एन्द्रवाहो नृपतिं वज्रबाहुमुग्रमुग्रासस्तविषास एनम् । प्रत्वक्षसं वृषभं सत्यशुष्ममेमस्मत्रा सधमादो वहन्तु
इंद्राचा रथ, वज्रधारी राजाला, बलवान आणि पराक्रमी असणाऱ्यांना घेऊन येऊ दे. खरे सामर्थ्य असलेला वृषभ आमच्यासोबत या यज्ञात येऊ दे.
एवा पतिं द्रोणसाचं सचेतसमूर्ज स्कम्भं धरुण आ वृषायसे । ओजः कृष्व सं गृभाय त्वे अप्यसो यथा केनिपानामिनो वृधे
म्हणून तू त्या कणखर, जागरूक, सामर्थ्याचा आधार असलेल्या स्वामीशी एकरूप हो. बळ अंगीकार, ते घट्ट धर आणि आपल्या कर्तृत्वाने नाव कमावणाऱ्यांसारखे सामर्थ्यात वाढ होत जाऊ दे.
गमन्नस्मे वसून्या हि शंसिषं स्वाशिषं भरमा याहि सोमिनः । त्वमीशिषे सास्मिन्ना सत्सि बर्हिष्यनाधृष्या तव पात्राणि धर्मणा
आमच्याकडे संपत्ती घेऊन ये, कारण मी तुझी स्तुती करतो, शुभेच्छा देतो; सोम वाहणाऱ्या, पुढे ये. तू सर्वांचा अधिपती आहेस, इथे बसलेला आहेस, पवित्र कुशांवर विराजमान आहेस, तुझे पात्र धर्माने सुरक्षित आहेत.
पृथक्प्रायन्प्रथमा देवहूतयोऽकृण्वत श्रवस्यानि दुष्टरा । न ये शेकुर्यज्ञियां नावमारुहमीर्मैव ते न्यविशन्त केपयः
सुरुवातीच्या देवपूजा वेगळ्या करण्यात आल्या, त्या तेजस्वी आणि जिंकता न येणाऱ्या होत्या; जे त्या यज्ञनौकेत चढू शकले नाहीत, त्यांनी ज्ञानी लोकांत स्थान मिळवू नये.
एवैवापागपरे सन्तु दूढ्योऽश्वा येषां दुर्युज आयुयुज्रे । इत्था ये प्रागुपरे सन्ति दावने पुरूणि यत्र वयुनानि भोजना
दूर असलेले आणि जवळ असलेले एकत्र येऊ देत; त्यांचे घोडे जुळवायला कठीण असले तरी जुळवले गेले आहेत. पूर्वीचे आणि नंतरचे, जे अनेक कृत्ये आणि भोजन असतात तिथे एकत्र येतात.
गिरीँरज्रान्रेजमानाँ अधारयद्द्यौः क्रन्ददन्तरिक्षाणि कोपयत् । समीचीने धिषणे वि ष्कभायति वृष्णः पीत्वा मद उक्थानि शंसति
कांपत असलेले पर्वत स्थिर राहिले, आकाश गर्जले आणि मध्यप्रदेश संतापाने हलले. समदृष्टी असलेला ज्ञानी विस्तारतो, आणि सामर्थ्यवान, अमृत प्यायल्यावर, स्तुती गायतो.
इमं बिभर्मि सुकृतं ते अङ्कुशं येनारुजासि मघवञ्छफारुजः । अस्मिन्सु ते सवने अस्त्वोक्यं सुत इष्टौ मघवन्बोध्याभगः
हे मघवान, मी तुझ्यासाठी हा शुभ अंकुश धरतो, ज्याने तू शत्रूंचे खुर फोडतोस. या सोमपानात तुझे सामर्थ्य असू दे; या यज्ञात, मघवान, तुझा वाटा जागृत राहू दे.
