नित्यश्चाकन्यात्स्वपतिर्दमूना यस्मा उ देवः सविता जजान । भगो वा गोभिरर्यमेमनज्यात्सो अस्मै चारुश्छदयदुत स्यात्
तो नेहमी तरुण, घराचा स्वामी आणि संयमी असतो, ज्याला सविता देवाने जन्म दिला. भाग किंवा अर्यमान त्याच्याकडून गायी हिरावू नयेत; त्याला सौंदर्याने आच्छादित करावे, आणि तसेच होवो.
इयं सा भूया उषसामिव क्षा यद्ध क्षुमन्तः शवसा समायन् । अस्य स्तुतिं जरितुर्भिक्षमाणा आ नः शग्मास उप यन्तु वाजाः
ही पृथ्वी उषेप्रमाणे समृद्ध होवो, जेव्हा सामर्थ्यवान लोक एकत्र येतात. या गायकाच्या स्तुतीसाठी, जलद बक्षिसे आमच्याकडे येवोत.
अस्येदेषा सुमतिः पप्रथानाभवत्पूर्व्या भूमना गौः । अस्य सनीळा असुरस्य योनौ समान आ भरणे बिभ्रमाणाः
त्याची कृपा, प्राचीन आणि विशाल गाय, सर्वत्र पसरली आहे. या स्वामीच्या घरात, सोबती एकत्र राहून, एकाच उपजीविकेत वावरतात.
किं स्विद्वनं क उ स वृक्ष आस यतो द्यावापृथिवी निष्टतक्षुः । संतस्थाने अजरे इतऊती अहानि पूर्वीरुषसो जरन्त
कुठला तो जंगल आणि कोणते ते झाड, ज्यापासून आकाश व पृथ्वी घडवली गेली? ती दोन्ही अढळ, नाश न होणारी, बलवान आधारांनी उभी आहेत; कितीतरी दिवस आणि उषा जुनी झाली.
नैतावदेना परो अन्यदस्त्युक्षा स द्यावापृथिवी बिभर्ति । त्वचं पवित्रं कृणुत स्वधावान्यदीं सूर्यं न हरितो वहन्ति
यापलीकडे काहीच नाही, याहून मोठे काही नाही; तो वृषभ आकाश व पृथ्वी धारण करतो. स्वयंपूर्ण असणारे एक कातडी, एक गाळणी करतात, आणि तेजस्वी लोक सूर्याला जणू घोड्यासारखा वाहतात.
स्तेगो न क्षामत्येति पृथ्वीं मिहं न वातो वि ह वाति भूम । मित्रो यत्र वरुणो अज्यमानोऽग्निर्वने न व्यसृष्ट शोकम्
तो वृषभासारखा पृथ्वीला थकत नाही; वाऱ्यासारखा मोकळेपणाने संचारतो. जिथे मित्र आणि वरुण पूजले जातात, आणि अग्नी, जणू जंगलातील अग्नी, आपली ज्वाला सोडत नाही.
स्तरीर्यत्सूत सद्यो अज्यमाना व्यथिरव्यथीः कृणुत स्वगोपा । पुत्रो यत्पूर्वः पित्रोर्जनिष्ट शम्यां गौर्जगार यद्ध पृच्छान्
जेव्हा सारथी वेगाने घोड्यांना हाकतो, तो अस्थिरांना स्थिर करतो आणि आपल्या लोकांचे रक्षण करतो. जेव्हा पुत्र पालकांपूर्वी जन्मतो, तेव्हा गाय हळूवार हंबरण करते, जेव्हा वासरांना विचारले जाते.
उत कण्वं नृषदः पुत्रमाहुरुत श्यावो धनमादत्त वाजी । प्र कृष्णाय रुशदपिन्वतोधरृतमत्र नकिरस्मा अपीपेत्
काही जण म्हणतात कण्व हा मानवाचा पुत्र आहे, आणि श्यावो, विजयी, धन मिळवतो. उजळ लोक काळ्यांसाठी दूध ओततात; या बाबतीत कोणीही आम्हाला मागे टाकले नाही.
प्र सु ग्मन्ता धियसानस्य सक्षणि वरेभिर्वराँ अभि षु प्रसीदतः । अस्माकमिन्द्र उभयं जुजोषति यत्सोम्यस्यान्धसो बुबोधति
उत्साही, बुद्धिमान लोक त्यांच्या भेटवस्तूंनी येथे येवोत, उत्तम गोष्टींमध्ये आनंद मानोत. इंद्रा, तू सोमरसाचा आस्वाद घेतल्यावर दोन्ही गोष्टींमध्ये तृप्त होवो.
