देवानां माने प्रथमा अतिष्ठन्कृन्तत्रादेषामुपरा उदायन् । त्रयस्तपन्ति पृथिवीमनूपा द्वा बृबूकं वहतः पुरीषम्
देवतांच्या प्रमाणात पहिले उभे राहिले; कापणारे त्यांच्या वर गेले. तिघे पृथ्वी आणि दलदलीला तापवतात; दोन तोंडात मलमूत्र वाहतात.
सा ते जीवातुरुत तस्य विद्धि मा स्मैतादृगप गूहः समर्ये । आविः स्वः कृणुते गूहते बुसं स पादुरस्य निर्णिजो न मुच्यते
तोच तुझा जीव देणारा आहे, हे जाणून ठेव. युद्धात अशा कुणापासून स्वतःला लपवू नकोस. तो सूर्य प्रकट करतो, अंधार लपवतो; तो उघड झाला तरी, मुक्त न झालेल्यांच्या बंधनातून सुटत नाही.
विश्वो ह्यन्यो अरिराजगाम ममेदह श्वशुरो ना जगाम । जक्षीयाद्धाना उत सोमं पपीयात्स्वाशितः पुनरस्तं जगायात्
इतर सर्व शत्रू निघून गेले, पण माझा सासरा अजून गेला नाही. त्याने अन्न खावे, सोम प्यावे; पोटभर खाऊन पुन्हा आपल्या घरी परत जावे.
स रोरुवद्वृषभस्तिग्मशृङ्गो वर्ष्मन्तस्थौ वरिमन्ना पृथिव्याः । विश्वेष्वेनं वृजनेषु पामि यो मे कुक्षी सुतसोमः पृणाति
तो गडगडणारा, तीक्ष्ण शिंगांचा वृषभ पावसात उभा राहतो, पृथ्वीचा मार्ग ठरवतो. सर्व जमावांमध्ये, जो माझ्या पोटात सोम ओततो, त्याचे मी रक्षण करू दे.
अद्रिणा ते मन्दिन इन्द्र तूयान्सुन्वन्ति सोमान्पिबसि त्वमेषाम् । पचन्ति ते वृषभाँ अत्सि तेषां पृक्षेण यन्मघवन्हूयमानः
अद्रीने तुझे आनंददायक सोम द्रव तयार करतात, हे इंद्रा; तू ते पितोस. वृषभ तुझ्यासाठी शिजवतात, तू त्यांचे अन्न खातोस, जेव्हा, दानशूरा, तुपाच्या चमच्याने तुला बोलावतात.
इदं सु मे जरितरा चिकिद्धि प्रतीपं शापं नद्यो वहन्ति । लोपाशः सिंहं प्रत्यञ्चमत्साः क्रोष्टा वराहं निरतक्त कक्षात्
हे गायक, हे मला नीट समजावे—नद्या उलट वाहणारा शाप वाहून नेतात. लांडगा सिंहाकडून, मासा मगराकडून, कोल्हा रानडुकराकडून, जळलेल्या गुहेतून मागे फिरतो.
कथा त एतदहमा चिकेतं गृत्सस्य पाकस्तवसो मनीषाम् । त्वं नो विद्वाँ ऋतुथा वि वोचो यमर्धं ते मघवन्क्षेम्या धूः
मी हे कसे ओळखले, गृत्साचा पिकलेला विचार? तू जाणणारा आहेस, योग्य वेळी आम्हाला सांग, दानशूरा, तुझ्यासाठी कोणता हिस्सा राखावा हे.
एवा हि मां तवसं वर्धयन्ति दिवश्चिन्मे बृहत उत्तरा धूः । पुरू सहस्रा नि शिशामि साकमशत्रुं हि मा जनिता जजान
अगदी आकाशात वर असलेलेही माझे बळ वाढवतात. मी हजारो एकत्र ठेवतो; कारण माझ्या जन्मदात्याने मला अजिंक्य जन्म दिला आहे.
