को अस्य वेद प्रथमस्याह्नः क ईं ददर्श क इह प्र वोचत् । बृहन्मित्रस्य वरुणस्य धाम कदु ब्रव आहनो वीच्या नॄन्
त्याचा पहिला दिवस कोणाला ठाऊक आहे? कोणी पाहिलंय? इथे कोणी सांगू शकतं का? मित्र आणि वरुण यांच्या महान नियमाबद्दल मी लोकांना कसं सांगू?
यमस्य मा यम्यं काम आगन्समाने योनौ सहशेय्याय । जायेव पत्ये तन्वं रिरिच्यां वि चिद्वृहेव रथ्येव चक्रा
यमाच्या बहिणीला यमासाठी इच्छा उत्पन्न झाली, एकाच गर्भात एकत्र राहण्यासाठी. जशी पत्नी पतीसाठी आपलं शरीर उघडते, तशी ती आपलं शरीर वेगळं करायला तयार झाली, जसं रथाचं चाक धुरीपासून वेगळं होतं.
न तिष्ठन्ति न नि मिषन्त्येते देवानां स्पश इह ये चरन्ति । अन्येन मदाहनो याहि तूयं तेन वि वृह रथ्येव चक्रा
हे जे इथे आहेत, ते ना उभे राहतात ना बसतात; हे देवांचे गुप्तहेर इथे फिरतात. ज्याच्याशी तुला आनंद मिळतो त्याच्यासोबत जा; माझ्यापासून दूर हो, जसं रथाचं चाक धुरीपासून वेगळं होतं.
रात्रीभिरस्मा अहभिर्दशस्येत्सूर्यस्य चक्षुर्मुहुरुन्मिमीयात् । दिवा पृथिव्या मिथुना सबन्धू यमीर्यमस्य बिभृयादजामि
रात्र आणि दिवस त्याला कल्याण लाभू देत; सूर्याचं डोळं पुन्हा पुन्हा उगवू दे. दिवस आणि पृथ्वीवर, जुळ्या भावंडांनी—यमी आणि यमाने—आपलं नातं पवित्रपणे जपावं.
आ घा ता गच्छानुत्तरा युगानि यत्र जामयः कृणवन्नजामि । उप बर्बृहि वृषभाय बाहुमन्यमिच्छस्व सुभगे पतिं मत्
ती युगे आता संपली जिथे भावंडांनी असं केलं. बलवान पुरुषाच्या हाताला धर, आणि जशी तुझ्या मनात इच्छा आहे तसा पती शोध, भाग्यवती.
किं भ्रातासद्यदनाथं भवाति किमु स्वसा यन्निरृतिर्निगच्छात् । काममूता बह्वेतद्रपामि तन्वा मे तन्वं सं पिपृग्धि
भाऊ एकटा राहिला तर काय? बहीण संकटात सापडली तर काय? मी ही इच्छा पूर्ण करीन, जरी लोक निंदा करतील; माझं शरीर तुझ्या शरीराशी एक कर.
न वा उ ते तन्वा तन्वं सं पपृच्यां पापमाहुर्यः स्वसारं निगच्छात् । अन्येन मत्प्रमुदः कल्पयस्व न ते भ्राता सुभगे वष्ट्येतत्
असं शरीराशी शरीर एकत्र करू नये; जो बहीणीकडे जातो त्याला लोक पापी म्हणतात. ज्याच्याशी तुला आनंद मिळतो त्याच्याशी जा; तुझा भाऊ, भाग्यवती, अशी इच्छा करत नाही.
बतो बतासि यम नैव ते मनो हृदयं चाविदाम । अन्या किल त्वां कक्ष्येव युक्तं परि ष्वजाते लिबुजेव वृक्षम्
अरे यम, खरंच, तुझं मन किंवा हृदय आम्हाला समजत नाही. दुसरीच एखादी, जशी सहपत्नी असते, तिने तुला मिठी मारली आहे, जशी वेल झाडाला बिलगते.
