एवा देवाँ इन्द्रो विव्ये नॄन्प्र च्यौत्नेन मघवा सत्यराधाः । विश्वेत्ता ते हरिवः शचीवोऽभि तुरासः स्वयशो गृणन्ति
अशा प्रकारे, हे देवांनो, सत्यप्रतापी, दानशूर इंद्र आपल्या पराक्रमाने माणसांत श्रेष्ठ ठरला. हे हरिव, सामर्थ्यवान असलेल्या सर्वजण आपल्या सामर्थ्याने तुझी कीर्ती गातात.
प्र वो महे मन्दमानायान्धसोऽर्चा विश्वानराय विश्वाभुवे । इन्द्रस्य यस्य सुमखं सहो महि श्रवो नृम्णं च रोदसी सपर्यतः
मदिरा घेऊन आनंद मानणाऱ्या, सर्व विश्व व्यापणाऱ्या, सर्वांचे आधार असलेल्या त्या महान इंद्रासाठी, पृथ्वी आणि आकाश ज्याच्या सामर्थ्याची आणि कीर्तीची पूजा करतात, त्याच्यासाठी तुम्ही स्तुती गा.
सो चिन्नु सख्या नर्य इन स्तुतश्चर्कृत्य इन्द्रो मावते नरे । विश्वासु धूर्षु वाजकृत्येषु सत्पते वृत्रे वाप्स्वभि शूर मन्दसे
तोच खरा मित्र, तोच खरा सहाय्यक इंद्र आहे, जो सत्कार्यांमध्ये, सर्व स्पर्धांमध्ये, आणि सर्व युद्धांत, हे वीर, तुझ्या सामर्थ्याने आनंदित होतो.
के ते नर इन्द्र ये त इषे ये ते सुम्नं सधन्यमियक्षान् । के ते वाजायासुर्याय हिन्विरे के अप्सु स्वासूर्वरासु पौंस्ये
हे इंद्र, कोणते ते पुरुष आहेत जे तुझ्या कृपेची इच्छा करतात, तुझ्या दयाळूपणासाठी, संपत्ती आणि सामर्थ्यासाठी तुझ्याकडे येतात? कोण तुझ्या सामर्थ्यासाठी, श्रेष्ठतेसाठी धडपडतात, आणि पाण्यात, उत्तम संपत्तीत, पुरुषार्थात तुला शोधतात?
भुवस्त्वमिन्द्र ब्रह्मणा महान्भुवो विश्वेषु सवनेषु यज्ञियः । भुवो नॄँश्च्यौत्नो विश्वस्मिन्भरे ज्येष्ठश्च मन्त्रो विश्वचर्षणे
हे इंद्र, तू प्रार्थनेमुळे महान आहेस; सर्व यज्ञांत तुझी पूजा केली जाते. सर्व सभांमध्ये तू श्रेष्ठ आहेस, आणि सर्व लोकांत तुझा सल्ला सर्वोच्च आहे.
अवा नु कं ज्यायान्यज्ञवनसो महीं त ओमात्रां कृष्टयो विदुः । असो नु कमजरो वर्धाश्च विश्वेदेता सवना तूतुमा कृषे
आता, मोठ्या यज्ञ करणाऱ्यांनी आमचे रक्षण करावे; सर्व लोक तुझ्या महानतेला ओळखतात. हा इंद्र, कधीही वृद्ध न होणारा, नेहमी वाढणारा, मी तुझ्यासाठी हे सर्व सोमरस अर्पण केले आहेत.
एता विश्वा सवना तूतुमा कृषे स्वयं सूनो सहसो यानि दधिषे । वराय ते पात्रं धर्मणे तना यज्ञो मन्त्रो ब्रह्मोद्यतं वचः
हे सामर्थ्याच्या पुत्रा, मी तुझ्यासाठी हे सर्व सोमरस अर्पण केले आहेत, जे तू स्वतः स्वीकारलेस. तुझ्या कृपेसाठी पात्र ठेवले आहे, विधी निश्चित केला आहे, स्तुती, प्रार्थना आणि उन्नत वचन अर्पण केले आहे.
