सं गोभिराङ्गिरसो नक्षमाणो भग इवेदर्यमणं निनाय । जने मित्रो न दम्पती अनक्ति बृहस्पते वाजयाशूँरिवाजौ
गायींसह, अंगिरस ऋषी प्रयत्न करत, त्याला भागासारखे अर्यमणाकडे नेतात. सभेत, जसे मित्र दांपत्य एकत्र येतात, तसे मित्र एकत्र करतो; हे बृहस्पते, स्पर्धेत आम्हाला बल द्या, हे वेगवान देव.
साध्वर्या अतिथिनीरिषिरा स्पार्हाः सुवर्णा अनवद्यरूपाः । बृहस्पतिः पर्वतेभ्यो वितूर्या निर्गा ऊपे यवमिव स्थिविभ्यः
यज्ञाच्या स्त्रिया, आदराने वागवलेल्या पाहुण्या, तेजस्वी, सोन्यासारख्या, निर्दोष रूपाच्या — बृहस्पतीने त्या पर्वतांमधून जणू काही ज्वारीच्या कोंड्यातून धान्य वेगळं काढावं तशा बाहेर काढल्या.
आप्रुषायन्मधुन ऋतस्य योनिमवक्षिपन्नर्क उल्कामिव द्योः । बृहस्पतिरुद्धरन्नश्मनो गा भूम्या उद्नेव वि त्वचं बिभेद
त्याने मधुर सत्याचा स्रोत ओतून खाली आणला, सूर्याने जणू आकाशातून ज्वाळा फेकावी तशी; बृहस्पतीने त्या गायींना दगडातून उचलून, पृथ्वीचं आवरण जसं पाणी फोडतं तसं फोडलं.
अप ज्योतिषा तमो अन्तरिक्षादुद्नः शीपालमिव वात आजत् । बृहस्पतिरनुमृश्या वलस्याभ्रमिव वात आ चक्र आ गाः
त्याने प्रकाशाने आकाशातील अंधार दूर केला, जसा वारा पाण्याजवळील मेंढपाळाला हाकलतो; बृहस्पतीने शोधून वलाला वाऱ्याने ढग उडवावा तसा उडवून दिलं आणि गायी बाहेर आणल्या.
यदा वलस्य पीयतो जसुं भेद्बृहस्पतिरग्नितपोभिरर्कैः । दद्भिर्न जिह्वा परिविष्टमाददाविर्निधीँरकृणोदुस्रियाणाम्
जेव्हा बृहस्पतीने अग्नीच्या तापाने आणि स्तोत्रांनी त्या लोभी वलाचा किल्ला फोडला, तेव्हा त्याने जणू जीभेने चाटावं तसं वेढलेलं घेतलं आणि उषेच्या लपलेल्या धनाचा उलगडा केला.
बृहस्पतिरमत हि त्यदासां नाम स्वरीणां सदने गुहा यत् । आण्डेव भित्त्वा शकुनस्य गर्भमुदुस्रियाः पर्वतस्य त्मनाजत्
बृहस्पतीलाच त्यांच्या, म्हणजे गाणाऱ्यांच्या, नावांची गुप्त जागा माहीत होती; जसा पक्ष्याच्या अंड्याचं कवच फोडावं तसा त्याने पर्वतातून उषा आपल्या सामर्थ्याने बाहेर आणली.
अश्नापिनद्धं मधु पर्यपश्यन्मत्स्यं न दीन उदनि क्षियन्तम् । निष्टज्जभार चमसं न वृक्षाद्बृहस्पतिर्विरवेणा विकृत्य
त्यांनी ते मध पाहिलं, जणू पाण्यात राहणारी, असहाय मासळी लपलेली असते तसं; बृहस्पतीने मोठ्या गर्जनेने ते जणू झाडावरून चमचा हलवावा तसं फोडून बाहेर काढलं.
