स्वावृग्देवस्यामृतं यदी गोरतो जातासो धारयन्त उर्वी । विश्वे देवा अनु तत्ते यजुर्गुर्दुहे यदेनी दिव्यं घृतं वाः
देवाचा अमर, स्वतःच चालणारा, जेव्हा सत्यातून जन्मलेल्या गायी विस्तीर्ण पृथ्वीला धारण करतात. सर्व देव तुझ्या यज्ञामागे चालतात; जेव्हा तू, वृषभा, बोलावतोस, तेव्हा ते स्वर्गातील तूप काढतात.
अर्चामि वां वर्धायापो घृतस्नू द्यावाभूमी शृणुतं रोदसी मे । अहा यद्द्यावोऽसुनीतिमयन्मध्वा नो अत्र पितरा शिशीताम्
मी तुम्हा दोघांचं, तुपाने पावन झालेल्या पाण्यांचं, आकाश आणि पृथ्वीचं, वाढ व्हावी म्हणून स्तवन करतो; हे दोन जगांनो, माझं ऐका. हे आकाशांनो, जेव्हा तुम्ही जीवनाचा मार्ग केला, तेव्हा आमचे पितर इथे मधुरतेने तृप्त होऊ देत.
किं स्विन्नो राजा जगृहे कदस्याति व्रतं चकृमा को वि वेद । मित्रश्चिद्धि ष्मा जुहुराणो देवाञ्छ्लोको न यातामपि वाजो अस्ति
कुठला राजा आपल्याला पकडतो, तो कधी येईल? आपण कोणतं व्रत केलं, कोण खरंच जाणतो? मित्रसुद्धा देवांना अर्पण करताना, स्तोत्र पोहोचत नाही; कदाचित इथे सामर्थ्यच नाही.
दुर्मन्त्वत्रामृतस्य नाम सलक्ष्मा यद्विषुरूपा भवाति । यमस्य यो मनवते सुमन्त्वग्ने तमृष्व पाह्यप्रयुच्छन्
इथे अमरत्वाचं नाव समजायला कठीण आहे, ते अनेक चिन्हांनी ओळखता येतं, जेव्हा ते अनेक रूपं घेतं. जो यमाचा चांगला विचार करतो, अग्नी, तू त्या माणसाचं, वेगवान असलेल्या, संकटांपासून रक्षण कर.
यस्मिन्देवा विदथे मादयन्ते विवस्वतः सदने धारयन्ते । सूर्ये ज्योतिरदधुर्मास्यक्तून्परि द्योतनिं चरतो अजस्रा
ज्याच्यात देव सभेत आनंद मानतात, विवस्वानच्या घरात टिकून राहतात. सूर्याच्या ठिकाणी त्यांनी प्रकाश ठेवला, भाग वाटले, आणि ते सदैव चमकत फिरतात.
यस्मिन्देवा मन्मनि संचरन्त्यपीच्ये न वयमस्य विद्म । मित्रो नो अत्रादितिरनागान्सविता देवो वरुणाय वोचत्
ज्याच्यात देव मनाने फिरतात, पण आपण त्याचं नीच स्वरूप जाणत नाही. इथे मित्र, अर्यमन् आणि निष्पाप सविता या देवाने वरुणाला सांगितलं.
श्रुधी नो अग्ने सदने सधस्थे युक्ष्वा रथममृतस्य द्रवित्नुम् । आ नो वह रोदसी देवपुत्रे माकिर्देवानामप भूरिह स्याः
अग्नी, आपल्या निवासात आणि सभेत आमचं ऐक. अमरत्वाच्या वेगवान रथाला जुंप. देवांची दोन संतती असलेल्या या दोन जगांना आमच्याकडे घेऊन ये, आणि आम्ही इथे देवांपासून दूर जाऊ नये.
युजे वां ब्रह्म पूर्व्यं नमोभिर्वि श्लोक एतु पथ्येव सूरेः । शृण्वन्तु विश्वे अमृतस्य पुत्रा आ ये धामानि दिव्यानि तस्थुः
मी तुमचं प्राचीन स्तोत्र नम्रतेने जोडतो; हे गीत सूर्याच्या मार्गासारखं पुढे जाऊ दे. अमरत्वाची सर्व मुलं, जे दिव्य निवासात आहेत, त्यांनी ऐकावं.
यमे इव यतमाने यदैतं प्र वां भरन्मानुषा देवयन्तः । आ सीदतं स्वमु लोकं विदाने स्वासस्थे भवतमिन्दवे नः
यमाने जसं प्रयत्न केलं आणि पुढे गेला, तसं पूजकांनी, देवांची इच्छा धरून, तुम्हाला आणलं. स्वतःचं स्थान ओळखून तिथे बसा; इंद्राकडे येणाऱ्यांसारखे निर्धास्त व्हा.
