
जे शत्रुत्वाने मित्र, अर्यमन्, ऋषी आणि वरुण यांना दुखावतात, अशा शत्रूंमध्ये, हे बलवान इंद्रा, तू आपल्या सामर्थ्याने दुष्ट आणि उग्रांना शिक्षा कर.
इन्द्रो दिव इन्द्र ईशे पृथिव्या इन्द्रो अपामिन्द्र इत्पर्वतानाम् । इन्द्रो वृधामिन्द्र इन्मेधिराणामिन्द्रः क्षेमे योगे हव्य इन्द्रः
इंद्र हा आकाशाचा स्वामी आहे, पृथ्वीचा स्वामी आहे, पाण्यांचा स्वामी आहे, पर्वतांचा स्वामी आहे. इंद्र बलवानांचा, ज्ञानींचा, घरातील, सभेतील आणि यज्ञातील स्वामी आहे.