तमिद्गर्भं प्रथमं दध्र आपो यत्र देवाः समगच्छन्त विश्वे । अजस्य नाभावध्येकमर्पितं यस्मिन्विश्वानि भुवनानि तस्थुः
त्याच गर्भाला पाण्यांनी सर्वात आधी धारण केले, जिथे सर्व देव एकत्र जमले. तो अजन्म्याच्या नाभीत स्थिर आहे, ज्यात सर्व जग स्थित आहेत.
न तं विदाथ य इमा जजानान्यद्युष्माकमन्तरं बभूव । नीहारेण प्रावृता जल्प्या चासुतृप उक्थशासश्चरन्ति
ज्याने ही सृष्टी निर्माण केली, त्याला तुम्ही ओळखत नाही; तुमच्यात काही वेगळेच घडले आहे. धुक्याने झाकलेले आणि गोंधळलेल्या भाषेत बोलणारे, जीवनात न तृप्त झालेले लोक स्तोत्रे म्हणत भटकतात.
यस्ते मन्योऽविधद्वज्र सायक सह ओजः पुष्यति विश्वमानुषक् । साह्याम दासमार्यं त्वया युजा सहस्कृतेन सहसा सहस्वता
हे मन्यु, तुझ्या वज्र आणि बाणाच्या शस्त्रांनी, तुझ्या अपार सामर्थ्याने आणि शक्तीने, आम्ही तुझ्या मदतीने शत्रू आणि मित्र दोघांवरही विजय मिळवू दे.
मन्युरिन्द्रो मन्युरेवास देवो मन्युर्होता वरुणो जातवेदाः । मन्युं विश ईळते मानुषीर्याः पाहि नो मन्यो तपसा सजोषाः
मन्यु म्हणजे इंद्र, मन्युच खरा देव आहे; मन्युच होतार, वरुण आणि सर्वज्ञ अग्नी आहे. लोक मन्युला पूजतात; हे मन्यु, तुझ्या तपश्चर्येसह आम्हाला रक्षण कर.
अभीहि मन्यो तवसस्तवीयान्तपसा युजा वि जहि शत्रून् ।* अमित्रहा वृत्रहा दस्युहा च विश्वा वसून्या भरा त्वं नः
हे मन्यु, तू सर्वांत बलवान आहेस, तुझ्या तपश्चर्येच्या सहाय्याने आमच्या शत्रूंना नष्ट कर. तू शत्रूंचा, विघ्नांचा आणि दुष्टांचा संहारक आहेस, आम्हाला सर्व संपत्ती मिळवून दे.
त्वं हि मन्यो अभिभूत्योजाः स्वयम्भूर्भामो अभिमातिषाहः । विश्वचर्षणिः सहुरिः सहावानस्मास्वोजः पृतनासु धेहि
हे मन्यु, तू अपराजित सामर्थ्याचा आहेस, स्वयंभू, तेजस्वी आणि विरोधकांचा पराभव करणारा आहेस. तू सर्व लोकांचा रक्षक आणि विजयी आहेस — तुझी शक्ती आमच्या लढाईत आमच्यासोबत असू दे.
अभागः सन्नप परेतो अस्मि तव क्रत्वा तविषस्य प्रचेतः । तं त्वा मन्यो अक्रतुर्जिहीळाहं स्वा तनूर्बलदेयाय मेहि
मी सधन नसून, भाग्यापासून दूर आहे; तुझ्या इच्छेने, हे ज्ञानी आणि बलवान मन्यु, मी तुला शरण आलो आहे. मी निर्धारहीन आहे, म्हणून तुला विनंती करतो — माझ्या अंगात बळ दे.
अयं ते अस्म्युप मेह्यर्वाङ्प्रतीचीनः सहुरे विश्वधायः । मन्यो वज्रिन्नभि मामा ववृत्स्व हनाव दस्यूँरुत बोध्यापेः
हे विजयी आणि सर्वज्ञ मन्यु, मी इथे आहे, माझ्याजवळ ये. वज्रधारी मन्यु, माझ्याकडे वळ. आपण दोघे मिळून शत्रूंना पराभूत करू — उठ, जागा हो.
अभि प्रेहि दक्षिणतो भवा मेऽधा वृत्राणि जङ्घनाव भूरि । जुहोमि ते धरुणं मध्वो अग्रमुभा उपांशु प्रथमा पिबाव
उजव्या बाजूने पुढे ये, माझा सहकारी हो; आपण अनेक विघ्ने नष्ट करू. मी तुला मधुर पेयाचा पहिला भाग अर्पण करतो — आपण दोघे गुप्तपणे प्रथम त्याचा आस्वाद घेऊ.
