मध्या यत्कर्त्वमभवदभीके कामं कृण्वाने पितरि युवत्याम् । मनानग्रेतो जहतुर्वियन्ता सानौ निषिक्तं सुकृतस्य योनौ
मधल्या गुप्त कृतीत, युवतीत वडिलांची इच्छा असताना; सुरुवातीला दोन मने वेगळी झाली, उत्तम बीज गर्भात ठेवले गेले.
पिता यत्स्वां दुहितरमधिष्कन्क्ष्मया रेतः संजग्मानो नि षिञ्चत् । स्वाध्योऽजनयन्ब्रह्म देवा वास्तोष्पतिं व्रतपां निरतक्षन्
वडिलांनी आपल्या कन्येवर इच्छा धरून बीज सोडले, तेव्हा देवांनी, स्वयंसिद्धांनी, पवित्र वाणी निर्माण केली, आणि घराचा स्वामी, व्रतपालक घडवला.
स ईं वृषा न फेनमस्यदाजौ स्मदा परैदप दभ्रचेताः । सरत्पदा न दक्षिणा परावृङ्न ता नु मे पृशन्यो जगृभ्रे
तो बैलासारखा, स्पर्धेत फेस टाकतो, इतर कमी समजणारे दूर निघून जातात; दक्षिणा वळते, पण चित्तेदाराने मला धरले आहे.
मक्षू न वह्निः प्रजाया उपब्दिरग्निं न नग्न उप सीददूधः । सनितेध्मं सनितोत वाजं स धर्ता जज्ञे सहसा यवीयुत्
जसा अग्नीचा ज्वाळा वेगाने पेटतो, तसा उपब्दी जन्मताच पुढे येतो; जसा नग्न माणूस अग्नीशेजारी बसतो, तसा तो जवळ येतो. तो इंधन शोधतो, बळ शोधतो, तो आधार देणारा नेहमीच नव्या शक्तीने जन्मतो.
मक्षू कनायाः सख्यं नवग्वा ऋतं वदन्त ऋतयुक्तिमग्मन् । द्विबर्हसो य उप गोपमागुरदक्षिणासो अच्युता दुदुक्षन्
नवग्वांनी, सत्य बोलत, कनायाच्या मैत्रीत लवकरच प्रवेश केला; ते सत्याशी जोडले गेले. दोन घरांचे जे होते, ते गवळ्याजवळ आले, उदार, अढळ, आणि दूध काढण्याची इच्छा त्यांनी धरली.
मक्षू कनायाः सख्यं नवीयो राधो न रेत ऋतमित्तुरण्यन् । शुचि यत्ते रेक्ण आयजन्त सबर्दुघायाः पय उस्रियायाः
कनायाच्या मैत्रीत नव्याने, पूर्वीपेक्षा ताज्या, जणू काही दानासारखे, सत्य ओघाने वाहते; शुद्ध मार्गाने ते तुझ्याजवळ आले, कारण नेहमी दूध देणाऱ्या उजळ गायीने आपले दूध दिले.
पश्वा यत्पश्चा वियुता बुधन्तेति ब्रवीति वक्तरी रराणः । वसोर्वसुत्वा कारवोऽनेहा विश्वं विवेष्टि द्रविणमुप क्षु
जेव्हा पशू मागून वेगळे ओळखले जातात, तेव्हा आनंदाने गाणारा गायक असे म्हणतो; वसुंची मुले, संपत्तीच्या शोधात, नेहमी जागरूक, सर्व धन ओळखतात आणि जवळ आणतात.
तदिन्न्वस्य परिषद्वानो अग्मन्पुरू सदन्तो नार्षदं बिभित्सन् । वि शुष्णस्य संग्रथितमनर्वा विदत्पुरुप्रजातस्य गुहा यत्
मग जे सभोवताली बसले होते, ते अनेक जण एकत्र आले, नाश न होणाऱ्या बक्षिसाची इच्छा धरून; त्यांनी अनेक जन्मलेल्या गुप्त रहस्य शोधले, शुष्णाचा गुप्त संबंध, जो तुटू शकत नाही.
भर्गो ह नामोत यस्य देवाः स्वर्ण ये त्रिषधस्थे निषेदुः । अग्निर्ह नामोत जातवेदाः श्रुधी नो होतरृतस्य होताध्रुक्
तो तेज आहे, ज्याचे नाव देवांकडे आहे, आणि सूर्यप्रकाश, जे त्रिस्थळी बसतात; अग्नी हे त्याचे नाव, जातवेद, ऐक आमचे, हे सत्यावर चालणाऱ्या यजमान, सत्याचा यजमान.
उत त्या मे रौद्रावर्चिमन्ता नासत्याविन्द्र गूर्तये यजध्यै । मनुष्वद्वृक्तबर्हिषे रराणा मन्दू हितप्रयसा विक्षु यज्यू
आणि ते दोघे, प्रखर तेजस्वी किरणांचे, हे अश्विन, हे इंद्र, स्तुतीसाठी, यज्ञात सामील व्हावेत; माणसांत आनंद मानणारे, चांगल्या आहुतींनी तृप्त होणारे, जमातींत यज्ञास पात्र असावेत.