एवा हि मां तवसं जज्ञुरुग्रं कर्मन्कर्मन्वृषणमिन्द्र देवाः । वधीं वृत्रं वज्रेण मन्दसानोऽप व्रजं महिना दाशुषे वम्
देवतांनी मला असे बलवान केले, हे इंद्रा, कृत्यांनी धाडसी, नेहमी पुरुषार्थी. मी वज्राने वृत्राचा वध केला, आनंदाने, आणि माझ्या शक्तीने भक्तासाठी गोठा उघडला.
देवास आयन्परशूँरबिभ्रन्वना वृश्चन्तो अभि विड्भिरायन् । नि सुद्र्वं दधतो वक्षणासु यत्रा कृपीटमनु तद्दहन्ति
देवता कुऱ्हाडी घेऊन आले, जंगल तोडू लागले, शस्त्रांनी जवळ आले. त्यांनी घट्ट ठेवलेले आपल्या छातीशी ठेवले, जिथे फाळाच्या मागे ते जाळतात.
शशः क्षुरं प्रत्यञ्चं जगाराद्रिं लोगेन व्यभेदमारात् । बृहन्तं चिदृहते रन्धयानि वयद्वत्सो वृषभं शूशुवानः
सशाने धारदार वस्तरा उलटवला, पायाने दगड दूरून फोडला. मोठ्यालाही, जखमी करून, मी छिद्र पाडतो, जशी वासरू वृषभाला चाटते.
सुपर्ण इत्था नखमा सिषायावरुद्धः परिपदं न सिंहः । निरुद्धश्चिन्महिषस्तर्ष्यावान्गोधा तस्मा अयथं कर्षदेतत्
गरुडाने आपले नख असेच धारदार केले, सिंह जसा वाटेवर अडवला जातो तसा. म्हैस जरी बांधलेली असली तरी धावण्याची इच्छा करते; म्हणून गोह त्याला ओढून नेतो.
तेभ्यो गोधा अयथं कर्षदेतद्ये ब्रह्मणः प्रतिपीयन्त्यन्नैः । सिम उक्ष्णोऽवसृष्टाँ अदन्ति स्वयं बलानि तन्वः शृणानाः
त्यांच्याकडूनच गोह हे ओढून नेतो—जे वेदवचनाला विरोध करून अन्न खातात. वासरेही, बैलापासून सोडवलेली, चावत राहतात, आपली ताकद आपोआप वाढवतात.
एते शमीभिः सुशमी अभूवन्ये हिन्विरे तन्वः सोम उक्थैः । नृवद्वदन्नुप नो माहि वाजान्दिवि श्रवो दधिषे नाम वीरः
हे शमीच्या फांद्यांनी छायायुक्त झाले, काहींनी सोमाच्या स्तोत्रांनी आपले शरीर सजवले. पुरुषांसारखे बोलत, बळ घेऊन आमच्याकडे ये; स्वर्गात, वीर, तुझी कीर्ती आणि नाव स्थिर झाले आहे.
वने न वा यो न्यधायि चाकञ्छुचिर्वां स्तोमो भुरणावजीगः । यस्येदिन्द्रः पुरुदिनेषु होता नृणां नर्यो नृतमः क्षपावान्
जसा एखादा वृक्ष जंगलात लावला जातो, तसा तुझा स्तोत्र तेजस्वी आणि उत्साही वाढला आहे. ज्याच्यासाठी इंद्र पुरुषांमध्ये पुरोहित आहे, तो श्रेष्ठ, पुरुषांमध्ये श्रेष्ठ, रात्रांचा स्वामी आहे.
प्र ते अस्या उषसः प्रापरस्या नृतौ स्याम नृतमस्य नृणाम् । अनु त्रिशोकः शतमावहन्नॄन्कुत्सेन रथो यो असत्ससवान्
तुझ्यासाठी आम्ही त्या दूरच्या उषेला पोहोचू; पुरुषांमध्ये श्रेष्ठाच्या नृत्यात आम्ही असू. त्रिशोकाचा पाठलाग करत, शंभर पुरुष घेऊन, कुत्सासोबत ज्याचा रथ जिंकला.