त्वया मन्यो सरथमारुजन्तो हर्षमाणासो धृषिता मरुत्वः । तिग्मेषव आयुधा संशिशाना अभि प्र यन्तु नरो अग्निरूपाः
हे मन्यु, तुझ्यासोबत रथावर आरूढ होऊन, आनंदित आणि धाडसी होऊन, मरुतांसह, तीक्ष्ण बाण आणि शस्त्रांनी सज्ज पुरुष अग्नीप्रमाणे तेजस्वी होऊन पुढे जाऊ देत.
अग्निरिव मन्यो त्विषितः सहस्व सेनानीर्नः सहुरे हूत एधि । हत्वाय शत्रून्वि भजस्व वेद ओजो मिमानो वि मृधो नुदस्व
अग्नीप्रमाणे तेजस्वी मन्यु, तू बलवान हो; आमचा सेनापती म्हणून बोलावलेला रक्षक हो. शत्रूंना मारून, संपत्ती वाट, तुझी शक्ती मोज, आणि वैर दूर कर.
सहस्व मन्यो अभिमातिमस्मे रुजन्मृणन्प्रमृणन्प्रेहि शत्रून् । उग्रं ते पाजो नन्वा रुरुध्रे वशी वशं नयस एकज त्वम्
हे मन्यु, शत्रूंविरुद्ध तू बलवान हो; त्यांना मोड, चिरड, पूर्णपणे नष्ट कर. तुझी भयंकर शक्ती जागृत झाली आहे; स्वामी म्हणून, तू आज्ञाधारकांना आपल्या इच्छेनुसार चालवतोस.
एको बहूनामसि मन्यवीळितो विशंविशं युधये सं शिशाधि । अकृत्तरुक्त्वया युजा वयं द्युमन्तं घोषं विजयाय कृण्महे
अनेकांवर विजय मिळवणारा तू एकटाच आहेस, प्रत्येक सैन्याला युद्धासाठी ने. तुझ्या सहाय्याने आम्ही खरी वचने बोलतो, आणि तुझ्या मदतीने विजयासाठी आपली कीर्ती गाजवतो.
विजेषकृदिन्द्र इवानवब्रवोऽस्माकं मन्यो अधिपा भवेह । प्रियं ते नाम सहुरे गृणीमसि विद्मा तमुत्सं यत आबभूथ
इंद्रासारखा, विजय देणारा, न डगमगणारा आमचा अधिपती हो, हे मन्यु. आम्ही तुझे प्रिय नाव गातो, हे विजयी, आम्हाला माहित आहे तू कुठून उत्पन्न झाला आहेस.
आभूत्या सहजा वज्र सायक सहो बिभर्ष्यभिभूत उत्तरम् । क्रत्वा नो मन्यो सह मेद्येधि महाधनस्य पुरुहूत संसृजि
तुझ्या सामर्थ्याने, एकत्र जन्मलेला, वज्र आणि बाण धारण करणारा, तू सर्वोच्च शक्ती बाळगतोस, अपराजित आहेस. तुझ्या इच्छेने, हे मन्यु, आमच्या मदतीला ये; हे पुन्हा पुन्हा आळवलेला, आम्हाला मोठे धन मिळवून दे.
संसृष्टं धनमुभयं समाकृतमस्मभ्यं दत्तां वरुणश्च मन्युः । भियं दधाना हृदयेषु शत्रवः पराजितासो अप नि लयन्ताम्
आपल्याला मिळालेलं धन दोन्ही बाजूंनी एकत्र आणि पूर्ण आहे—वरुण आणि मन्यु यांनी दिलेलं. शत्रूंना मनात भीती वाटू दे, ते हरले जाऊन मागे हटू देत.
सत्येनोत्तभिता भूमिः सूर्येणोत्तभिता द्यौः । ऋतेनादित्यास्तिष्ठन्ति दिवि सोमो अधि श्रितः
सत्यामुळे पृथ्वी टिकून आहे, सूर्यामुळे आकाश उभं आहे. ऋतामुळे आदित्य उभे राहतात, आणि सोम आकाशात स्थिर आहे.
सोमेनादित्या बलिनः सोमेन पृथिवी मही । अथो नक्षत्राणामेषामुपस्थे सोम आहितः
सोमामुळे आदित्य बलवान आहेत, सोमामुळे ही मोठी पृथ्वी टिकून आहे. आणि या तार्यांच्या मध्ये सोम ठेवलेला आहे.