सोषामविन्दत्स स्वः सो अग्निं सो अर्केण वि बबाधे तमांसि । बृहस्पतिर्गोवपुषो वलस्य निर्मज्जानं न पर्वणो जभार
त्याने प्रकाश सापडला, अग्नी सापडला, स्तोत्राने अंधार दूर केला; बृहस्पतीने वलाच्या गायीच्या देहातून जणू सांध्यातून हाड वेगळं काढावं तसं सार काढलं.
हिमेव पर्णा मुषिता वनानि बृहस्पतिनाकृपयद्वलो गाः । अनानुकृत्यमपुनश्चकार यात्सूर्यामासा मिथ उच्चरातः
जसा हिमवर्षावाने झाडांची पानं गळतात, तसा बृहस्पतीने कोणतीही दया न दाखवता वलाच्या गायी काढून घेतल्या; जसं सूर्य आणि उषा वेगवेगळ्या दिशांनी उगवतात, तसं पुन्हा न होणारे काहीतरी त्याने घडवलं.
अभि श्यावं न कृशनेभिरश्वं नक्षत्रेभिः पितरो द्यामपिंशन् । रात्र्यां तमो अदधुर्ज्योतिरहन्बृहस्पतिर्भिनदद्रिं विदद्गाः
जसा काळा घोडा पांढऱ्या पट्ट्यांनी सजवतो, तसे पितरांनी आकाश ताऱ्यांनी सजवलं; रात्री अंधार ठेवला आणि दिवसा प्रकाश, बृहस्पतीने दगड फोडून गायी उघड केल्या.
इदमकर्म नमो अभ्रियाय यः पूर्वीरन्वानोनवीति । बृहस्पतिः स हि गोभिः सो अश्वैः स वीरेभिः स नृभिर्नो वयो धात्
हे कृत्य त्या बलाढ्याला वंदन आहे, जो पूर्वजांचा मार्ग पुन्हा चालतो — बृहस्पती, तू आम्हाला गायी, घोडे, वीर, पुरुष यांच्यासह दीर्घायुष्य दे.
भद्रा अग्नेर्वध्र्यश्वस्य संदृशो वामी प्रणीतिः सुरणा उपेतयः । यदीं सुमित्रा विशो अग्र इन्धते घृतेनाहुतो जरते दविद्युतत्
अग्नी, वध्र्यश्व यांची कृपा मंगलमय आहे, ती सुख आणि कल्याण देणारी आहे; जेव्हा सुमित्र वंशज अग्नीला तूप घालून प्रज्वलित करतात, तेव्हा तो कधीही मंद न होणारा तेजाने झळकतो.
घृतमग्नेर्वध्र्यश्वस्य वर्धनं घृतमन्नं घृतम्वस्य मेदनम् । घृतेनाहुत उर्विया वि पप्रथे सूर्य इव रोचते सर्पिरासुतिः
तूप हे अग्नीचे वाढवणारे, त्याचे अन्न, त्याची शक्ती आणि आनंद आहे; तुपाने प्रज्वलित झाल्यावर तो सर्वत्र पसरतो, आणि त्याचा तुपाचा प्रवाह सूर्यासारखा चमकतो.
यत्ते मनुर्यदनीकं सुमित्रः समीधे अग्ने तदिदं नवीयः । स रेवच्छोच स गिरो जुषस्व स वाजं दर्षि स इह श्रवो धाः
माणू, अनिक, सुमित्र यांनी तुला जे अर्पण केलं, अग्नी, ते अर्पण आता नव्याने स्वीकार; संपत्तीने उजळ, आमच्या स्तुत्या स्वीकार, आम्हाला बळ आणि कीर्ती दे.
यं त्वा पूर्वमीळितो वध्र्यश्वः समीधे अग्ने स इदं जुषस्व । स न स्तिपा उत भवा तनूपा दात्रं रक्षस्व यदिदं ते अस्मे
पूर्वी वध्र्यश्व यांनी तुला जे अर्पण केलं, अग्नी, ते तू स्वीकार; आमचे रक्षण कर, आमच्या शरीराचे रक्षण कर, आणि तुझे देणं आमच्यात सुरक्षित ठेव.