कस्ते मद इन्द्र रन्त्यो भूद्दुरो गिरो अभ्युग्रो वि धाव । कद्वाहो अर्वागुप मा मनीषा आ त्वा शक्यामुपमं राधो अन्नैः
इंद्रा, तुझ्या कोणत्या आनंदात मला सर्वाधिक गोडी वाटते? पराक्रमी, आमच्या स्तोत्रांकडे दूरून धावून ये. कोणता मदतगार जवळ येईल, माझी प्रार्थना तुला तुझ्या सर्वोच्च कृपेपर्यंत पोहोचवेल?
कदु द्युम्नमिन्द्र त्वावतो नॄन्कया धिया करसे कन्न आगन् । मित्रो न सत्य उरुगाय भृत्या अन्ने समस्य यदसन्मनीषाः
इंद्रा, तू पुरुषांना कोणती कीर्ती देतोस, कोणत्या बुद्धीने कृती करतोस, कोण येतो? मित्रासारखा, खरा सेवक, तू सर्वत्र प्रसिद्ध आहेस, जेव्हा आमच्या इच्छा अन्नात एकत्र येतात.
प्रेरय सूरो अर्थं न पारं ये अस्य कामं जनिधा इव ग्मन् । गिरश्च ये ते तुविजात पूर्वीर्नर इन्द्र प्रतिशिक्षन्त्यन्नैः
सूर्याला पुढे पाठव, जसा कोणी दूरचा ध्येय शोधतो, त्यांच्यासाठी जे त्याच्या इच्छेने संततीसारखे मागे लागतात. आणि तुझे असंख्य स्तोत्र, हे इंद्रा, तुझ्या सामर्थ्याने जन्मलेले पुरुष अन्नाने उत्तर देतात.
मात्रे नु ते सुमिते इन्द्र पूर्वी द्यौर्मज्मना पृथिवी काव्येन । वराय ते घृतवन्तः सुतासः स्वाद्मन्भवन्तु पीतये मधूनि
इंद्रा, तुझ्या आईसाठी, तुझ्यासाठी आणि सुमित्रासाठी, प्राचीन आकाश आपली शक्ती घेऊन आणि पृथ्वी आपली बुद्धी घेऊन उपस्थित राहो. तुझ्या आनंदासाठी, तुपाने युक्त केलेले आणि मधुर पेय तयार राहो, जे तू पिऊ शकशील.
आ मध्वो अस्मा असिचन्नमत्रमिन्द्राय पूर्णं स हि सत्यराधाः । स वावृधे वरिमन्ना पृथिव्या अभि क्रत्वा नर्यः पौंस्यैश्च
इंद्रासाठी मधुर पेयाचा पूर्ण भाग ओतला गेला आहे, कारण तो खरोखर उदार आहे. पृथ्वीच्या विस्तीर्ण पटलावर, आपल्या उत्तम कर्तृत्वाने आणि शौर्याने तो मोठा झाला आहे.
व्यानळिन्द्रः पृतनाः स्वोजा आस्मै यतन्ते सख्याय पूर्वीः । आ स्मा रथं न पृतनासु तिष्ठ यं भद्रया सुमत्या चोदयासे
इंद्र आपल्या स्वतःच्या बळावर युद्धातील सैन्ये पांगवतो; त्याच्या मैत्रीसाठी अनेक जण प्रयत्न करतात. युद्धात, रथासारखा ठाम उभा राहा, ज्याला तू आपल्या कृपादृष्टीने पुढे नेतोस.