सोमं मन्यते पपिवान्यत्सम्पिंषन्त्योषधिम् । सोमं यं ब्रह्माणो विदुर्न तस्याश्नाति कश्चन
जो प्याला आहे त्याला वाटतं की त्याने सोम प्यायलं, जेव्हा औषधी दाबतात. पण ब्राह्मणांना जे सोम माहीत आहे, ते कुणीही खाऊ शकत नाही.
आच्छद्विधानैर्गुपितो बार्हतैः सोम रक्षितः । ग्राव्णामिच्छृण्वन्तिष्ठसि न ते अश्नाति पार्थिवः
आच्छादनांनी झाकलेला, बर्हिष्णे संरक्षित केलेला सोम सुरक्षित आहे. तू दगडांच्या आवाजाकडे ऐकत उभा आहेस, पण कुठलाही माणूस तुला मिळवू शकत नाही.
यत्त्वा देव प्रपिबन्ति तत आ प्यायसे पुनः । वायुः सोमस्य रक्षिता समानां मास आकृतिः
देवतांनी तुला प्यायलं की, सोम, त्यातून तू पुन्हा भरून येतोस. वायू हा सोमचा रक्षक आहे; आणि महिने हे तुझं रूप आहेत.
रैभ्यासीदनुदेयी नाराशंसी न्योचनी । सूर्याया भद्रमिद्वासो गाथयैति परिष्कृतम्
रैभ्या ही सखी होती, नाराशंसी ही मदतीस होती. सूर्येचं शुभ वस्त्र गाण्यांनी सजवलं गेलं.
चित्तिरा उपबर्हणं चक्षुरा अभ्यञ्जनम् । द्यौर्भूमिः कोश आसीद्यदयात्सूर्या पतिम्
चित्तिरा आसन होती, चक्षुरा अंगाला लावायचं तेल. आकाश आणि पृथ्वी हे भांडे होते, जेव्हा सूर्ये पतीला दिली गेली.
स्तोमा आसन्प्रतिधयः कुरीरं छन्द ओपशः । सूर्याया अश्विना वराग्निरासीत्पुरोगवः
स्तोत्रं म्हणजे प्रतिसाद, कुरीर हे आच्छादन, आणि छंद म्हणजे बांध. सूर्येसाठी अश्विन हे वर होते, अग्नी पुढारी होता.
सोमो वधूयुरभवदश्विनास्तामुभा वरा । सूर्यां यत्पत्ये शंसन्तीं मनसा सविताददात्
सोम हा वर होता, अश्विन दोघंही वर होते. सूर्येला पतीला देताना सविता तिला शुभाशीर्वाद दिला.
मनो अस्या अन आसीद्द्यौरासीदुत च्छदिः । शुक्रावनड्वाहावास्तां यदयात्सूर्या गृहम्
तिचं मन हे आडवं होतं, आकाश छप्पर होतं. तेजस्वी बैल जोडी होती, जेव्हा सूर्ये आपल्या घरी गेली.
ऋक्सामाभ्यामभिहितौ गावौ ते सामनावितः । श्रोत्रं ते चक्रे आस्तां दिवि पन्थाश्चराचारः
ऋच आणि साम यांच्या गाण्याने दोन गाई जुळवल्या, गाण्यांनी सोबत केलं. तुझे ऐकण्याचं सामर्थ्य तयार झालं; आकाशात मार्ग ठरवला गेला.
शुची ते चक्रे यात्या व्यानो अक्ष आहतः । अनो मनस्मयं सूर्यारोहत्प्रयती पतिम्
तुझ्यासाठी तेजस्वी चाक बनवलं, श्वासाने आडवं फिरवलं. सूर्ये मनाने तयार केलेल्या रथावर बसली आणि पतीकडे निघाली.
सूर्याया वहतुः प्रागात्सविता यमवासृजत् । अघासु हन्यन्ते गावोऽर्जुन्योः पर्युह्यते
सूर्येच्या रथासाठी सविता यांनी जू पाठवलं. ज्या गाई मोकळ्या आहेत त्यांच्यात गाई मारल्या जातात, पांढऱ्या गाईंच्या मध्ये त्या बंद होतात.
यदश्विना पृच्छमानावयातं त्रिचक्रेण वहतुं सूर्यायाः । विश्वे देवा अनु तद्वामजानन्पुत्रः पितराववृणीत पूषा
जेव्हा अश्विन विचारत विचारत सूर्येच्या तीन चाकांच्या रथावर आले, तेव्हा सर्व देवांना हे कळलं; पूषा या पुत्राने आपल्या आईवडिलांना निवडलं.