भवा द्युम्नी वाध्र्यश्वोत गोपा मा त्वा तारीदभिमातिर्जनानाम् । शूर इव धृष्णुश्च्यवनः सुमित्रः प्र नु वोचं वाध्र्यश्वस्य नाम
वध्र्यश्व, तू तेजस्वी आणि रक्षक हो, लोकांचा द्वेष तुला स्पर्शू नये; शूरासारखा, नेहमी पुढे जाणारा सुमित्र, मी आता वध्र्यश्व यांचे नाव उच्चारतो.
समज्र्या पर्वत्या वसूनि दासा वृत्राण्यार्या जिगेथ । शूर इव धृष्णुश्च्यवनो जनानां त्वमग्ने पृतनायूँरभि ष्याः
तू महान पर्वतासोबत सर्व संपत्ती जिंकलीस, दास आणि आर्य शत्रूंना हरवलंस; शूरासारखा, नेहमी पुढे जाणारा, अग्नी, तूच लढाईत पुढे असतोस.
दीर्घतन्तुर्बृहदुक्षायमग्निः सहस्रस्तरीः शतनीथ ऋभ्वा । द्युमान्द्युमत्सु नृभिर्मृज्यमानः सुमित्रेषु दीदयो देवयत्सु
अग्नी दीर्घ ज्वाळांचा, विपुल संपत्तीचा, हजार मार्ग दाखवणारा, शंभर मार्गदर्शक असलेला, कुशल आहे; तेजस्वींमध्ये तेजस्वी, पुरुषांनी शुद्ध केलेला, तो सुमित्रांमध्ये आणि देवपूजकांमध्ये उजळतो.
त्वे धेनुः सुदुघा जातवेदोऽसश्चतेव समना सबर्धुक् । त्वं नृभिर्दक्षिणावद्भिरग्ने सुमित्रेभिरिध्यसे देवयद्भिः
जातेवेद, तुझ्यात गायी गोड दूध देतात, जणू एकत्र येऊन वासराच्या हंबर्याने; तू दानशूर पुरुषांनी, सुमित्रांनी आणि देवपूजकांनी प्रज्वलित होतोस.
देवाश्चित्ते अमृता जातवेदो महिमानं वाध्र्यश्व प्र वोचन् । यत्सम्पृच्छं मानुषीर्विश आयन्त्वं नृभिरजयस्त्वावृधेभिः
अमर देवांनी, हे जातवेद, तुझं मोठेपण वध्र्यश्वाला सांगितलं. तू विचारल्यावर, माणसांची वंशं तुझ्याकडे येतात, कारण तुझ्या बळावर, तुझ्या सोबत असलेल्या बलवान माणसांनी तू विजय मिळवलास.
पितेव पुत्रमबिभरुपस्थे त्वामग्ने वध्र्यश्वः सपर्यन् । जुषाणो अस्य समिधं यविष्ठोत पूर्वाँ अवनोर्व्राधतश्चित्
जसा वडील आपल्या मुलाला मांडीवर जपतात, तसंच वध्र्यश्वाने तुला, अग्ने, भक्तीने पूजलं. त्याची समिधा तू आनंदाने स्वीकारलीस, आणि तू, सर्वांत लहान असला तरी, पूर्वीच्या बलाढ्य शत्रूंना देखील वाचवलंस.
शश्वदग्निर्वध्र्यश्वस्य शत्रून्नृभिर्जिगाय सुतसोमवद्भिः । समनं चिददहश्चित्रभानोऽव व्राधन्तमभिनद्वृधश्चित्
अग्नी, वध्र्यश्वासाठी तू नेहमीच शत्रूंवर विजय मिळवतोस, सोम पिऊन बळ मिळवलेल्या वीरांसोबत. विरोध झाला तरी, तुझ्या तेजाने तू शत्रूंना जाळून टाकतोस आणि गर्विष्ठांना पाडतोस.