अन्यमू षु त्वं यम्यन्य उ त्वां परि ष्वजाते लिबुजेव वृक्षम् । तस्य वा त्वं मन इच्छा स वा तवाधा कृणुष्व संविदं सुभद्राम्
यमी, दुसरी एखादी तुझ्या भोवती वेलीसारखी बिलगू दे. तुझं मन त्याच्याकडे वळू दे आणि त्याचं मन तुझ्याकडे; त्याच्याशी चांगलं समजूतदार नातं ठेव.
वृषा वृष्णे दुदुहे दोहसा दिवः पयांसि यह्वो अदितेरदाभ्यः । विश्वं स वेद वरुणो यथा धिया स यज्ञियो यजतु यज्ञियाँ ऋतून्
बळवान वृषभाने, दिव्य शक्तीने, आकाशातील अमृतधारा आपल्या प्रियासाठी काढल्या. अदितीचा अपराजित पुत्र, वरुण, सर्व काही आपल्या बुद्धीने जाणतो; म्हणून यज्ञासाठी योग्य काळात यज्ञ करावा.
रपद्गन्धर्वीरप्या च योषणा नदस्य नादे परि पातु मे मनः । इष्टस्य मध्ये अदितिर्नि धातु नो भ्राता नो ज्येष्ठः प्रथमो वि वोचति
गंधर्व आणि पाण्यातील युवती, नदीच्या आवाजापासून माझं मन वाचवो. जिथे आपल्याला हवं आहे, तिथे अदितीने आपल्याला स्थिर करावं; आपला मोठा भाऊ, ज्येष्ठ, आपल्यासाठी बोलो.
सो चिन्नु भद्रा क्षुमती यशस्वत्युषा उवास मनवे स्वर्वती । यदीमुशन्तमुशतामनु क्रतुमग्निं होतारं विदथाय जीजनन्
तीच शुभ्र, गोधनाने आणि कीर्तीने भरलेली उषा, मनूसाठी तेजाने उजळली. जेव्हा तिने तेजस्वींच्या इच्छेनुसार, अग्नी या होताराला सभेसाठी जन्म दिला.
अध त्यं द्रप्सं विभ्वं विचक्षणं विराभरदिषितः श्येनो अध्वरे । यदी विशो वृणते दस्ममार्या अग्निं होतारमध धीरजायत
मग गरुडासारख्या वेगवान आणि दूरदृष्टी असलेल्या पक्ष्याने, तेजस्वी थेंब यज्ञासाठी आणला. जेव्हा सज्जन लोक अग्नी या होताराची निवड करतात, तेव्हा तो ज्ञानी यज्ञात जन्म घेतो.
सदासि रण्वो यवसेव पुष्यते होत्राभिरग्ने मनुषः स्वध्वरः । विप्रस्य वा यच्छशमान उक्थ्यं वाजं ससवाँ उपयासि भूरिभिः
अग्नी, तू नेहमीच आनंददायक आहेस, जशी भरभराटीची ज्वारीची शेतं, आणि माणसांच्या यज्ञांनी तुझं पूजन होतं. ज्ञानी जे स्तुती करतो, त्याला तू भरपूर बळ आणि अनेक दानं देतो.
उदीरय पितरा जार आ भगमियक्षति हर्यतो हृत्त इष्यति । विवक्ति वह्निः स्वपस्यते मखस्तविष्यते असुरो वेपते मती
हे पितरांनो, त्या प्रिय व्यक्तीला उचलून घ्या, त्याला त्याचा हिस्सा मिळू द्या; तो उत्सुक मनाने हृदयातील इच्छा शोधतो. अग्नी सर्व काही वेगळं करतो, ज्ञानी यज्ञ पाहतो; बलवानाची स्तुती होते, आणि आत्मा विचार करताना थरथरतो.
