पितेव पुत्रमबिभरुपस्थे त्वामग्ने वध्र्यश्वः सपर्यन् । जुषाणो अस्य समिधं यविष्ठोत पूर्वाँ अवनोर्व्राधतश्चित्
जसा वडील आपल्या मुलाला मांडीवर जपतात, तसंच वध्र्यश्वाने तुला, अग्ने, भक्तीने पूजलं. त्याची समिधा तू आनंदाने स्वीकारलीस, आणि तू, सर्वांत लहान असला तरी, पूर्वीच्या बलाढ्य शत्रूंना देखील वाचवलंस.
शश्वदग्निर्वध्र्यश्वस्य शत्रून्नृभिर्जिगाय सुतसोमवद्भिः । समनं चिददहश्चित्रभानोऽव व्राधन्तमभिनद्वृधश्चित्
अग्नी, वध्र्यश्वासाठी तू नेहमीच शत्रूंवर विजय मिळवतोस, सोम पिऊन बळ मिळवलेल्या वीरांसोबत. विरोध झाला तरी, तुझ्या तेजाने तू शत्रूंना जाळून टाकतोस आणि गर्विष्ठांना पाडतोस.
अयमग्निर्वध्र्यश्वस्य वृत्रहा सनकात्प्रेद्धो नमसोपवाक्यः । स नो अजामीँरुत वा विजामीनभि तिष्ठ शर्धतो वाध्र्यश्व
हा वध्र्यश्वाचा अग्नी, वृत्राचा संहार करणारा, फार पूर्वीपासून भक्तीने आणि स्तुतीने प्रज्वलित केला जातो. आमची संतती असो किंवा दुसऱ्यांची, हे वध्र्यश्वा, शत्रूंच्या विरोधात आमच्या सोबत उभा राहा.
इमां मे अग्ने समिधं जुषस्वेळस्पदे प्रति हर्या घृताचीम् । वर्ष्मन्पृथिव्याः सुदिनत्वे अह्नामूर्ध्वो भव सुक्रतो देवयज्या
हे अग्ने, माझ्या या समिधेला स्वीकार. पवित्र ठिकाणी तुपात आनंद मान. पृथ्वीच्या विशालतेत आणि शुभ दिवसांत, तू उभा राहा, हे सुज्ञ, देवपूजेच्या योग्यतेने.
आ देवानामग्रयावेह यातु नराशंसो विश्वरूपेभिरश्वैः । ऋतस्य पथा नमसा मियेधो देवेभ्यो देवतमः सुषूदत्
देवतांचा अग्रदूत येथे प्रथम येवो, नराशंस आणि विविध रूपांच्या घोड्यांसह. सत्याच्या मार्गाने, नम्रतेने, ज्ञानी देव, सर्वांत दिव्य, यज्ञासाठी उत्सुकतेने येवो.
शश्वत्तममीळते दूत्याय हविष्मन्तो मनुष्यासो अग्निम् । वहिष्ठैरश्वैः सुवृता रथेना देवान्वक्षि नि षदेह होता
सर्वश्रेष्ठ दूत मिळावा म्हणून माणसं नेहमी अग्नीला हविर्दान करतात. उत्तम घोड्यांनी, नीट जुळलेल्या रथाने, देवांना येथे आण आणि हौतार म्हणून बस.
वि प्रथतां देवजुष्टं तिरश्चा दीर्घं द्राघ्मा सुरभि भूत्वस्मे । अहेळता मनसा देव बर्हिरिन्द्रज्येष्ठाँ उशतो यक्षि देवान्
देवतांना प्रिय असलेलं हे आसन सर्वदूर पसरू दे, सुवासिक होऊ दे. मन शांत ठेवून, हे देव, या पवित्र कुशावर, इंद्राला प्रिय असलेला, देवांना उत्साहाने आमंत्रित कर.
दिवो वा सानु स्पृशता वरीयः पृथिव्या वा मात्रया वि श्रयध्वम् । उशतीर्द्वारो महिना महद्भिर्देवं रथं रथयुर्धारयध्वम्
स्वर्गाच्या शिखराला स्पर्श करा किंवा पृथ्वीवर योग्य प्रमाणात पसरा. तेजस्वी द्वारांनी, त्यांच्या सामर्थ्याने, देवांचा रथ, रथवानाचा महान रथ, आधार द्या.
देवी दिवो दुहितरा सुशिल्पे उषासानक्ता सदतां नि योनौ । आ वां देवास उशती उशन्त उरौ सीदन्तु सुभगे उपस्थे
स्वर्गाच्या दिव्य कन्या, कुशल उषा आणि रात्र, आपल्या जागी बसू देत. हे देवांनो, तेजस्वी असणारे, एकत्र या आणि या शुभ मांडीवर सर्वत्र बसा.