गोभिष्टरेमामतिं दुरेवां यवेन क्षुधं पुरुहूत विश्वाम् । वयं राजभिः प्रथमा धनान्यस्माकेन वृजनेना जयेम
गायींनी, ज्वारीने, दूरची वैरभावना आणि सर्व उपासमार दूर कर, हे अनेकदा आळवलेला. आम्ही, श्रेष्ठ राजांसह, आपल्या समाजाच्या बळावर संपत्ती जिंकू.
बृहस्पतिर्नः परि पातु पश्चादुतोत्तरस्मादधरादघायोः । इन्द्रः पुरस्तादुत मध्यतो नः सखा सखिभ्यो वरिवः कृणोतु
बृहस्पती आमचे पाठीमागून, वरून आणि खालून, संकटांपासून रक्षण करो. इंद्र आमच्या पुढे आणि मध्ये असो; तो मित्रांसाठी मार्ग मोकळा करो.
दिवस्परि प्रथमं जज्ञे अग्निरस्मद्द्वितीयं परि जातवेदाः । तृतीयमप्सु नृमणा अजस्रमिन्धान एनं जरते स्वाधीः
आकाशातून अग्नी प्रथम जन्मला; आपल्याकडून दुसरा, सर्व जन्मांचा जाणणारा. तिसरा पाण्यात, अखंड प्रज्वलित होतो; स्वयंभू त्याचे पालन करतात.
विद्मा ते अग्ने त्रेधा त्रयाणि विद्मा ते धाम विभृता पुरुत्रा । विद्मा ते नाम परमं गुहा यद्विद्मा तमुत्सं यत आजगन्थ
हे अग्नी, आम्ही तुला तिहेरी स्वरूपात ओळखतो; तुझे तीन निवासस्थान, सर्वत्र पसरलेली, आम्हाला माहित आहेत. तुझे श्रेष्ठ, गुप्त नाव आम्ही जाणतो; जिथून तू आला आहेस तो मूळ आम्हाला ठाऊक आहे.
समुद्रे त्वा नृमणा अप्स्वन्तर्नृचक्षा ईधे दिवो अग्न ऊधन् । तृतीये त्वा रजसि तस्थिवांसमपामुपस्थे महिषा अवर्धन्
समुद्रात, स्वयंभूंनी तुला प्रज्वलित केले; पाण्यात ऋषींनी; आकाशात, अग्नी, तूच स्तन आहेस. तिसऱ्या प्रदेशात तू उभा आहेस; पाण्याच्या कुशीत, सामर्थ्यवानांनी तुला वाढवले.
अक्रन्ददग्नि स्तनयन्निव द्यौः क्षामा रेरिहद्वीरुधः समञ्जन् । सद्यो जज्ञानो वि हीमिद्धो अख्यदा रोदसी भानुना भात्यन्तः
अग्नीने गरज दिली, जणू आकाशात वीज चमकली; पृथ्वी हलली, वनस्पतींना शोभा आली. अचानक जन्मलेला, प्रज्वलित होऊन तो चमकला; त्याच्या तेजाने दोनही जग आतून उजळतात.
श्रीणामुदारो धरुणो रयीणां मनीषाणां प्रार्पणः सोमगोपाः । वसुः सूनुः सहसो अप्सु राजा वि भात्यग्र उषसामिधानः
तो उदार आहे, संपत्तीचा आधार, इच्छांचा पूर्णकर्ता, सोमाचा रक्षक. बळाचा संपन्न पुत्र, पाण्यात राजा, तो उषेच्या प्रकाशाने सर्वात उजळतो.
विश्वस्य केतुर्भुवनस्य गर्भ आ रोदसी अपृणाज्जायमानः । वीळुं चिदद्रिमभिनत्परायञ्जना यदग्निमयजन्त पञ्च
तो सर्वांचा चिन्ह आहे, जगाचा गर्भ; जन्मून त्याने दोनही जग भरून टाकली. त्याने वाटेसाठी डोंगरही फोडला, जेव्हा पाच जमातींनी अग्नीची पूजा केली.