यस्ते अग्ने सुमतिं मर्तो अक्षत्सहसः सूनो अति स प्र शृण्वे । इषं दधानो वहमानो अश्वैरा स द्युमाँ अमवान्भूषति द्यून्
अग्नी, जेव्हा एखाद्या माणसाने तुझं चांगलं मन जिंकलं, बलाच्या पुत्रा, तेव्हा तो इतरांपेक्षा ऐकला जातो. तो घोड्यांनी ओढलेली वाहने घेऊन, अर्पण घेऊन येतो, तेजस्वी आणि सामर्थ्यवान होतो, दिवसांची शोभा वाढवतो.
यदग्न एषा समितिर्भवाति देवी देवेषु यजता यजत्र । रत्ना च यद्विभजासि स्वधावो भागं नो अत्र वसुमन्तं वीतात्
अग्नी, जेव्हा ही सभा देवांमध्ये पवित्र आणि पूजनास योग्य होते, आणि तू, स्वतःच्या सामर्थ्याने, संपत्ती वाटतोस, तेव्हा आम्हाला इथे भरपूर संपत्तीचा हिस्सा मिळू दे.
श्रुधी नो अग्ने सदने सधस्थे युक्ष्वा रथममृतस्य द्रवित्नुम् । आ नो वह रोदसी देवपुत्रे माकिर्देवानामप भूरिह स्याः
अग्नी, आपल्या निवासस्थानी आणि सभेत आमचं ऐक. अमरत्वाच्या वेगवान रथाला जुंप. देवांची दोन संतती असलेल्या या दोन जगांना आमच्याकडे घेऊन ये, आणि आम्ही इथे देवांपासून दूर जाऊ नये.
द्यावा ह क्षामा प्रथमे ऋतेनाभिश्रावे भवतः सत्यवाचा । देवो यन्मर्तान्यजथाय कृण्वन्सीदद्धोता प्रत्यङ्स्वमसुं यन्
आकाश आणि पृथ्वी यांनी प्रारंभापासून सत्याने कीर्ती मिळवली, आणि सत्य बोलली. जेव्हा देवाने माणसांना पूजेसाठी निर्माण केलं, तेव्हा तो पुजारी म्हणून बसला आणि त्याने आपला जीव अंतर्मुख केला.
देवो देवान्परिभूरृतेन वहा नो हव्यं प्रथमश्चिकित्वान् । धूमकेतुः समिधा भाऋजीको मन्द्रो होता नित्यो वाचा यजीयान्
जो देव सत्याने इतर देवांपेक्षा श्रेष्ठ आहे, तो पहिला आणि ज्ञानी, तो आमचं हवन घेऊन जावो. धुराचा ध्वज असलेला, ज्वलंत, मधुर, तो शाश्वत पुजारी, वाणीने सर्वश्रेष्ठ आहे.
स्वावृग्देवस्यामृतं यदी गोरतो जातासो धारयन्त उर्वी । विश्वे देवा अनु तत्ते यजुर्गुर्दुहे यदेनी दिव्यं घृतं वाः
देवाचा अमर, स्वतःच चालणारा, जेव्हा सत्यातून जन्मलेल्या गायी विस्तीर्ण पृथ्वीला धारण करतात. सर्व देव तुझ्या यज्ञामागे चालतात; जेव्हा तू, वृषभा, बोलावतोस, तेव्हा ते स्वर्गातील तूप काढतात.
अर्चामि वां वर्धायापो घृतस्नू द्यावाभूमी शृणुतं रोदसी मे । अहा यद्द्यावोऽसुनीतिमयन्मध्वा नो अत्र पितरा शिशीताम्
मी तुम्हा दोघांचं, तुपाने पावन झालेल्या पाण्यांचं, आकाश आणि पृथ्वीचं, वाढ व्हावी म्हणून स्तवन करतो; हे दोन जगांनो, माझं ऐका. हे आकाशांनो, जेव्हा तुम्ही जीवनाचा मार्ग केला, तेव्हा आमचे पितर इथे मधुरतेने तृप्त होऊ देत.