अयं स्तुतो राजा वन्दि वेधा अपश्च विप्रस्तरति स्वसेतुः । स कक्षीवन्तं रेजयत्सो अग्निं नेमिं न चक्रमर्वतो रघुद्रु
हा स्तुत्य राजा, बुद्धिमान, गायक, पाण्यांवरून, आपल्या मर्यादेतून पार जातो; तो फांद्या हलवत अग्नीला जागवतो, जसा चाकाचा कडा, वेगवान, अस्थिर अग्नीला हलवतो.
स द्विबन्धुर्वैतरणो यष्टा सबर्धुं धेनुमस्वं दुहध्यै । सं यन्मित्रावरुणा वृञ्ज उक्थैर्ज्येष्ठेभिरर्यमणं वरूथैः
तो दोन काठांचा वैतरणा, यजमान, नेहमी दूध देणारी गाय आणि घोडा काढू इच्छितो; जेव्हा मित्र आणि वरुण स्तोत्रांनी एकत्र येतात, ज्येष्ठ रक्षकांसह अर्यमनही येतो.
तद्बन्धुः सूरिर्दिवि ते धियंधा नाभानेदिष्ठो रपति प्र वेनन् । सा नो नाभिः परमास्य वा घाहं तत्पश्चा कतिथश्चिदास
तो बंधू, ऋषी, तुझा विचार आकाशात ठेवतो, सर्वात जवळची नाभी, गायक जाहीर करतो; ती नाभी आमची असो, जवळ असो वा दूर—माझ्या नंतरही, कधी ना कधी, मी तिथे पोहोचू दे.
इयं मे नाभिरिह मे सधस्थमिमे मे देवा अयमस्मि सर्वः । द्विजा अह प्रथमजा ऋतस्येदं धेनुरदुहज्जायमाना
ही माझी नाभी, इथे माझे स्थान; हे माझे देव, मीच हे सर्व; द्विज, सत्याचा पहिला जन्म, ही गाय, नुकतीच वासराला जन्म देऊन, आपले दूध देते.
अधासु मन्द्रो अरतिर्विभावाव स्यति द्विवर्तनिर्वनेषाट् । ऊर्ध्वा यच्छ्रेणिर्न शिशुर्दन्मक्षू स्थिरं शेवृधं सूत माता
मग तो मृदू, अस्वस्थ, तेजस्वी होईल, दोनदा वळणारा, स्तुतीसाठी आतुर; जेव्हा सरळ रेषा, बालकासारखी, जन्मते, आई स्थिर, वाढणारे अपत्य पुढे आणते.
अधा गाव उपमातिं कनाया अनु श्वान्तस्य कस्य चित्परेयुः । श्रुधि त्वं सुद्रविणो नस्त्वं याळाश्वघ्नस्य वावृधे सूनृताभिः
मग गायी कनायाच्या मार्गदर्शनानुसार गेल्या, एखाद्या कुत्र्याच्या भुंकण्यामागे; ऐक आमचे, हे संपत्तीने समृद्ध, तू घोडा मारणाऱ्याच्या स्तुतिंमुळे वाढलेला, सत्य बोलण्याने वाढणारा.
अध त्वमिन्द्र विद्ध्यस्मान्महो राये नृपते वज्रबाहुः । रक्षा च नो मघोनः पाहि सूरीननेहसस्ते हरिवो अभिष्टौ
म्हणून, हे इंद्र, आमच्यासाठी प्रहार कर, बलाढ्य राजा, वज्रधारी, मोठ्या संपत्तीसाठी; आमचे रक्षण कर, हे उदार, आमचे वीर जपा; न चुकता, हे हरिव, तुझ्या कृपेत.
अध यद्राजाना गविष्टौ सरत्सरण्युः कारवे जरण्युः । विप्रः प्रेष्ठः स ह्येषां बभूव परा च वक्षदुत पर्षदेनान्
म्हणून जेव्हा राजे गायीसाठी स्पर्धा करतात, सरण्यु कवीसाठी धावतो, जरण्यु; प्रेरित, सर्वात प्रिय, त्यांचा झाला आहे, आणि तो पुढे जाईल किंवा त्यांच्या सोबत पार जाईल.
अधा न्वस्य जेन्यस्य पुष्टौ वृथा रेभन्त ईमहे तदू नु । सरण्युरस्य सूनुरश्वो विप्रश्चासि श्रवसश्च सातौ
मग या श्रेष्ठाच्या समृद्धीत, आपण मोठ्या आवाजात हाक मारतो, जरी व्यर्थ; सरण्यु त्याचा पुत्र आहे, घोडा, आणि तू ऋषी आहेस, आणि कीर्तीमध्ये प्रसिद्ध आहेस.
