पराद्य देवा वृजिनं शृणन्तु प्रत्यगेनं शपथा यन्तु तृष्टाः । वाचास्तेनं शरव ऋच्छन्तु मर्मन्विश्वस्यैतु प्रसितिं यातुधानः
आज देवांनी दूरवरून पाप ऐकावे. शाप परत त्या जादूटोण्यांकडे जावोत. शब्दांचे बाण त्या चोराला भेदोत. जादूटोणा आपल्या सर्व मार्गांच्या शेवटी पोहोचो.
यः पौरुषेयेण क्रविषा समङ्क्ते यो अश्व्येन पशुना यातुधानः । यो अघ्न्याया भरति क्षीरमग्ने तेषां शीर्षाणि हरसापि वृश्च
जो मनुष्याच्या मांसाने, घोड्याने किंवा जनावराने स्वतःला चोळतो, किंवा जो मारू नये अशा गायीचे दूध आणतो, हे अग्निदेव, त्यांच्या डोक्यांना तुझ्या शक्तीने फाड.
संवत्सरीणं पय उस्रियायास्तस्य माशीद्यातुधानो नृचक्षः । पीयूषमग्ने यतमस्तितृप्सात्तं प्रत्यञ्चमर्चिषा विध्य मर्मन्
गायीचे वार्षिक दूध त्या जादूटोण्यांनी, हे दूरदृष्टी असणाऱ्या, खाऊ नये. हे अग्निदेव, जो कोणी तृप्तीच्या इच्छेने गोडते मागतो, त्याला तुझ्या ज्वाळांनी उलटून, त्याच्या मर्मावर भेद.
विषं गवां यातुधानाः पिबन्त्वा वृश्च्यन्तामदितये दुरेवाः । परैनान्देवः सविता ददातु परा भागमोषधीनां जयन्ताम्
त्या जादूटोण्यांनी गायीचे विष प्यावे. दुष्ट लोक अदितीपासून वेगळे व्हावेत. देव सविता त्यांना दूर लोटो. औषधींचा वाटा जिंकू दे.
सनादग्ने मृणसि यातुधानान्न त्वा रक्षांसि पृतनासु जिग्युः । अनु दह सहमूरान्क्रव्यादो मा ते हेत्या मुक्षत दैव्यायाः
पूर्वीपासून, हे अग्निदेव, तू जादूटोण्यांचा नाश करतोस. राक्षसांनी तुला युद्धात कधीही जिंकले नाही. मांस खाणाऱ्या साथीदारांना जाळ, आणि दैवी अस्त्र तुझ्या हातून चुकू नये.
त्वं नो अग्ने अधरादुदक्तात्त्वं पश्चादुत रक्षा पुरस्तात् । प्रति ते ते अजरासस्तपिष्ठा अघशंसं शोशुचतो दहन्तु
अग्ने, तू आम्हाला खालून वर उचललेस; तू मागून आणि समोरूनही आमचे रक्षण करतोस. तुझ्या कधीही न संपणाऱ्या, तीक्ष्ण ज्वाळांनी आमच्यावर वाईट विचार करणाऱ्याला जाळून टाक.
पश्चात्पुरस्तादधरादुदक्तात्कविः काव्येन परि पाहि राजन् । सखे सखायमजरो जरिम्णेऽग्ने मर्ताँ अमर्त्यस्त्वं नः
मागून, समोरून, खालून, वरून — हे बुद्धिमान राजा, तुझ्या ज्ञानाने आमचे रक्षण कर. मित्रा, आपल्या मित्राचे वार्धक्यापासून रक्षण कर; अग्ने, जरी आम्ही मरणार, तरी तू आमच्यासाठी अमर आहेस.
परि त्वाग्ने पुरं वयं विप्रं सहस्य धीमहि । धृषद्वर्णं दिवेदिवे हन्तारं भङ्गुरावताम्
अग्ने, आम्ही तुझ्याभोवती एक किल्ला उभारतो, तू बलशाली ऋषी आहेस. प्रत्येक दिवशी आम्ही तुझ्या स्थिर तेजाचे स्मरण करतो, तू नियमभंग करणाऱ्यांचा नाश करणारा आहेस.
विषेण भङ्गुरावतः प्रति ष्म रक्षसो दह । अग्ने तिग्मेन शोचिषा तपुरग्राभिरृष्टिभिः
नियम मोडणाऱ्यांना विषाने ठार कर; अग्ने, तुझ्या तीक्ष्ण ज्वाळांनी आणि प्रखर भाल्यांनी राक्षसांना जाळून टाक.
प्रत्यग्ने मिथुना दह यातुधाना किमीदिना । सं त्वा शिशामि जागृह्यदब्धं विप्र मन्मभिः
अग्ने, तुझ्या प्रचंड ज्वाळांनी जोडगोळी असलेल्या यातुधानांना जाळ. हे अखंडित ऋष्या, मी माझ्या मनाने तुला जागृत राहण्यासाठी प्रार्थना करतो.
