पत्तो जगार प्रत्यञ्चमत्ति शीर्ष्णा शिरः प्रति दधौ वरूथम् । आसीन ऊर्ध्वामुपसि क्षिणाति न्यङ्ङुत्तानामन्वेति भूमिम्
बेडूक जागा झाला, मागे वळून खातो, डोक्याने ढाल धरतो. तो बसून अंग वाळवतो, आणि पोटावर झोपून जमिनीवरून सरकतो.
बृहन्नच्छायो अपलाशो अर्वा तस्थौ माता विषितो अत्ति गर्भः । अन्यस्या वत्सं रिहती मिमाय कया भुवा नि दधे धेनुरूधः
ज्याची सावली मोठी पण पाने नाहीत, तो झाड जवळ उभा आहे; आई छिद्रित होऊन गर्भ खात आहे. दुसरी गाय वासराचं मोजमाप करते, आणि गाभिण गायीने ते आपल्या पोटात कसे ठेवले हे कोण जाणे.
सप्त वीरासो अधरादुदायन्नष्टोत्तरात्तात्समजग्मिरन्ते । नव पश्चातात्स्थिविमन्त आयन्दश प्राक्सानु वि तिरन्त्यश्नः
सात वीर खालीतून वर आले, उत्तर दिशेने हरवलेले, शेवटी एकत्र आले. पश्चिमेकडून नऊ उभे राहिले; पूर्वेकडून दहा खडकांवरून जातात, खातात.
दशानामेकं कपिलं समानं तं हिन्वन्ति क्रतवे पार्याय । गर्भं माता सुधितं वक्षणास्ववेनन्तं तुषयन्ती बिभर्ति
दहामधून एक पिवळसर आणि सर्वसामान्य आहे; त्याला विधीसाठी आणि ओलांडण्यासाठी प्रवृत्त करतात. आई आपल्या छातीमध्ये पोसलेला गर्भ आनंदाने धरते, त्याच्यात तृप्ती मानते.
पीवानं मेषमपचन्त वीरा न्युप्ता अक्षा अनु दीव आसन् । द्वा धनुं बृहतीमप्स्वन्तः पवित्रवन्ता चरतः पुनन्ता
वीरांनी जाड मेंढा शिजवला; फासे टाकले, खेळायला बसले. दोन मोठ्या धनुष्ये, शुद्धतेने, पाण्यात फिरतात, शुद्ध करत चालतात.
वि क्रोशनासो विष्वञ्च आयन्पचाति नेमो नहि पक्षदर्धः । अयं मे देवः सविता तदाह द्र्वन्न इद्वनवत्सर्पिरन्नः
ओरडणारे सर्वत्र गेले; स्वयंपाक करणारा नाही, ना पंखाचा अर्धा भाग आहे. या देव सवित्याने असं सांगितलं: 'धावणारा, तुपखाणारा, तो जाऊ द्या.'
अपश्यं ग्रामं वहमानमारादचक्रया स्वधया वर्तमानम् । सिषक्त्यर्यः प्र युगा जनानां सद्यः शिश्ना प्रमिनानो नवीयान्
मी दूरवरून एक गाव वाहून नेलं जाताना पाहिलं, स्वतःच्या नियमाने फिरतं, चाकांवर फिरतं. आर्य लोकांसाठी जू धारदार करतो, अचानक तरुण लोक आपली मोजणी करत नव्याने निर्माण होतात.
एतौ मे गावौ प्रमरस्य युक्तौ मो षु प्र सेधीर्मुहुरिन्ममन्धि । आपश्चिदस्य वि नशन्त्यर्थं सूरश्च मर्क उपरो बभूवान्
ही दोन गायी माझ्या आनंदासाठी जुंपलेल्या आहेत; त्यांना थांबवू नको, त्या मला पुन्हा पुन्हा ताजेतवाने करू देत. याच्या पाण्याही काही कारणासाठी नाहीशा होतात; सूर्य आणि माकड श्रेष्ठ झाले आहेत.
अयं यो वज्रः पुरुधा विवृत्तोऽवः सूर्यस्य बृहतः पुरीषात् । श्रव इदेना परो अन्यदस्ति तदव्यथी जरिमाणस्तरन्ति
हा वज्र अनेक ठिकाणी पसरलेला, मोठ्या सूर्याच्या मलमूत्रातून खाली आला आहे. यामुळे कीर्ती मिळते; आणखी काही पुढे आहे. यामुळे वृद्ध लोक भीती न बाळगता पार होतात.
वृक्षेवृक्षे नियता मीमयद्गौस्ततो वयः प्र पतान्पूरुषादः । अथेदं विश्वं भुवनं भयात इन्द्राय सुन्वदृषये च शिक्षत्
झाडापासून झाडापर्यंत गाय मोजणी करते; मग पिल्लं उडून जातात, माणसांना खातात. म्हणून हे सगळं जग घाबरावं; इंद्राला अर्पण करावं आणि ऋषीकडून शिकावं.