ये ते विप्र ब्रह्मकृतः सुते सचा वसूनां च वसुनश्च दावने । प्र ते सुम्नस्य मनसा पथा भुवन्मदे सुतस्य सोम्यस्यान्धसः
हे ज्ञानी, जे ब्राह्मण तुझ्यासाठी स्तोत्रे रचतात, सोमरसाच्या दानासाठी, संपत्तीच्या इच्छेसाठी, ते सर्व तुझ्या कृपेच्या मार्गाने सोमरसाच्या आनंदाकडे जातात.
महत्तदुल्बं स्थविरं तदासीद्येनाविष्टितः प्रविवेशिथापः । विश्वा अपश्यद्बहुधा ते अग्ने जातवेदस्तन्वो देव एकः
ती महान, प्राचीन गर्भावस्था होती, ज्यामुळे तू पाण्यात प्रवेश केला. हे अग्ने, जातवेद, देवांमध्ये एकट्याने तू आपल्या देहाच्या अनेक रूपांना पाहिलेस.
को मा ददर्श कतमः स देवो यो मे तन्वो बहुधा पर्यपश्यत् । क्वाह मित्रावरुणा क्षियन्त्यग्नेर्विश्वाः समिधो देवयानीः
माझे हे अनेक रूप कोणी पाहिले? तो कोणता देव आहे ज्याने माझ्या देहाच्या अनेक रूपांना पाहिले? मित्र आणि वरुण कुठे आहेत? अग्नीच्या सर्व देवपूजेसाठी लावलेल्या ज्वाळा कुठे आहेत?
ऐच्छाम त्वा बहुधा जातवेदः प्रविष्टमग्ने अप्स्वोषधीषु । तं त्वा यमो अचिकेच्चित्रभानो दशान्तरुष्यादतिरोचमानम्
हे जातवेद, आम्ही तुला अनेक रूपांनी पाहिले, अग्नी, तू पाण्यात आणि वनस्पतींमध्ये प्रवेश करताना. यमाने, तेजस्वी प्रकाशमान असलेल्या तुला, दहा दिशांच्या पलीकडे ओळखले.
होत्रादहं वरुण बिभ्यदायं नेदेव मा युनजन्नत्र देवाः । तस्य मे तन्वो बहुधा निविष्टा एतमर्थं न चिकेताहमग्निः
वरुणाची भीती वाटून मी होतारूप सोडले; तिथे देवांनी मला एकत्र केले नाही. माझी रूपे अनेक ठिकाणी स्थिर आहेत, पण मी, अग्नी, या हेतूला समजू शकलो नाही.
एहि मनुर्देवयुर्यज्ञकामोऽरंकृत्या तमसि क्षेष्यग्ने । सुगान्पथः कृणुहि देवयानान्वह हव्यानि सुमनस्यमानः
हे मनु, यज्ञाची इच्छा असणाऱ्या देवमित्रा, योग्य मार्गाने अग्नीला अंधारातून बाहेर काढ. देवांच्या वाटा सोप्या कर, आणि प्रसन्न मनाने हव्य अर्पण कर.
अग्नेः पूर्वे भ्रातरो अर्थमेतं रथीवाध्वानमन्वावरीवुः । तस्माद्भिया वरुण दूरमायं गौरो न क्षेप्नोरविजे ज्यायाः
अग्नीच्या पूर्वीच्या भावांनी हा हेतू साध्य केला, जसा रथवान आपला मार्ग चालतो. म्हणून, वरुणा, भीतीने मी फार दूर आलो आहे, जसा पांढरा, जिंकता न झालेल्यांमध्ये सर्वात मंद असतो.