प्रत्यग्ने हरसा हरः शृणीहि विश्वतः प्रति । यातुधानस्य रक्षसो बलं वि रुज वीर्यम्
अग्ने, तुझ्या सामर्थ्याने सर्वत्र आमचा आवाज ऐक. राक्षस आणि दुष्ट आत्म्यांचे बळ आणि धैर्य मोडून टाक.
हविष्पान्तमजरं स्वर्विदि दिविस्पृश्याहुतं जुष्टमग्नौ । तस्य भर्मणे भुवनाय देवा धर्मणे कं स्वधया पप्रथन्त
जो अमर आहे, प्रकाश देणारा आहे, जो आहुती स्वीकारतो, आकाशाला स्पर्श करतो, अग्नीमध्ये आवडता आहे — त्याच्या आधारासाठी देवांनी आपल्या धर्माने आणि स्वभावाने जगात स्वतःला पसरवले.
गीर्णं भुवनं तमसापगूळ्हमाविः स्वरभवज्जाते अग्नौ । तस्य देवाः पृथिवी द्यौरुतापोऽरणयन्नोषधीः सख्ये अस्य
अंधाराने झाकलेले जग अग्नीमध्ये जन्मलेल्या प्रकाशाने प्रकट झाले. त्याच्यासाठी देव, पृथ्वी, आकाश, पाणी आणि वनस्पती हे सर्व त्याचे मित्र झाले.
देवेभिर्न्विषितो यज्ञियेभिरग्निं स्तोषाण्यजरं बृहन्तम् । यो भानुना पृथिवीं द्यामुतेमामाततान रोदसी अन्तरिक्षम्
देवतांसह, पूजनीयांसह, मी अमर आणि महान अग्नीचे स्तवन करतो, ज्याने आपल्या तेजाने पृथ्वी, आकाश, हे दोन लोक आणि अंतरिक्ष व्यापले.
यो होतासीत्प्रथमो देवजुष्टो यं समाञ्जन्नाज्येना वृणानाः । स पतत्रीत्वरं स्था जगद्यच्छ्वात्रमग्निरकृणोज्जातवेदाः
तो पहिला पुरोहित होता, देवांना प्रिय, ज्याला त्यांनी तुपाने निवडले. तो पंखधारी, जगासाठी स्थान निर्माण करणारा; सर्व जन्मांचा जाणणारा अग्नीने व्यवस्था निर्माण केली.
यज्जातवेदो भुवनस्य मूर्धन्नतिष्ठो अग्ने सह रोचनेन । तं त्वाहेम मतिभिर्गीर्भिरुक्थैः स यज्ञियो अभवो रोदसिप्राः
जेव्हा तू, सर्व जन्मांचा जाणारा, अग्ने, आपल्या तेजाने जगाच्या शिरोभागी उभा होतास, तेव्हा आम्ही तुला विचारांनी, शब्दांनी, स्तोत्रांनी गौरवतो; तू पूजनीय झाला, दोन्ही लोकांचा स्वामी झाला.
मूर्धा भुवो भवति नक्तमग्निस्ततः सूर्यो जायते प्रातरुद्यन् । मायामू तु यज्ञियानामेतामपो यत्तूर्णिश्चरति प्रजानन्
रात्री अग्नी जगाचा शिरोभाग होतो; मग सकाळी सूर्याचा जन्म होतो. हे पूजनीयांचे अद्भुत कार्य आहे; पाणी आपले कार्य जाणून वेगाने वाहते.
दृशेन्यो यो महिना समिद्धोऽरोचत दिवियोनिर्विभावा । तस्मिन्नग्नौ सूक्तवाकेन देवा हविर्विश्व आजुहवुस्तनूपाः
जो तेजाने प्रकट होतो, महानतेने उजळतो, आकाशातील गर्भासारखा तेजस्वी आहे — त्या अग्नीमध्ये, पवित्र वाणीने, देवांनी, संततीचे रक्षण करणाऱ्यांनी, सर्व आहुती अर्पण केल्या.
सूक्तवाकं प्रथममादिदग्निमादिद्धविरजनयन्त देवाः । स एषां यज्ञो अभवत्तनूपास्तं द्यौर्वेद तं पृथिवी तमापः
पवित्र वाणीने देवांनी प्रथम अग्नीला प्रज्वलित केले; त्याच्यापासून त्यांनी आहुती निर्माण केली. तो त्यांचा यज्ञ झाला, संततीचा रक्षक; आकाश, पृथ्वी आणि पाणी त्याला ओळखतात.
यं देवासोऽजनयन्ताग्निं यस्मिन्नाजुहवुर्भुवनानि विश्वा । सो अर्चिषा पृथिवीं द्यामुतेमामृजूयमानो अतपन्महित्वा
ज्याला देवांनी निर्माण केले, ज्यामध्ये सर्व जगाने आहुती दिल्या, त्याने आपल्या ज्वाळेने पृथ्वी, आकाश आणि हे लोक तेजाने प्रकाशित केले.