देवानां माने प्रथमा अतिष्ठन्कृन्तत्रादेषामुपरा उदायन् । त्रयस्तपन्ति पृथिवीमनूपा द्वा बृबूकं वहतः पुरीषम्
देवतांच्या प्रमाणात पहिले उभे राहिले; कापणारे त्यांच्या वर गेले. तिघे पृथ्वी आणि दलदलीला तापवतात; दोन तोंडात मलमूत्र वाहतात.
सा ते जीवातुरुत तस्य विद्धि मा स्मैतादृगप गूहः समर्ये । आविः स्वः कृणुते गूहते बुसं स पादुरस्य निर्णिजो न मुच्यते
तोच तुझा जीव देणारा आहे, हे जाणून ठेव. युद्धात अशा कुणापासून स्वतःला लपवू नकोस. तो सूर्य प्रकट करतो, अंधार लपवतो; तो उघड झाला तरी, मुक्त न झालेल्यांच्या बंधनातून सुटत नाही.
विश्वो ह्यन्यो अरिराजगाम ममेदह श्वशुरो ना जगाम । जक्षीयाद्धाना उत सोमं पपीयात्स्वाशितः पुनरस्तं जगायात्
इतर सर्व शत्रू निघून गेले, पण माझा सासरा अजून गेला नाही. त्याने अन्न खावे, सोम प्यावे; पोटभर खाऊन पुन्हा आपल्या घरी परत जावे.
स रोरुवद्वृषभस्तिग्मशृङ्गो वर्ष्मन्तस्थौ वरिमन्ना पृथिव्याः । विश्वेष्वेनं वृजनेषु पामि यो मे कुक्षी सुतसोमः पृणाति
तो गडगडणारा, तीक्ष्ण शिंगांचा वृषभ पावसात उभा राहतो, पृथ्वीचा मार्ग ठरवतो. सर्व जमावांमध्ये, जो माझ्या पोटात सोम ओततो, त्याचे मी रक्षण करू दे.
अद्रिणा ते मन्दिन इन्द्र तूयान्सुन्वन्ति सोमान्पिबसि त्वमेषाम् । पचन्ति ते वृषभाँ अत्सि तेषां पृक्षेण यन्मघवन्हूयमानः
अद्रीने तुझे आनंददायक सोम द्रव तयार करतात, हे इंद्रा; तू ते पितोस. वृषभ तुझ्यासाठी शिजवतात, तू त्यांचे अन्न खातोस, जेव्हा, दानशूरा, तुपाच्या चमच्याने तुला बोलावतात.
इदं सु मे जरितरा चिकिद्धि प्रतीपं शापं नद्यो वहन्ति । लोपाशः सिंहं प्रत्यञ्चमत्साः क्रोष्टा वराहं निरतक्त कक्षात्
हे गायक, हे मला नीट समजावे—नद्या उलट वाहणारा शाप वाहून नेतात. लांडगा सिंहाकडून, मासा मगराकडून, कोल्हा रानडुकराकडून, जळलेल्या गुहेतून मागे फिरतो.
कथा त एतदहमा चिकेतं गृत्सस्य पाकस्तवसो मनीषाम् । त्वं नो विद्वाँ ऋतुथा वि वोचो यमर्धं ते मघवन्क्षेम्या धूः
मी हे कसे ओळखले, गृत्साचा पिकलेला विचार? तू जाणणारा आहेस, योग्य वेळी आम्हाला सांग, दानशूरा, तुझ्यासाठी कोणता हिस्सा राखावा हे.
एवा हि मां तवसं वर्धयन्ति दिवश्चिन्मे बृहत उत्तरा धूः । पुरू सहस्रा नि शिशामि साकमशत्रुं हि मा जनिता जजान
अगदी आकाशात वर असलेलेही माझे बळ वाढवतात. मी हजारो एकत्र ठेवतो; कारण माझ्या जन्मदात्याने मला अजिंक्य जन्म दिला आहे.
एवा हि मां तवसं जज्ञुरुग्रं कर्मन्कर्मन्वृषणमिन्द्र देवाः । वधीं वृत्रं वज्रेण मन्दसानोऽप व्रजं महिना दाशुषे वम्
देवतांनी मला असे बलवान केले, हे इंद्रा, कृत्यांनी धाडसी, नेहमी पुरुषार्थी. मी वज्राने वृत्राचा वध केला, आनंदाने, आणि माझ्या शक्तीने भक्तासाठी गोठा उघडला.
देवास आयन्परशूँरबिभ्रन्वना वृश्चन्तो अभि विड्भिरायन् । नि सुद्र्वं दधतो वक्षणासु यत्रा कृपीटमनु तद्दहन्ति
देवता कुऱ्हाडी घेऊन आले, जंगल तोडू लागले, शस्त्रांनी जवळ आले. त्यांनी घट्ट ठेवलेले आपल्या छातीशी ठेवले, जिथे फाळाच्या मागे ते जाळतात.
शशः क्षुरं प्रत्यञ्चं जगाराद्रिं लोगेन व्यभेदमारात् । बृहन्तं चिदृहते रन्धयानि वयद्वत्सो वृषभं शूशुवानः
सशाने धारदार वस्तरा उलटवला, पायाने दगड दूरून फोडला. मोठ्यालाही, जखमी करून, मी छिद्र पाडतो, जशी वासरू वृषभाला चाटते.