ऊर्ध्वो ग्रावा बृहदग्निः समिद्धः प्रिया धामान्यदितेरुपस्थे । पुरोहितावृत्विजा यज्ञे अस्मिन्विदुष्टरा द्रविणमा यजेथाम्
उंच उठवलेला दगड आणि तेजाने प्रज्वलित अग्नी, हे अदितीच्या मांडीतील प्रिय निवास आहेत. पुरोहित आणि यज्ञसंस्काराने जन्मलेले, या यज्ञात, सर्वज्ञ असता, आम्हाला संपत्ती द्या.
तिस्रो देवीर्बर्हिरिदं वरीय आ सीदत चकृमा वः स्योनम् । मनुष्वद्यज्ञं सुधिता हवींषीळा देवी घृतपदी जुषन्त
तीन देवता या श्रेष्ठ कुशावर बसा, आम्ही ते तुमच्यासाठी सुखकर केलं आहे. तुपाने ओतप्रोत, या देवता, माणसांनी केलेली उत्तम अर्पणं स्वीकारो.
देव त्वष्टर्यद्ध चारुत्वमानड्यदङ्गिरसामभवः सचाभूः । स देवानां पाथ उप प्र विद्वाँ उशन्यक्षि द्रविणोदः सुरत्नः
हे देव त्वष्टा, जेव्हा तू सौंदर्य धारण केलंस, तेव्हा अंगिरसांसोबत एकरूप झालास. देवांच्या मार्गांची जाण असलेला, संपत्ती देणारा, उदार असा तू आम्हाला धनसंपत्ती दे.
वनस्पते रशनया नियूया देवानां पाथ उप वक्षि विद्वान् । स्वदाति देवः कृणवद्धवींष्यवतां द्यावापृथिवी हवं मे
हे वनस्पतीच्या अधिपती, आपल्या कमरपट्ट्याने देवांना येथे घेऊन ये, मार्गांची जाण असलेला. देव अर्पणं मधुर करो, आणि द्यावा-पृथ्वी माझं आह्वान स्वीकारो.
आग्ने वह वरुणमिष्टये न इन्द्रं दिवो मरुतो अन्तरिक्षात् । सीदन्तु बर्हिर्विश्व आ यजत्राः स्वाहा देवा अमृता मादयन्ताम्
हे अग्ने, वरुणाला अर्पणासाठी आण, इंद्राला स्वर्गातून, मरुतांना आकाशातून. सर्व पूजनीय, अमर देवता या कुशावर बसा आणि स्वाहा म्हणत आनंद मानो.
बृहस्पते प्रथमं वाचो अग्रं यत्प्रैरत नामधेयं दधानाः । यदेषां श्रेष्ठं यदरिप्रमासीत्प्रेणा तदेषां निहितं गुहाविः
हे बृहस्पति, जेव्हा त्यांनी पहिली वाणी प्रकट केली, नावं ठेवली, त्यातलं जे श्रेष्ठ आणि तेजस्वी होतं, ते प्रेमाने त्यांच्या आत खोलवर ठेवण्यात आलं.
सक्तुमिव तितउना पुनन्तो यत्र धीरा मनसा वाचमक्रत । अत्रा सखायः सख्यानि जानते भद्रैषां लक्ष्मीर्निहिताधि वाचि
जसं पीठ चाळणीतून शुद्ध करतात, तसं ज्ञानी लोकांनी मनाने वाणी घडवली. इथे मित्रांना आपली मैत्री ओळखता येते, आणि त्यांचं शुभ सौंदर्य त्यांच्या वाणीवर वसलेलं असतं.
यज्ञेन वाचः पदवीयमायन्तामन्वविन्दन्नृषिषु प्रविष्टाम् । तामाभृत्या व्यदधुः पुरुत्रा तां सप्त रेभा अभि सं नवन्ते
यज्ञाने वाणीचा मार्ग शोधत गेले, त्यांनी तिला ऋषींमध्ये सापडलं. तिला उचलून, अनेक ठिकाणी वाटली, आणि सात गायक तिच्या संगतीने गातात.
उत त्वः पश्यन्न ददर्श वाचमुत त्वः शृण्वन्न शृणोत्येनाम् । उतो त्वस्मै तन्वं वि सस्रे जायेव पत्य उशती सुवासाः
कधी कधी एखाद्याला पाहूनही वाणी दिसत नाही; ऐकूनही ती ऐकू येत नाही. पण ती ज्या व्यक्तीला आपली होते, त्याला ती तेजस्वी, सुंदर वस्त्र घातलेल्या पत्नीप्रमाणे प्रकट होते.