कुर्मस्त आयुरजरं यदग्ने यथा युक्तो जातवेदो न रिष्याः । अथा वहासि सुमनस्यमानो भागं देवेभ्यो हविषः सुजात
अग्ने, आम्ही तुझे आयुष्य कधीही न संपणारे केले आहे, जेणेकरून, सर्व जन्मांचा जाणणारा, तू जुंपलेला असताना कधीही नष्ट होऊ नये. मग, प्रसन्न होऊन, तू देवांसाठी चांगल्या प्रकारे तयार केलेला भाग वाहून नेतोस.
प्रयाजान्मे अनुयाजाँश्च केवलानूर्जस्वन्तं हविषो दत्त भागम् । घृतं चापां पुरुषं चौषधीनामग्नेश्च दीर्घमायुरस्तु देवाः
माझ्यासाठी प्रारंभिक आणि समाप्तीच्या दोन्ही हविर्भागांची, केवळ बलदायी असलेली, वाटणी कर. तूप, पाण्याचा सार, औषधींचा सार, आणि अग्ने, तुझे दीर्घायुष्य देवांनी द्यावे.
तव प्रयाजा अनुयाजाश्च केवल ऊर्जस्वन्तो हविषः सन्तु भागाः । तवाग्ने यज्ञोऽयमस्तु सर्वस्तुभ्यं नमन्तां प्रदिशश्चतस्रः
तुझे प्रारंभिक आणि समाप्तीचे हविर्भाग नेहमीच बलदायी असावेत. हा यज्ञ पूर्णपणे तुझाच असो, आणि चारही दिशा तुला वंदन करोत.
विश्वे देवाः शास्तन मा यथेह होता वृतो मनवै यन्निषद्य । प्र मे ब्रूत भागधेयं यथा वो येन पथा हव्यमा वो वहानि
सर्व देवांनो, मला येथे शिकवा, जसा निवडलेला होतार विधीसाठी बसतो. माझ्या योग्य वाटणीबद्दल सांगा, म्हणजे मी तुमच्या पसंतीच्या मार्गाने तुमचे हविर्भाग वाहून नेऊ शकेन.
अहं होता न्यसीदं यजीयान्विश्वे देवा मरुतो मा जुनन्ति । अहरहरश्विनाध्वर्यवं वां ब्रह्मा समिद्भवति साहुतिर्वाम्
मी होतार म्हणून यज्ञासाठी बसलो आहे; सर्व देव आणि मरुत मला साथ देतात. दररोज, अश्विनीद्वय, तुमचा पुरोहित अर्घ्य अर्पण करणारा होतो, आणि ती अर्पण तुम्हाला समर्पित केली जाते.
अयं यो होता किरु स यमस्य कमप्यूहे यत्समञ्जन्ति देवाः । अहरहर्जायते मासिमास्यथा देवा दधिरे हव्यवाहम्
हा होतार, जो कोणी असो, यमाकडे नेला जातो; देवांना जे आवडते ते तो मनाशी विचारतो. दररोज तो जन्म घेतो, महिन्यागणिक, कारण देवांनी हविर्भाग वाहणारा असा ठरवला आहे.
मां देवा दधिरे हव्यवाहमपम्लुक्तं बहु कृच्छ्रा चरन्तम् । अग्निर्विद्वान्यज्ञं नः कल्पयाति पञ्चयामं त्रिवृतं सप्ततन्तुम्
देवांनी मला हविर्भाग वाहणारा म्हणून नेमले आहे, जो थकत नाही, अनेक अडचणींमधून जातो. अग्नी, जाणणारा, आमचा यज्ञ पाच प्रकारे, तीन विभागात, सात तंतूंनी सजवतो.
आ वो यक्ष्यमृतत्वं सुवीरं यथा वो देवा वरिवः कराणि । आ बाह्वोर्वज्रमिन्द्रस्य धेयामथेमा विश्वाः पृतना जयाति
मी तुमच्यासाठी अमरत्व आणि वीरशक्ती मिळवू दे, जेणेकरून, देवांनो, मी तुमच्यासाठी विस्तृत मार्ग तयार करू शकेन. मी इंद्राचा वज्र तुमच्या बाहूंमध्ये ठेवू दे, आणि त्याने तुम्ही सर्व लढाया जिंका.