पञ्च पदानि रुपो अन्वरोहं चतुष्पदीमन्वेमि व्रतेन । अक्षरेण प्रति मिम एतामृतस्य नाभावधि सं पुनामि
मी त्या रूपाची पाच पावलं पाळतो, व्रताने चतु:पदी शोधतो. अक्षराने मी हे सर्व मोजतो, अमरत्वाच्या नाभीपर्यंत, आणि त्यांना शुद्ध करतो.
देवेभ्यः कमवृणीत मृत्युं प्रजायै कममृतं नावृणीत । बृहस्पतिं यज्ञमकृण्वत ऋषिं प्रियां यमस्तन्वं प्रारिरेचीत्
त्याने देवांमध्ये कोणासाठी मृत्यू निवडला, आणि कोणासाठी अमरत्व निवडलं नाही? त्यांनी बृहस्पतीला यज्ञाचा ऋषी केलं, यमाने आपल्या प्रिय रूपाची इच्छा धरली.
सप्त क्षरन्ति शिशवे मरुत्वते पित्रे पुत्रासो अप्यवीवतन्नृतम् । उभे इदस्योभयस्य राजत उभे यतेते उभयस्य पुष्यतः
सप्त नद्या मरुतांच्या पुत्रासाठी वाहतात; पुत्रांनी पित्याचं, सत्याचं रक्षण केलं. दोघेही दोन्ही बाजूंनी राज्य करतात; दोघेही दोन्ही बाजूंसाठी प्रयत्न करतात, आणि दोन्ही बाजूंनी वाढतात.
परेयिवांसं प्रवतो महीरनु बहुभ्यः पन्थामनुपस्पशानम् । वैवस्वतं संगमनं जनानां यमं राजानं हविषा दुवस्य
जो या जगातून निघून मोठ्या वाटेने, अनेकांनी चाललेल्या मार्गाने, सर्व लोक जिथे एकत्र येतात त्या वैवस्वताच्या स्थळी, यमराजाकडे गेला आहे, त्याला आपण श्रद्धेने अर्पण करून सन्मान द्यावा.
यमो नो गातुं प्रथमो विवेद नैषा गव्यूतिरपभर्तवा उ । यत्रा नः पूर्वे पितरः परेयुरेना जज्ञानाः पथ्या अनु स्वाः
यमाने आपल्यासाठी हा मार्ग प्रथम शोधला; ही जागा कुणीही हिरावून घेऊ शकत नाही; आपल्या पूर्वजांनी, धर्माने जन्मलेले, आपापल्या योग्य मार्गाने तिथे गेले आहेत.
मातली कव्यैर्यमो अङ्गिरोभिर्बृहस्पतिर्ऋक्वभिर्वावृधानः । याँश्च देवा वावृधुर्ये च देवान्स्वाहान्ये स्वधयान्ये मदन्ति
मातली ज्ञानी लोकांसोबत, यम अंगिरसांसोबत, बृहस्पती ऋषींसोबत बळकट झाले; जे देव समृद्ध झाले आणि जे स्वाहा व स्वधा अर्पणात आनंद मानतात, ते सर्व.
इमं यम प्रस्तरमा हि सीदाङ्गिरोभिः पितृभिः संविदानः । आ त्वा मन्त्राः कविशस्ता वहन्त्वेना राजन्हविषा मादयस्व
हे यम, या पवित्र आसनावर अंगिरस व पितरांसोबत बस; कवींच्या मंत्रांनी तुला इथे आणले जाईल; हे राजन, या अर्पणात आनंद मान.
अङ्गिरोभिरा गहि यज्ञियेभिर्यम वैरूपैरिह मादयस्व । विवस्वन्तं हुवे यः पिता तेऽस्मिन्यज्ञे बर्हिष्या निषद्य
हे यम, अंगिरस व यज्ञास पात्र असणाऱ्यांसोबत इथे ये; तेजस्वी लोकांसोबत इथे आनंद मान. तुझ्या वडिलांना, विवस्वताला, मी या यज्ञात कुशावर बसलेल्या अवस्थेत पुकारतो.
अङ्गिरसो नः पितरो नवग्वा अथर्वाणो भृगवः सोम्यासः । तेषां वयं सुमतौ यज्ञियानामपि भद्रे सौमनसे स्याम
अंगिरस, आपले पितर, नवग्व, अथर्वण, भृगु, आणि सोमयुक्त असणारे हे सर्व यज्ञास पात्र; त्यांच्या कृपेत आपण नेहमीच सुखी व सौख्याने नांदू.
प्रेहि प्रेहि पथिभिः पूर्व्येभिर्यत्रा नः पूर्वे पितरः परेयुः । उभा राजाना स्वधया मदन्ता यमं पश्यासि वरुणं च देवम्
ज्या मार्गाने आपले पूर्वज गेले, त्या प्राचीन वाटेने तू पुढे जा; तिथे यम आणि वरुण हे दोन्ही राजे, स्वधेला आनंद मानत, तुला दिसतील.