उत त्वं सख्ये स्थिरपीतमाहुर्नैनं हिन्वन्त्यपि वाजिनेषु । अधेन्वा चरति माययैष वाचं शुश्रुवाँ अफलामपुष्पाम्
लोक म्हणतात, तू मैत्रीत खंबीर आहेस; स्पर्धकांमध्येही त्याला कोणी त्रास देत नाही. ही गायी मायेने भटकते; त्याने फळ नसलेली, फुल नसलेली वाणी ऐकली.
यस्तित्याज सचिविदं सखायं न तस्य वाच्यपि भागो अस्ति । यदीं शृणोत्यलकं शृणोति नहि प्रवेद सुकृतस्य पन्थाम्
जो आपला सोबती, मित्र सोडतो, त्याला वाणीचा काहीही भाग मिळत नाही. जरी तो ऐकला, तरी ते व्यर्थच; तो सत्कर्माच्या मार्गाला ओळखू शकत नाही.
अक्षण्वन्तः कर्णवन्तः सखायो मनोजवेष्वसमा बभूवुः । आदघ्नास उपकक्षास उ त्वे ह्रदा इव स्नात्वा उ त्वे ददृश्रे
डोळे आणि कान असलेले मित्र, मनाच्या वेगात एकसमान राहिले नाहीत. काही जण, जणू अंघोळ करून जवळ आले, तर काही, जणू तळ्याच्या काठी दूर दिसले.
हृदा तष्टेषु मनसो जवेषु यद्ब्राह्मणाः संयजन्ते सखायः । अत्राह त्वं वि जहुर्वेद्याभिरोहब्रह्माणो वि चरन्त्यु त्वे
मनाच्या वेगाने, हृदयाने एकत्र आलेले मित्र ब्राह्मणांसारखे एकत्र येतात; पण इथे ते ज्ञानाने वेगळे होतात; ब्राह्मण तुझ्यातच वावरतात.
इमे ये नार्वाङ्न परश्चरन्ति न ब्राह्मणासो न सुतेकरासः । त एते वाचमभिपद्य पापया सिरीस्तन्त्रं तन्वते अप्रजज्ञयः
जे ना जवळ येतात, ना दूर जातात, ना ब्राह्मण, ना सोम बनवणारे, हे वाईट हेतूने वाणीला धरतात आणि अज्ञानाने चुका विणतात.
सर्वे नन्दन्ति यशसागतेन सभासाहेन सख्या सखायः । किल्बिषस्पृत्पितुषणिर्ह्येषामरं हितो भवति वाजिनाय
सर्वजण आलेल्या कीर्तीने आनंदतात, मैत्रीच्या सभेत मित्रांसोबत हर्ष मानतात. जे पाप दूर करतात आणि पोसतात, त्यांना स्पर्धेत अमर कल्याण मिळते.
ऋचां त्वः पोषमास्ते पुपुष्वान्गायत्रं त्वो गायति शक्वरीषु । ब्रह्मा त्वो वदति जातविद्यां यज्ञस्य मात्रां वि मिमीत उ त्वः
तू ऋचांचा पोषण वाढवला आहेस; शाक्वरी ऋचांमध्ये गायत्रीचे गाणे गातोस. ब्राह्मण जन्मविद्या सांगतो; तू यज्ञाची छंद मोजतोस.
देवानां नु वयं जाना प्र वोचाम विपन्यया । उक्थेषु शस्यमानेषु यः पश्यादुत्तरे युगे
देवतांचा उगम आपण समजून सांगू या. स्तुतीच्या ऋचांमध्ये, जो नंतरच्या काळात पाहतो, त्याला हे कळते.
ब्रह्मणस्पतिरेता सं कर्मार इवाधमत् । देवानां पूर्व्ये युगेऽसतः सदजायत
बृहस्पतीने या गोष्टी लोहाराप्रमाणे घडवल्या. देवतांच्या पहिल्या युगात, अस्तित्व नसताना अस्तित्व निर्माण झाले.
देवानां युगे प्रथमेऽसतः सदजायत । तदाशा अन्वजायन्त तदुत्तानपदस्परि
देवतांच्या पहिल्या युगात, अस्तित्व नसताना अस्तित्व निर्माण झाले. मग दिशा निर्माण झाल्या; मग उंचावलेली जागा पसरली.
भूर्जज्ञ उत्तानपदो भुव आशा अजायन्त । अदितेर्दक्षो अजायत दक्षाद्वदितिः परि
उंचावलेल्या जागेतून पृथ्वी जन्मली; दिशा निर्माण झाल्या. अदितीपासून दक्ष जन्मला; दक्षापासून अदिती पसरली.
अदितिर्ह्यजनिष्ट दक्ष या दुहिता तव । तां देवा अन्वजायन्त भद्रा अमृतबन्धवः
अदिती खरीच जन्मली; दक्ष, जी तुझी कन्या आहे. तिच्यापासून देवता जन्मले, शुभ आणि अमरत्वाचे नातेवाईक.