किं स्विन्नो राजा जगृहे कदस्याति व्रतं चकृमा को वि वेद । मित्रश्चिद्धि ष्मा जुहुराणो देवाञ्छ्लोको न यातामपि वाजो अस्ति
कुठला राजा आपल्याला पकडतो, तो कधी येईल? आपण कोणतं व्रत केलं, कोण खरंच जाणतो? मित्रसुद्धा देवांना अर्पण करताना, स्तोत्र पोहोचत नाही; कदाचित इथे सामर्थ्यच नाही.
दुर्मन्त्वत्रामृतस्य नाम सलक्ष्मा यद्विषुरूपा भवाति । यमस्य यो मनवते सुमन्त्वग्ने तमृष्व पाह्यप्रयुच्छन्
इथे अमरत्वाचं नाव समजायला कठीण आहे, ते अनेक चिन्हांनी ओळखता येतं, जेव्हा ते अनेक रूपं घेतं. जो यमाचा चांगला विचार करतो, अग्नी, तू त्या माणसाचं, वेगवान असलेल्या, संकटांपासून रक्षण कर.
यस्मिन्देवा विदथे मादयन्ते विवस्वतः सदने धारयन्ते । सूर्ये ज्योतिरदधुर्मास्यक्तून्परि द्योतनिं चरतो अजस्रा
ज्याच्यात देव सभेत आनंद मानतात, विवस्वानच्या घरात टिकून राहतात. सूर्याच्या ठिकाणी त्यांनी प्रकाश ठेवला, भाग वाटले, आणि ते सदैव चमकत फिरतात.
यस्मिन्देवा मन्मनि संचरन्त्यपीच्ये न वयमस्य विद्म । मित्रो नो अत्रादितिरनागान्सविता देवो वरुणाय वोचत्
ज्याच्यात देव मनाने फिरतात, पण आपण त्याचं नीच स्वरूप जाणत नाही. इथे मित्र, अर्यमन् आणि निष्पाप सविता या देवाने वरुणाला सांगितलं.
श्रुधी नो अग्ने सदने सधस्थे युक्ष्वा रथममृतस्य द्रवित्नुम् । आ नो वह रोदसी देवपुत्रे माकिर्देवानामप भूरिह स्याः
अग्नी, आपल्या निवासात आणि सभेत आमचं ऐक. अमरत्वाच्या वेगवान रथाला जुंप. देवांची दोन संतती असलेल्या या दोन जगांना आमच्याकडे घेऊन ये, आणि आम्ही इथे देवांपासून दूर जाऊ नये.
युजे वां ब्रह्म पूर्व्यं नमोभिर्वि श्लोक एतु पथ्येव सूरेः । शृण्वन्तु विश्वे अमृतस्य पुत्रा आ ये धामानि दिव्यानि तस्थुः
मी तुमचं प्राचीन स्तोत्र नम्रतेने जोडतो; हे गीत सूर्याच्या मार्गासारखं पुढे जाऊ दे. अमरत्वाची सर्व मुलं, जे दिव्य निवासात आहेत, त्यांनी ऐकावं.
यमे इव यतमाने यदैतं प्र वां भरन्मानुषा देवयन्तः । आ सीदतं स्वमु लोकं विदाने स्वासस्थे भवतमिन्दवे नः
यमाने जसं प्रयत्न केलं आणि पुढे गेला, तसं पूजकांनी, देवांची इच्छा धरून, तुम्हाला आणलं. स्वतःचं स्थान ओळखून तिथे बसा; इंद्राकडे येणाऱ्यांसारखे निर्धास्त व्हा.
पञ्च पदानि रुपो अन्वरोहं चतुष्पदीमन्वेमि व्रतेन । अक्षरेण प्रति मिम एतामृतस्य नाभावधि सं पुनामि
मी त्या रूपाची पाच पावलं पाळतो, व्रताने चतु:पदी शोधतो. अक्षराने मी हे सर्व मोजतो, अमरत्वाच्या नाभीपर्यंत, आणि त्यांना शुद्ध करतो.