उशिक्पावको अरतिः सुमेधा मर्तेष्वग्निरमृतो नि धायि । इयर्ति धूममरुषं भरिभ्रदुच्छुक्रेण शोचिषा द्यामिनक्षन्
शुद्ध, बुद्धिमान, तेजस्वी अग्नी, मरणाऱ्यांत अमर, स्थिर आहे. तो धूर सोडतो, तांबूस आणि वाहणारा, उजळ ज्वाळेने आकाश उजळवतो.
दृशानो रुक्म उर्विया व्यद्यौद्दुर्मर्षमायुः श्रिये रुचानः । अग्निरमृतो अभवद्वयोभिर्यदेनं द्यौर्जनयत्सुरेताः
तेजाने झळाळणारा, सोन्यासारखा, तो सर्वत्र पसरतो; आवरता न येणारा, कीर्तीला उजळणारा. आकाशाने, बीजसमृद्ध, त्याला जन्म दिला तेव्हा अग्नी अमर झाला.
यस्ते अद्य कृणवद्भद्रशोचेऽपूपं देव घृतवन्तमग्ने । प्र तं नय प्रतरं वस्यो अच्छाभि सुम्नं देवभक्तं यविष्ठ
आज तू जो शुभ, तेजस्वी, तुपाने युक्त नैवेद्य देतोस, हे अग्नीदेवा, तो संपन्नाकडे पोहोचव, देवांना प्रिय असलेल्या कृपेपर्यंत घेऊन जा, हे सर्वात तरुण.
आ तं भज सौश्रवसेष्वग्न उक्थउक्थ आ भज शस्यमाने । प्रियः सूर्ये प्रियो अग्ना भवात्युज्जातेन भिनददुज्जनित्वैः
हे अग्नी, ती कीर्ती मिळवणाऱ्यांना वाट, स्तुतीने जे वाखाणले जाते ते वाट. सूर्याला प्रिय, अग्नीला प्रिय तो होतो, जन्म आणि सर्जनाच्या कृत्याने तो प्रकट होतो.
त्वामग्ने यजमाना अनु द्यून्विश्वा वसु दधिरे वार्याणि । त्वया सह द्रविणमिच्छमाना व्रजं गोमन्तमुशिजो वि वव्रुः
अग्ने, यज्ञ करणारे लोकांनी सर्व दिवसांतले धन आणि हवेहवेसे वस्तू तुझ्याकडे सोपविल्या आहेत. तुझ्यासोबत धनाची इच्छा करणारे उशिज लोकांनी गायींनी भरलेली वाडीतली बंदी उघडली.
अस्ताव्यग्निर्नरां सुशेवो वैश्वानर ऋषिभिः सोमगोपाः । अद्वेषे द्यावापृथिवी हुवेम देवा धत्त रयिमस्मे सुवीरम्
माणसांमध्ये कृपाळू असलेला, सर्वत्र व्यापलेला अग्नी, ऋषी आणि सोमाचे रक्षण करणारे, हे उभे राहो. द्वेष न ठेवता आपण आकाश आणि पृथ्वीला हाक मारूया. देवांनी आम्हाला संपत्ती आणि बलवान संतती द्यावी.
प्र होता जातो महान्नभोविन्नृषद्वा सीददपामुपस्थे । दधिर्यो धायि स ते वयांसि यन्ता वसूनि विधते तनूपाः
महान होतार जन्माला येऊन, आकाश जाणणारा, माणसांत पाण्याच्या कुशीत बसतो. जो स्थिर आहे, ज्याच्यावर सर्व काही ठेवले आहे, त्याच्याकडे तुझी शक्ती जाते, तोच शरीराचे रक्षण करणारा आणि धन वाटणारा आहे.