सुपर्ण इत्था नखमा सिषायावरुद्धः परिपदं न सिंहः । निरुद्धश्चिन्महिषस्तर्ष्यावान्गोधा तस्मा अयथं कर्षदेतत्
गरुडाने आपले नख असेच धारदार केले, सिंह जसा वाटेवर अडवला जातो तसा. म्हैस जरी बांधलेली असली तरी धावण्याची इच्छा करते; म्हणून गोह त्याला ओढून नेतो.
तेभ्यो गोधा अयथं कर्षदेतद्ये ब्रह्मणः प्रतिपीयन्त्यन्नैः । सिम उक्ष्णोऽवसृष्टाँ अदन्ति स्वयं बलानि तन्वः शृणानाः
त्यांच्याकडूनच गोह हे ओढून नेतो—जे वेदवचनाला विरोध करून अन्न खातात. वासरेही, बैलापासून सोडवलेली, चावत राहतात, आपली ताकद आपोआप वाढवतात.
एते शमीभिः सुशमी अभूवन्ये हिन्विरे तन्वः सोम उक्थैः । नृवद्वदन्नुप नो माहि वाजान्दिवि श्रवो दधिषे नाम वीरः
हे शमीच्या फांद्यांनी छायायुक्त झाले, काहींनी सोमाच्या स्तोत्रांनी आपले शरीर सजवले. पुरुषांसारखे बोलत, बळ घेऊन आमच्याकडे ये; स्वर्गात, वीर, तुझी कीर्ती आणि नाव स्थिर झाले आहे.
वने न वा यो न्यधायि चाकञ्छुचिर्वां स्तोमो भुरणावजीगः । यस्येदिन्द्रः पुरुदिनेषु होता नृणां नर्यो नृतमः क्षपावान्
जसा एखादा वृक्ष जंगलात लावला जातो, तसा तुझा स्तोत्र तेजस्वी आणि उत्साही वाढला आहे. ज्याच्यासाठी इंद्र पुरुषांमध्ये पुरोहित आहे, तो श्रेष्ठ, पुरुषांमध्ये श्रेष्ठ, रात्रांचा स्वामी आहे.
प्र ते अस्या उषसः प्रापरस्या नृतौ स्याम नृतमस्य नृणाम् । अनु त्रिशोकः शतमावहन्नॄन्कुत्सेन रथो यो असत्ससवान्
तुझ्यासाठी आम्ही त्या दूरच्या उषेला पोहोचू; पुरुषांमध्ये श्रेष्ठाच्या नृत्यात आम्ही असू. त्रिशोकाचा पाठलाग करत, शंभर पुरुष घेऊन, कुत्सासोबत ज्याचा रथ जिंकला.
कस्ते मद इन्द्र रन्त्यो भूद्दुरो गिरो अभ्युग्रो वि धाव । कद्वाहो अर्वागुप मा मनीषा आ त्वा शक्यामुपमं राधो अन्नैः
इंद्रा, तुझ्या कोणत्या आनंदात मला सर्वाधिक गोडी वाटते? पराक्रमी, आमच्या स्तोत्रांकडे दूरून धावून ये. कोणता मदतगार जवळ येईल, माझी प्रार्थना तुला तुझ्या सर्वोच्च कृपेपर्यंत पोहोचवेल?
कदु द्युम्नमिन्द्र त्वावतो नॄन्कया धिया करसे कन्न आगन् । मित्रो न सत्य उरुगाय भृत्या अन्ने समस्य यदसन्मनीषाः
इंद्रा, तू पुरुषांना कोणती कीर्ती देतोस, कोणत्या बुद्धीने कृती करतोस, कोण येतो? मित्रासारखा, खरा सेवक, तू सर्वत्र प्रसिद्ध आहेस, जेव्हा आमच्या इच्छा अन्नात एकत्र येतात.
प्रेरय सूरो अर्थं न पारं ये अस्य कामं जनिधा इव ग्मन् । गिरश्च ये ते तुविजात पूर्वीर्नर इन्द्र प्रतिशिक्षन्त्यन्नैः
सूर्याला पुढे पाठव, जसा कोणी दूरचा ध्येय शोधतो, त्यांच्यासाठी जे त्याच्या इच्छेने संततीसारखे मागे लागतात. आणि तुझे असंख्य स्तोत्र, हे इंद्रा, तुझ्या सामर्थ्याने जन्मलेले पुरुष अन्नाने उत्तर देतात.
मात्रे नु ते सुमिते इन्द्र पूर्वी द्यौर्मज्मना पृथिवी काव्येन । वराय ते घृतवन्तः सुतासः स्वाद्मन्भवन्तु पीतये मधूनि
इंद्रा, तुझ्या आईसाठी, तुझ्यासाठी आणि सुमित्रासाठी, प्राचीन आकाश आपली शक्ती घेऊन आणि पृथ्वी आपली बुद्धी घेऊन उपस्थित राहो. तुझ्या आनंदासाठी, तुपाने युक्त केलेले आणि मधुर पेय तयार राहो, जे तू पिऊ शकशील.