युवोर्यदि सख्यायास्मे शर्धाय स्तोमं जुजुषे नमस्वान् । विश्वत्र यस्मिन्ना गिरः समीचीः पूर्वीव गातुर्दाशत्सूनृतायै
तुमच्या मैत्रीसाठी, तुमच्या समूहासाठी, आपण आदराने स्तुती अर्पण केली, ज्याच्यात सर्व स्वर एकत्र येतात, जसे पूर्वी, दात्यासाठी, सत्य बोलण्याच्या जिंकण्यासाठी.
स गृणानो अद्भिर्देववानिति सुबन्धुर्नमसा सूक्तैः । वर्धदुक्थैर्वचोभिरा हि नूनं व्यध्वैति पयस उस्रियायाः
तो, गातो, देवांनी युक्त, पाण्याने समृद्ध, चांगला बंधू, नम्रतेने आणि स्तोत्रांनी; तो स्तुतिंनी, शब्दांनी वाढू दे—आता तो खरंच उजळ गायीच्या दूधाकडे येतो.
त ऊ षु णो महो यजत्रा भूत देवास ऊतये सजोषाः । ये वाजाँ अनयता वियन्तो ये स्था निचेतारो अमूराः
हे पूज्य देवांनो, तुम्ही सर्वजण एकत्र येऊन आमच्या मदतीसाठी बलवान व्हा. तुम्हीच आम्हाला बक्षिसे मिळवून देता, मोकळेपणाने वावरता, स्थिर राहता, आणि नेहमीच शहाणे व अचूक असता.
ये यज्ञेन दक्षिणया समक्ता इन्द्रस्य सख्यममृतत्वमानश । तेभ्यो भद्रमङ्गिरसो वो अस्तु प्रति गृभ्णीत मानवं सुमेधसः
जे यज्ञ व दक्षिणा यामध्ये एकरूप झाले, इंद्राची मैत्री व अमरत्व मिळवू पाहतात, त्या अङ्गिरस ऋषींच्या कृपेने तुम्हाला शुभ लाभो; हे सुज्ञांनो, मानवाचा हा दान स्वीकारा.
य उदाजन्पितरो गोमयं वस्वृतेनाभिन्दन्परिवत्सरे वलम् । दीर्घायुत्वमङ्गिरसो वो अस्तु प्रति गृभ्णीत मानवं सुमेधसः
ज्या पूर्वजांनी सत्याच्या बळावर गायींचे बंदिस्त ठिकाण फोडले, त्या अङ्गिरस ऋषींच्या कृपेने तुम्हाला दीर्घायुष्य लाभो; हे सुज्ञांनो, मानवाचा हा दान स्वीकारा.
य ऋतेन सूर्यमारोहयन्दिव्यप्रथयन्पृथिवीं मातरं वि । सुप्रजास्त्वमङ्गिरसो वो अस्तु प्रति गृभ्णीत मानवं सुमेधसः
ज्यांनी सत्याच्या सामर्थ्याने सूर्याला वर चढवले आणि पृथ्वी व आकाश विस्तारले, त्या अङ्गिरस ऋषींच्या कृपेने तुम्हाला उत्तम संतती लाभो; हे सुज्ञांनो, मानवाचा हा दान स्वीकारा.
अयं नाभा वदति वल्गु वो गृहे देवपुत्रा ऋषयस्तच्छृणोतन । सुब्रह्मण्यमङ्गिरसो वो अस्तु प्रति गृभ्णीत मानवं सुमेधसः
हा गृहात गोड बोलतो, हे देवपुत्र ऋषींनो, ते ऐका; त्या अङ्गिरस ऋषींच्या कृपेने तुम्हाला उत्तम प्रार्थना लाभो; हे सुज्ञांनो, मानवाचा हा दान स्वीकारा.
विरूपास इदृषयस्त इद्गम्भीरवेपसः । ते अङ्गिरसः सूनवस्ते अग्नेः परि जज्ञिरे
ज्यांचे रूप वेगवेगळे होते, जे गूढतेने थरथरत होते, ते अङ्गिरस ऋषी अग्नीच्या आजूबाजूला जन्मले.
ये अग्नेः परि जज्ञिरे विरूपासो दिवस्परि । नवग्वो नु दशग्वो अङ्गिरस्तमो सचा देवेषु मंहते
जे विविध रूपांचे अङ्गिरस ऋषी अग्नीच्या आणि आकाशाच्या आजूबाजूला जन्मले, नवगायी व दहा गायी असलेले हे अङ्गिरस देवांमध्ये सर्वश्रेष्ठ मानले जातात.
इन्द्रेण युजा निः सृजन्त वाघतो व्रजं गोमन्तमश्विनम् । सहस्रं मे ददतो अष्टकर्ण्यः श्रवो देवेष्वक्रत
इंद्राच्या सोबत, त्यांनी गायींनी भरलेला कळप आणि अश्विनींना सोडले; आठ कान असलेले, हजारो दान देणारे, देवांमध्ये प्रसिद्धी मिळवतात.
प्र नूनं जायतामयं मनुस्तोक्मेव रोहतु । यः सहस्रं शताश्वं सद्यो दानाय मंहते
आता हा मनु जन्मावा, मुलासारखा वाढावा; जो एकाच वेळी हजारो व शंभर घोडे दान देण्याची इच्छा करतो.