त्रीणि शता त्री सहस्राण्यग्निं त्रिंशच्च देवा नव चासपर्यन् । औक्षन्घृतैरस्तृणन्बर्हिरस्मा आदिद्धोतारं न्यसादयन्त
तीनशे आणि तीन हजार देव, आणि अजून एकोणचाळीस, यांनी अग्नीची पूजा केली; त्यांनी त्याला तुपाने अभिषेक केला, त्याच्यासाठी कुशांचे आसन घातले, आणि मग त्याला होतार म्हणून बसवले.
यमैच्छाम मनसा सोऽयमागाद्यज्ञस्य विद्वान्परुषश्चिकित्वान् । स नो यक्षद्देवताता यजीयान्नि हि षत्सदन्तरः पूर्वो अस्मत्
ज्याला आम्ही मनाने इच्छिले, तोच आला आहे, यज्ञ जाणणारा, विधीत कुशल. तोच, सर्वात पूज्य, आम्हाला दैवी कृपा मिळवून देो, कारण जो समोर आहे तो आपल्यापासून दूर नाही.
अराधि होता निषदा यजीयानभि प्रयांसि सुधितानि हि ख्यत् । यजामहै यज्ञियान्हन्त देवाँ ईळामहा ईड्याँ आज्येन
सर्वात पूज्य होतार येथे बसो; उत्तम प्रकारे तयार केलेली अर्पण ओळखू दे. आपण पूज्य देवांची पूजा करू या—या, देवांनो, आपणाला तुपाने स्तुती करू या.
साध्वीमकर्देववीतिं नो अद्य यज्ञस्य जिह्वामविदाम गुह्याम् । स आयुरागात्सुरभिर्वसानो भद्रामकर्देवहूतिं नो अद्य
आज तुम्ही आमची देवपूजा सफल केलीत, देवांनो; आम्ही यज्ञाची लपलेली जिव्हा शोधली. तो जीवन घेऊन, सुगंधित वस्त्र घालून आला; आज तुम्ही आमची देवहाक शुभ केलीत, देवांनो.
तदद्य वाचः प्रथमं मसीय येनासुराँ अभि देवा असाम । ऊर्जाद उत यज्ञियासः पञ्च जना मम होत्रं जुषध्वम्
आज मी तो पहिला शब्द बोलू दे, ज्याने देवांनी असुरांवर विजय मिळवला. बळाने पोसलेले, पूज्य, हे पाच जाती, माझे अर्पण स्वीकारा.
पञ्च जना मम होत्रं जुषन्तां गोजाता उत ये यज्ञियासः । पृथिवी नः पार्थिवात्पात्वंहसोऽन्तरिक्षं दिव्यात्पात्वस्मान्
ही पाच जाती माझे अर्पण स्वीकारो, गायीपासून जन्मलेले आणि पूज्य असलेले. पृथ्वी आम्हाला भौतिक संकटांपासून वाचवो, आणि आकाश व स्वर्ग आम्हाला वरील संकटांपासून सुरक्षित ठेवो.
तन्तुं तन्वन्रजसो भानुमन्विहि ज्योतिष्मतः पथो रक्ष धिया कृतान् । अनुल्बणं वयत जोगुवामपो मनुर्भव जनया दैव्यं जनम्
आकाशाच्या तेजाचा माग घेत तंतू विणा; बुद्धीने घडवलेल्या तेजस्वी वाटा जपा. तुटू न देता विणा, पाण्यांनो, आम्हाला सांभाळा; मनूसारखे बना, दैवी वंश वाढवा.
अक्षानहो नह्यतनोत सोम्या इष्कृणुध्वं रशना ओत पिंशत । अष्टावन्धुरं वहताभितो रथं येन देवासो अनयन्नभि प्रियम्
जुंपण काढा, सोमयुक्तांनो, पट्ट्या सैल करा, लगाम सोडा आणि सरळ करा. आठ चाकांचा रथ सर्वत्र वाहा, ज्याने देवांनी आपला प्रिय जवळ आणला.