सं गच्छस्व पितृभिः सं यमेनेष्टापूर्तेन परमे व्योमन् । हित्वायावद्यं पुनरस्तमेहि सं गच्छस्व तन्वा सुवर्चाः
पितरांसोबत, यमासोबत, आपल्या यज्ञ व पुण्यकर्मांसह तू त्या श्रेष्ठ आकाशात पोहोच; सर्व दोष मागे टाकून पुन्हा आपल्या घरी परत ये; तेजस्वी देहाने एकत्र रहा.
अपेत वीत वि च सर्पतातोऽस्मा एतं पितरो लोकमक्रन् । अहोभिरद्भिरक्तुभिर्व्यक्तं यमो ददात्यवसानमस्मै
इथून दूर व्हा, पसरून जा, निघा; आपल्या पितरांनी त्याच्यासाठी हा लोक निर्माण केला आहे; दिवस, पाणी, रात्र यांच्या माध्यमातून यम त्याला स्पष्टपणे विश्रांतीचे स्थान देतो.
अति द्रव सारमेयौ श्वानौ चतुरक्षौ शबलौ साधुना पथा । अथा पितॄन्सुविदत्राँ उपेहि यमेन ये सधमादं मदन्ति
सारमेय नावाच्या चार डोळ्यांच्या, काळपट डाग असलेल्या दोन कुत्र्यांना चांगल्या मार्गाने ओलांडून जा; मग यमासोबत आनंद मानणाऱ्या, उत्तम दान देणाऱ्या पितरांकडे जा.
यौ ते श्वानौ यम रक्षितारौ चतुरक्षौ पथिरक्षी नृचक्षसौ । ताभ्यामेनं परि देहि राजन्स्वस्ति चास्मा अनमीवं च धेहि
हे यम, तुझे दोन कुत्रे, चार डोळ्यांचे, मार्गाचे रक्षक, माणसांना पाहणारे — हे राजन, त्यांनी त्याला सर्व बाजूंनी घेरावे; त्याला सुरक्षितता व रोगमुक्ती दे.
उरूणसावसुतृपा उदुम्बलौ यमस्य दूतौ चरतो जनाँ अनु । तावस्मभ्यं दृशये सूर्याय पुनर्दातामसुमद्येह भद्रम्
रुंद नाकाचे, पिण्यास उत्सुक, उडुंबळ वृक्ष, यमाचे दूत, लोकांमध्ये फिरतात; ते आपल्याला पुन्हा सूर्यदर्शन मिळू दे, आणि या जीवंत जगात सुख देऊ दे.
यमाय सोमं सुनुत यमाय जुहुता हविः । यमं ह यज्ञो गच्छत्यग्निदूतो अरंकृतः
यमासाठी सोम पिळा, यमासाठी हवी अर्पण करा; अग्नी दूत म्हणून यमाकडे हा यज्ञ व्यवस्थित पोहोचतो.
यमाय घृतवद्धविर्जुहोत प्र च तिष्ठत । स नो देवेष्वा यमद्दीर्घमायुः प्र जीवसे
यमासाठी तुपासारखे हवि अर्पण करा, आणि पुढे उभे राहा; यम आपल्याला देवांमध्ये दीर्घायुष्य देवो, उत्तम जीवनासाठी.
यमाय मधुमत्तमं राज्ञे हव्यं जुहोतन । इदं नम ऋषिभ्यः पूर्वजेभ्यः पूर्वेभ्यः पथिकृद्भ्यः
राजा यमासाठी मधुरतम हवि अर्पण करा; हे वंदन ऋषी, पूर्वज आणि आपल्यासाठी मार्ग करणाऱ्यांसाठी आहे.
त्रिकद्रुकेभिः पतति षळुर्वीरेकमिद्बृहत् । त्रिष्टुब्गायत्री छन्दांसि सर्वा ता यम आहिता
त्रिकद्रुकांसह, सहा विस्तीर्ण अशा या महान यज्ञाने, त्रिष्टुप आणि गायत्री छंद सर्व यमासाठी अर्पित आहेत.
उदीरतामवर उत्परास उन्मध्यमाः पितरः सोम्यासः । असुं य ईयुरवृका ऋतज्ञास्ते नोऽवन्तु पितरो हवेषु
सर्व पितर, जे खाली, वर आणि मधल्या स्थानी आहेत, सोमयुक्त आहेत, ते उठोत; जे सत्य जाणतात, अहित न करता गेले, ते पितर आपल्या अर्पणात आपले रक्षण करो.
इदं पितृभ्यो नमो अस्त्वद्य ये पूर्वासो य उपरास ईयुः । ये पार्थिवे रजस्या निषत्ता ये वा नूनं सुवृजनासु विक्षु
आजचे हे वंदन पितरांसाठी आहे — जे पूर्वी गेले, जे नंतर गेले; जे पृथ्वीवरच्या प्रदेशात बसले आहेत, आणि जे आता उत्तम वंशात, गावोगावी राहतात.