स्तोमेन हि दिवि देवासो अग्निमजीजनञ्छक्तिभी रोदसिप्राम् । तमू अकृण्वन्त्रेधा भुवे कं स ओषधीः पचति विश्वरूपाः
स्तुतीने, देवांनी आकाशात आपल्या सामर्थ्याने अग्नीची निर्मिती केली, जो दोन्ही लोकांचा स्वामी आहे. त्यांनी त्याला जगासाठी तिप्पट केला; तो सर्व प्रकारच्या वनस्पती शिजवतो.
यदेदेनमदधुर्यज्ञियासो दिवि देवाः सूर्यमादितेयम् । यदा चरिष्णू मिथुनावभूतामादित्प्रापश्यन्भुवनानि विश्वा
जेव्हा पूजनीय देवांनी त्याला आकाशात आदित्यसूर्य म्हणून ठेवले, जेव्हा हे दोघे फिरणारे प्रकट झाले, तेव्हा सर्व जग प्रकट झाले.
विश्वस्मा अग्निं भुवनाय देवा वैश्वानरं केतुमह्नामकृण्वन् । आ यस्ततानोषसो विभातीरपो ऊर्णोति तमो अर्चिषा यन्
सर्व जगासाठी देवांनी अग्नी, वैश्वानर, चिन्ह याच्या सामर्थ्याने निर्माण केला. त्याने उषा, तेजस्वी पाणी पसरवली आणि आपल्या ज्वाळेने अंधार दूर केले.
वैश्वानरं कवयो यज्ञियासोऽग्निं देवा अजनयन्नजुर्यम् । नक्षत्रं प्रत्नममिनच्चरिष्णु यक्षस्याध्यक्षं तविषं बृहन्तम्
यज्ञासाठी योग्य आणि ज्ञानी ऋषींनी वैश्वानर अग्नीला, जो कधीही नाश पावत नाही, उत्पन्न केला. तो प्राचीन तारा, सतत फिरणारा, गूढतेचा देखरेख करणारा, तेजस्वी आणि महान आहे.
वैश्वानरं विश्वहा दीदिवांसं मन्त्रैरग्निं कविमच्छा वदामः । यो महिम्ना परिबभूवोर्वी उतावस्तादुत देवः परस्तात्
आम्ही वैश्वानर अग्नीला, सर्वत्र व्यापणारा, तेजस्वी आणि ज्ञानी असलेल्या देवतेला, स्तुतीच्या गीतांनी वंदन करतो. त्याच्या महानतेमुळे त्याने सर्व विश्व व्यापले आहे आणि तो देव सगळ्यांच्या पलीकडे आहे.
द्वे स्रुती अशृणवं पितॄणामहं देवानामुत मर्त्यानाम् । ताभ्यामिदं विश्वमेजत्समेति यदन्तरा पितरं मातरं च
मी दोन प्रवाह ऐकले—एक पितरांचा, एक देवांचा, आणि एक माणसांचा. या दोन्हीमुळे सर्व जग हलते आणि एकत्र येते, जसे वडील आणि आई यांच्या मध्ये जे काही आहे ते.
द्वे समीची बिभृतश्चरन्तं शीर्षतो जातं मनसा विमृष्टम् । स प्रत्यङ्विश्वा भुवनानि तस्थावप्रयुच्छन्तरणिर्भ्राजमानः
दोन समांतर मार्गांनी तो सतत चालणारा, डोक्यातून जन्मलेला आणि मनाने घडवलेला, वाहून नेला जातो. तो तेजाने झळाळत, कोणाच्याही आज्ञेशिवाय, सर्व जगांसमोर उभा राहतो.
यत्रा वदेते अवरः परश्च यज्ञन्योः कतरो नौ वि वेद । आ शेकुरित्सधमादं सखायो नक्षन्त यज्ञं क इदं वि वोचत्
जिथे खालचा आणि वरचा बोलतात, आपल्यात कोणाला यज्ञाची खरी ओळख आहे? मित्रांनी एकत्र येऊन एकच जागा गाठली; ते यज्ञ ओळखतात—पण हे कोण सांगेल?
कत्यग्नयः कति सूर्यासः कत्युषासः कत्यु स्विदापः । नोपस्पिजं वः पितरो वदामि पृच्छामि वः कवयो विद्मने कम्
किती अग्नी, किती सूर्य, किती उषा, आणि किती पाणी आहे? मी तुमच्या पितरांविषयी गुप्त काही बोलत नाही; पण, हे ज्ञानी लोकांनो, मी तुम्हाला विचारतो—कोणासाठी हे सर्व आहे?
यावन्मात्रमुषसो न प्रतीकं सुपर्ण्यो वसते मातरिश्वः । तावद्दधात्युप यज्ञमायन्ब्राह्मणो होतुरवरो निषीदन्
जितक्या उषा आहेत, त्यांची मोजणी न करता, झपाट्याने उडणारा मातरिश्वान तितक्याच काळ राहतो; तितक्याच काळ ब्राह्मण, जो यज्ञाचा खालचा पुरोहित आहे, यज्ञस्थळी बसतो.