वीन्द्र यासि दिव्यानि रोचना वि पार्थिवानि रजसा पुरुष्टुत । ये त्वा वहन्ति मुहुरध्वराँ उप ते सु वन्वन्तु वग्वनाँ अराधसः
इंद्रा, तू स्वर्गातील तेजस्वी प्रदेशात आणि पृथ्वीवरील जागेत संचार करतोस, हे खूप स्तुत्य आहे. जे यज्ञात तुला वाहतात, ते बलवान वाणीने तुझे समाधान करो आणि शत्रूंना दूर लावो.
तदिन्मे छन्त्सद्वपुषो वपुष्टरं पुत्रो यज्जानं पित्रोरधीयति । जाया पतिं वहति वग्नुना सुमत्पुंस इद्भद्रो वहतुः परिष्कृतः
माझ्यासाठी ते अधिक अद्भुत आणि गौरवशाली होवो, जेव्हा पुत्र पालकांचे ज्ञान शिकतो. पत्नी उत्साहाने पतीला साथ देते; सुंदर सजलेली, सद्गुणी जोडी चांगले भाग्य घेऊन जावो.
तदित्सधस्थमभि चारु दीधय गावो यच्छासन्वहतुं न धेनवः । माता यन्मन्तुर्यूथस्य पूर्व्याभि वाणस्य सप्तधातुरिज्जनः
तेच खरे आसन आहे, सर्वत्र तेजाने उजळलेले, जिथे गायी, जणू दूध देणाऱ्या गायी, जुंपण्यासाठी उभ्या असतात. जेव्हा कळपाची आई, आद्य, सातरंगी वाणीला जन्म देते.
प्र वोऽच्छा रिरिचे देवयुष्पदमेको रुद्रेभिर्याति तुर्वणिः । जरा वा येष्वमृतेषु दावने परि व ऊमेभ्यः सिञ्चता मधु
मी देवांसाठी योग्य निवासस्थान सांगितले आहे; तुरवणी एकटाच रुद्रांसोबत जातो. त्यांच्यात जर वृद्धत्व किंवा मृत्यू असेल, तर या ज्वाळांसाठी मध ओता.
निधीयमानमपगूळ्हमप्सु प्र मे देवानां व्रतपा उवाच । इन्द्रो विद्वाँ अनु हि त्वा चचक्ष तेनाहमग्ने अनुशिष्ट आगाम्
पाण्यात लपवलेले, ठेवलेले असताना, देवांच्या नियमांचा रक्षक मला सांगतो. इंद्राने ते तुला समजावले; त्या शिकवणीने, अग्नी, मी आलो आहे.
अक्षेत्रवित्क्षेत्रविदं ह्यप्राट् स प्रैति क्षेत्रविदानुशिष्टः । एतद्वै भद्रमनुशासनस्योत स्रुतिं विन्दत्यञ्जसीनाम्
जो शेताची ओळख ठेवत नाही, पण जाणकाराच्या मार्गदर्शनाने चालतो, तो पुढे जातो. हेच शिकवणीचे कल्याण आहे, आणि तो सरळ मार्ग शोधतो.
अद्येदु प्राणीदममन्निमाहापीवृतो अधयन्मातुरूधः । एमेनमाप जरिमा युवानमहेळन्वसुः सुमना बभूव
आज या जिवंताने हे अन्न खाल्ले; आईच्या पोषणाने तो तृप्त झाला, वाढला. तो अजून तरुण असतानाच म्हातारपण त्याच्यावर आलं; दानशूर, प्रसन्न मनाचा असला तरी तो थकून गेला.
एतानि भद्रा कलश क्रियाम कुरुश्रवण ददतो मघानि । दान इद्वो मघवानः सो अस्त्वयं च सोमो हृदि यं बिभर्मि
हे कुरुश्रवण, आपण ही शुभ कर्मे करूया, भरपूर दान देऊया. दान करणारे खरोखरच दानशूर होवोत; माझ्या हृदयात जपलेला हा सोम तसाच राहो.
प्र मा युयुज्रे प्रयुजो जनानां वहामि स्म पूषणमन्तरेण । विश्वे देवासो अध मामरक्षन्दुःशासुरागादिति घोष आसीत्
लोकांमध्ये मला कोणीही बांधले नाही; मी पूषणशिवाय आपली वाट चाललो. सर्व देवांनी मला रक्षण करावं; दुष्टांचा गोंगाट झाला.