अयमग्निर्वध्र्यश्वस्य वृत्रहा सनकात्प्रेद्धो नमसोपवाक्यः । स नो अजामीँरुत वा विजामीनभि तिष्ठ शर्धतो वाध्र्यश्व
हा वध्र्यश्वाचा अग्नी, वृत्राचा संहार करणारा, फार पूर्वीपासून भक्तीने आणि स्तुतीने प्रज्वलित केला जातो. आमची संतती असो किंवा दुसऱ्यांची, हे वध्र्यश्वा, शत्रूंच्या विरोधात आमच्या सोबत उभा राहा.
इमां मे अग्ने समिधं जुषस्वेळस्पदे प्रति हर्या घृताचीम् । वर्ष्मन्पृथिव्याः सुदिनत्वे अह्नामूर्ध्वो भव सुक्रतो देवयज्या
हे अग्ने, माझ्या या समिधेला स्वीकार. पवित्र ठिकाणी तुपात आनंद मान. पृथ्वीच्या विशालतेत आणि शुभ दिवसांत, तू उभा राहा, हे सुज्ञ, देवपूजेच्या योग्यतेने.
आ देवानामग्रयावेह यातु नराशंसो विश्वरूपेभिरश्वैः । ऋतस्य पथा नमसा मियेधो देवेभ्यो देवतमः सुषूदत्
देवतांचा अग्रदूत येथे प्रथम येवो, नराशंस आणि विविध रूपांच्या घोड्यांसह. सत्याच्या मार्गाने, नम्रतेने, ज्ञानी देव, सर्वांत दिव्य, यज्ञासाठी उत्सुकतेने येवो.
शश्वत्तममीळते दूत्याय हविष्मन्तो मनुष्यासो अग्निम् । वहिष्ठैरश्वैः सुवृता रथेना देवान्वक्षि नि षदेह होता
सर्वश्रेष्ठ दूत मिळावा म्हणून माणसं नेहमी अग्नीला हविर्दान करतात. उत्तम घोड्यांनी, नीट जुळलेल्या रथाने, देवांना येथे आण आणि हौतार म्हणून बस.
वि प्रथतां देवजुष्टं तिरश्चा दीर्घं द्राघ्मा सुरभि भूत्वस्मे । अहेळता मनसा देव बर्हिरिन्द्रज्येष्ठाँ उशतो यक्षि देवान्
देवतांना प्रिय असलेलं हे आसन सर्वदूर पसरू दे, सुवासिक होऊ दे. मन शांत ठेवून, हे देव, या पवित्र कुशावर, इंद्राला प्रिय असलेला, देवांना उत्साहाने आमंत्रित कर.
दिवो वा सानु स्पृशता वरीयः पृथिव्या वा मात्रया वि श्रयध्वम् । उशतीर्द्वारो महिना महद्भिर्देवं रथं रथयुर्धारयध्वम्
स्वर्गाच्या शिखराला स्पर्श करा किंवा पृथ्वीवर योग्य प्रमाणात पसरा. तेजस्वी द्वारांनी, त्यांच्या सामर्थ्याने, देवांचा रथ, रथवानाचा महान रथ, आधार द्या.
देवी दिवो दुहितरा सुशिल्पे उषासानक्ता सदतां नि योनौ । आ वां देवास उशती उशन्त उरौ सीदन्तु सुभगे उपस्थे
स्वर्गाच्या दिव्य कन्या, कुशल उषा आणि रात्र, आपल्या जागी बसू देत. हे देवांनो, तेजस्वी असणारे, एकत्र या आणि या शुभ मांडीवर सर्वत्र बसा.
ऊर्ध्वो ग्रावा बृहदग्निः समिद्धः प्रिया धामान्यदितेरुपस्थे । पुरोहितावृत्विजा यज्ञे अस्मिन्विदुष्टरा द्रविणमा यजेथाम्
उंच उठवलेला दगड आणि तेजाने प्रज्वलित अग्नी, हे अदितीच्या मांडीतील प्रिय निवास आहेत. पुरोहित आणि यज्ञसंस्काराने जन्मलेले, या यज्ञात, सर्वज्ञ असता, आम्हाला संपत्ती द्या.