इमं विधन्तो अपां सधस्थे पशुं न नष्टं पदैरनु ग्मन् । गुहा चतन्तमुशिजो नमोभिरिच्छन्तो धीरा भृगवोऽविन्दन्
पाण्याच्या ठिकाणी त्याचा शोध घेत, ते हरवलेल्या जनावरांसारखे त्याच्या पावलांवर गेले. बुद्धिमान भृगु, त्याला शोधत, नम्रतेने, लपविलेला आणि भटकणारा असताना, त्याला सापडले.
इमं त्रितो भूर्यविन्ददिच्छन्वैभूवसो मूर्धन्यघ्न्यायाः । स शेवृधो जात आ हर्म्येषु नाभिर्युवा भवति रोचनस्य
त्रिताने शोधून हा भरपूर तेजस्वी, गायीच्या डोक्यावर असलेला, सापडला. तो जन्माला येऊन घराघरात समृद्धी आणतो, तेजस्वी जगाचा केंद्रबिंदू, तरुण आहे.
मन्द्रं होतारमुशिजो नमोभिः प्राञ्चं यज्ञं नेतारमध्वराणाम् । विशामकृण्वन्नरतिं पावकं हव्यवाहं दधतो मानुषेषु
उशिज लोकांनी आदराने आनंददायक होतार, यज्ञाचा मार्गदर्शक, विधींचा नेता पुढे केला. त्यांनी त्याला लोकांचा आनंद, शुद्ध, आणि माणसांत हव्याचा वहन करणारा बनवले.
प्र भूर्जयन्तं महां विपोधां मूरा अमूरं पुरां दर्माणम् । नयन्तो गर्भं वनां धियं धुर्हिरिश्मश्रुं नार्वाणं धनर्चम्
महान, तेजस्वी, बुद्धिमान, न गोंधळणारा, प्राचीन नगरांचा आधार असलेला, त्यांनी पुढे नेला. तो जंगलाचा गर्भ, विचार, शहाणा, पिंगट दाढी असलेला, स्तुती करणारा आहे.
नि पस्त्यासु त्रित स्तभूयन्परिवीतो योनौ सीददन्तः । अतः संगृभ्या विशां दमूना विधर्मणायन्त्रैरीयते नॄन्
त्रिता घरात स्थिर झाला, सभोवती वेढलेला, गर्भात, जागी बसला. तिथून घराचा स्वामी आपल्या नियमांनी, बंधनांनी, माणसांना मार्ग दाखवतो.
अस्याजरासो दमामरित्रा अर्चद्धूमासो अग्नयः पावकाः । श्वितीचयः श्वात्रासो भुरण्यवो वनर्षदो वायवो न सोमाः
त्याच्या न थकणाऱ्या, घर सांभाळणाऱ्या, तेजस्वी अग्नीच्या ज्वाळा प्रखरतेने जळतात. पांढऱ्या दातांच्या, गर्जणाऱ्या, घनघोर, जंगल जाळणाऱ्या, वाऱ्यासारख्या, सोमासारख्या आहेत.
प्र जिह्वया भरते वेपो अग्निः प्र वयुनानि चेतसा पृथिव्याः । तमायवः शुचयन्तं पावकं मन्द्रं होतारं दधिरे यजिष्ठम्
त्याच्या जिभेने अग्नी कंप पसरवतो, मनाने पृथ्वीचे मार्ग जाणतो. आयु लोकांनी त्याला शुद्ध, तेजस्वी, आनंददायक, यज्ञासाठी योग्य होतार म्हणून प्रतिष्ठित केले.
द्यावा यमग्निं पृथिवी जनिष्टामापस्त्वष्टा भृगवो यं सहोभिः । ईळेन्यं प्रथमं मातरिश्वा देवास्ततक्षुर्मनवे यजत्रम्
ज्याला आकाश आणि पृथ्वी, अग्नी, पाण्यांनी, त्वष्ट्याने, भृगुंनी त्यांच्या सामर्थ्याने जन्म दिला, मातरिश्वानने सर्वप्रथम स्तुत्य म्हणून, देवांनी मनूसाठी पूजनीय बनवले.