प्र देवत्रा ब्रह्मणे गातुरेत्वपो अच्छा मनसो न प्रयुक्ति । महीं मित्रस्य वरुणस्य धासिं पृथुज्रयसे रीरधा सुवृक्तिम्
देवतांसाठी हे स्तोत्र इथे जावो, जसे मनाच्या वेगाने जाणारे अर्पण. मित्र आणि वरुण यांचा महान धर्म ज्यांच्याकडे आहे, त्यांनी आम्हाला मोठी आणि उज्ज्वल कीर्ती द्यावी.
अध्वर्यवो हविष्मन्तो हि भूताच्छाप इतोशतीरुशन्तः । अव याश्चष्टे अरुणः सुपर्णस्तमास्यध्वमूर्मिमद्या सुहस्ताः
यजमानांनो, आपल्या अर्पणांसह तयार राहा, श्रद्धेने आणि उत्साही मनाने या. पिवळसर सुंदर पंख असलेला तो तुम्हांला पाहतो; आपल्या मजबूत हातांनी त्या पेयाचा लाटा ओता.
अध्वर्यवोऽप इता समुद्रमपां नपातं हविषा यजध्वम् । स वो दददूर्मिमद्या सुपूतं तस्मै सोमं मधुमन्तं सुनोत
यजमानांनो, पाण्याकडे, समुद्राकडे जा, पाण्याचा पुत्राला अर्पणांनी पूजा करा. तो तुम्हांला शुद्ध, फेसाळणारी लाट देईल; त्याच्यासाठी मधुर, मधयुक्त सोम पिळा.
यो अनिध्मो दीदयदप्स्वन्तर्यं विप्रास ईळते अध्वरेषु । अपां नपान्मधुमतीरपो दा याभिरिन्द्रो वावृधे वीर्याय
जो इंधन नसतानाही पाण्यात प्रकाशतो, त्याला ज्ञानी यज्ञात बोलावतात. पाण्याच्या पुत्रा, आम्हाला ती मधुर धार द्या, ज्यामुळे इंद्राची शक्ती वाढली.
याभिः सोमो मोदते हर्षते च कल्याणीभिर्युवतिभिर्न मर्यः । ता अध्वर्यो अपो अच्छा परेहि यदासिञ्चा ओषधीभिः पुनीतात्
ज्यामुळे सोम आनंदित होतो आणि हर्षित होतो, जणू सुंदर तरुणींसोबत तरुणासारखा—यजमानांनो, त्या पाण्याकडे जा, जेणेकरून तुम्ही ओतलेला सोम औषधींसह शुद्ध होईल.
एवेद्यूने युवतयो नमन्त यदीमुशन्नुशतीरेत्यच्छ । सं जानते मनसा सं चिकित्रेऽध्वर्यवो धिषणापश्च देवीः
इथे त्या तरुणी वाकतात, जेव्हा त्यांना बोलावले जाते, त्या उत्साहाने येतात. त्या मनाने आणि हेतूने एकत्र येतात—यजमानांनो आणि देवी ज्ञान व पाण्याच्या देवता.
यो वो वृताभ्यो अकृणोदु लोकं यो वो मह्या अभिशस्तेरमुञ्चत् । तस्मा इन्द्राय मधुमन्तमूर्मिं देवमादनं प्र हिणोतनापः
ज्याने तुमच्यासाठी बंद जागांमधून मार्ग केला, ज्याने तुम्हांला मोठ्या शापातून सोडवले—त्या इंद्रासाठी मधुर लाट, दैवी आनंददायक पेय अर्पण करा, हे पाण्यांनो.
प्रास्मै हिनोत मधुमन्तमूर्मिं गर्भो यो वः सिन्धवो मध्व उत्सः । घृतपृष्ठमीड्यमध्वरेष्वापो रेवतीः शृणुता हवं मे
त्याच्यासाठी मधुर लाट ओता, जी तुमच्या नद्यांचा गर्भ आहे, मधाचा झरा आहे. तुपाने युक्त, यज्ञात स्तुत्य अशा पाण्यांनो, माझ्या हाकेला प्रतिसाद द्या.