सं मा तपन्त्यभितः सपत्नीरिव पर्शवः । नि बाधते अमतिर्नग्नता जसुर्वेर्न वेवीयते मतिः
सर्व बाजूंनी, जणू काही स्पर्धक बायका, माझ्या बरगड्या मला त्रास देतात. असहाय्यता मला जखडते; नग्नतेमुळे लाज वाटते, आणि माझं मन घोड्यासारखं थरथरतं.
मूषो न शिश्ना व्यदन्ति माध्य स्तोतारं ते शतक्रतो । सकृत्सु नो मघवन्निन्द्र मृळयाधा पितेव नो भव
उंदीर जसं लिंग कुरतडतात, तसं, शतक्रीतो, ते तुझ्या स्तोत्र गाणाऱ्याला त्रास देतात. एकदाच, दानशूर इंद्रा, आम्हांवर कृपा कर; वडिलासारखा आम्हांला वाग.
कुरुश्रवणमावृणि राजानं त्रासदस्यवम् । मंहिष्ठं वाघतामृषिः
मी कुरुश्रवण या राजाला, त्रासदस्यूला, दानशूरांमध्ये सर्वात सामर्थ्यशाली, माझा ऋषी म्हणून निवडतो.
यस्य मा हरितो रथे तिस्रो वहन्ति साधुया । स्तवै सहस्रदक्षिणे
ज्याच्या रथाला तीन सुंदर, उत्तम मार्गदर्शित घोडे जोडले आहेत, ज्याच्यासाठी हजारो दानांच्या यज्ञात स्तुती केली जाते.
यस्य प्रस्वादसो गिर उपमश्रवसः पितुः । क्षेत्रं न रण्वमूचुषे
ज्याच्या मधुर गीता उपमश्रवस या वडिलांसारख्या आहेत, त्यांनी हे क्षेत्र समृद्ध असल्याचं जाहीर केलं.
अधि पुत्रोपमश्रवो नपान्मित्रातिथेरिहि । पितुष्टे अस्मि वन्दिता
मित्रातिथीच्या वंशातील उपमश्रवस या पुत्राला मी वंदन करतो; मी तुझ्या वडिलांचा सन्मान करणारा आहे.
यदीशीयामृतानामुत वा मर्त्यानाम् । जीवेदिन्मघवा मम
जर मी अमर किंवा मरणार्यांवर राज्य करू शकलो, तरी दानशूर माझ्यासाठी जिवंत राहो.
न देवानामति व्रतं शतात्मा चन जीवति । तथा युजा वि वावृते
कोणीही, अगदी शंभर आत्मा असला तरी, देवांच्या नियमापलीकडे जगू शकत नाही; अशा जड जुळणीने तो वेगळा होतो.
प्रावेपा मा बृहतो मादयन्ति प्रवातेजा इरिणे वर्वृतानाः । सोमस्येव मौजवतस्य भक्षो विभीदको जागृविर्मह्यमच्छान्
विभीदकाच्या मजबूत फळांनी बनवलेली फासे मला आनंदित करतात; कोरड्या जमिनीवर फेकली की मला उल्हास देतात. मुझवत सोमाच्या स्वादिष्ट अन्नासारखी ही चपळ फासे मला सतत जागृत करतात.
न मा मिमेथ न जिहीळ एषा शिवा सखिभ्य उत मह्यमासीत् । अक्षस्याहमेकपरस्य हेतोरनुव्रतामप जायामरोधम्
तिने मला कधीही दोष दिला नाही, नाकारले नाही; ती माझ्या मित्रांनाही आणि मलाही चांगली वागली. पण एका फासेसाठी मी माझ्या निष्ठावान पत्नीला सोडून दिलं आणि तिला रडवलं.
द्वेष्टि श्वश्रूरप जाया रुणद्धि न नाथितो विन्दते मर्डितारम् । अश्वस्येव जरतो वस्न्यस्य नाहं विन्दामि कितवस्य भोगम्
सासूला सून आवडत नाही, ती तिला रोखते; गरजू माणसाला कुणी आधार देत नाही. जसा जुना घोडा कामाने थकतो, तसाच मी जुगाऱ्याच्या कमाईत आनंद शोधू शकत नाही.
अन्ये जायां परि मृशन्त्यस्य यस्यागृधद्वेदने वाज्यक्षः । पिता माता भ्रातर एनमाहुर्न जानीमो नयता बद्धमेतम्
इतरजण त्या जुगाऱ्याच्या बायकोला स्पर्श करतात, कारण तो फासे फेकण्यात गुंतलेला असतो. वडील, आई आणि भाऊ म्हणतात, 'आम्ही त्याला ओळखत नाही; त्याला बांधून घेऊन जा.'