विष्णुरित्था परममस्य विद्वाञ्जातो बृहन्नभि पाति तृतीयम् । आसा यदस्य पयो अक्रत स्वं सचेतसो अभ्यर्चन्त्यत्र
या प्रकारे, विष्णू, सर्वश्रेष्ठ जाणणारा, जन्मला आणि बलवानपणे तिसऱ्या लोकाचे रक्षण करतो. जेव्हा ज्ञानी लोक त्याचे दूध तयार करतात, तेव्हा ते आपापल्या श्रद्धेने त्याची पूजा करतात.
अत उ त्वा पितुभृतो जनित्रीरन्नावृधं प्रति चरन्त्यन्नैः । ता ईं प्रत्येषि पुनरन्यरूपा असि त्वं विक्षु मानुषीषु होता
मातांनी अन्नाने वाढविलेला तू, अग्नी, अन्नाने वाढतोस आणि पुढे जातोस. पुन्हा वेगळ्या रूपात येतोस आणि मानवांत यज्ञकर्ता होतोस.
होतारं चित्ररथमध्वरस्य यज्ञस्ययज्ञस्य केतुं रुशन्तम् । प्रत्यर्धिं देवस्यदेवस्य मह्ना श्रिया त्वग्निमतिथिं जनानाम्
यज्ञाचा तेजस्वी रथ असलेला पुरोहित, यज्ञाचा चिन्ह, झळकणारा, देवाच्या महानतेने विरोध करणारा, हे अग्नी, तू लोकांचा पाहुणा आहेस.
स तु वस्त्राण्यध पेशनानि वसानो अग्निर्नाभा पृथिव्याः । अरुषो जातः पद इळायाः पुरोहितो राजन्यक्षीह देवान्
अग्नी वस्त्रे आणि अलंकार परिधान करतो, पृथ्वीचा नाभी आहे. तेजस्वी जन्मलेला, इलाच्या पायाशी, तो मुख्य पुरोहित, राजा आणि येथे देवांचा अधिपती आहे.
आ हि द्यावापृथिवी अग्न उभे सदा पुत्रो न मातरा ततन्थ । प्र याह्यच्छोशतो यविष्ठाथा वह सहस्येह देवान्
हे अग्नी, आकाश आणि पृथ्वी नेहमीच तुला पुत्राप्रमाणे वाढवतात. हे सर्वांत लहान, तेजस्वी, पुढे ये आणि तुझ्या सामर्थ्याने येथे देवांना घेऊन ये.
पिप्रीहि देवाँ उशतो यविष्ठ विद्वाँ ऋतूँरृतुपते यजेह । ये दैव्या ऋत्विजस्तेभिरग्ने त्वं होतॄणामस्यायजिष्ठः
हे देवांना तृप्त करणाऱ्या, सर्वांत लहान आणि तेजस्वी, ऋतू जाणणाऱ्या, ऋतुपती अग्नी, येथे यज्ञ कर. जे दैवी ऋत्विज आहेत, त्यांच्याबरोबर तू सर्वांत पूज्य आहेस.
वेषि होत्रमुत पोत्रं जनानां मन्धातासि द्रविणोदा ऋतावा । स्वाहा वयं कृणवामा हवींषि देवो देवान्यजत्वग्निरर्हन्
तू लोकांचा पुरोहित आणि शुद्ध करणारा, धन देणारा, सत्यप्रिय आहेस. 'स्वाहा' म्हणत आपण अर्पण करूया; देव अग्नीने देवांची पूजा करावी, कारण तो पूजेला योग्य आहे.
आ देवानामपि पन्थामगन्म यच्छक्नवाम तदनु प्रवोळ्हुम् । अग्निर्विद्वान्स यजात्सेदु होता सो अध्वरान्स ऋतून्कल्पयाति
आपण देवांच्या मार्गावर आलो आहोत; जे शक्य आहे ते करूया. अग्नी जाणणारा आहे, तो यज्ञ करील, तो पुरोहित होईल; तो यज्ञ आणि ऋतू ठरवतो.
यद्वो वयं प्रमिनाम व्रतानि विदुषां देवा अविदुष्टरासः । अग्निष्टद्विश्वमा पृणाति विद्वान्येभिर्देवाँ ऋतुभिः कल्पयाति
देवतांनो, जेव्हा आम्ही तुमचे व्रत मोडतो, ज्ञानींपेक्षा कमी जाणणारे असतो; अग्नी सर्व काही भरून काढतो आणि या ऋतूंनी देवांची पूजा करतो.
यत्पाकत्रा मनसा दीनदक्षा न यज्ञस्य मन्वते मर्त्यासः । अग्निष्टद्धोता क्रतुविद्विजानन्यजिष्ठो देवाँ ऋतुशो यजाति
जेव्हा दुर्बल मनाने आणि कौशल्य नसताना माणसे यज्ञाकडे दुर्लक्ष करतात, तेव्हा अग्नी, पुरोहित म्हणून, सामर्थ्य जाणणारा, सर्वांत पूज्य असतो आणि ऋतूनुसार देवांची पूजा करतो.
विश्वेषां ह्यध्वराणामनीकं चित्रं केतुं जनिता त्वा जजान । स आ यजस्व नृवतीरनु क्षा स्पार्हा इषः क्षुमतीर्विश्वजन्याः
सर्व यज्ञांचा स्पष्ट चिन्ह, तेजस्वी ध्वज, सृष्टीकर्त्याने तुला निर्माण केले आहे. म्हणून, श्रेष्ठ लोकांच्या मागे जाऊन, इच्छित संपत्ती आणि सर्वांना लाभदायक दान मिळव.
यं त्वा द्यावापृथिवी यं त्वापस्त्वष्टा यं त्वा सुजनिमा जजान । पन्थामनु प्रविद्वान्पितृयाणं द्युमदग्ने समिधानो वि भाहि
तुला आकाश आणि पृथ्वी, पाणी, त्वष्टा आणि श्रेष्ठ वंशजांनी निर्माण केले आहे. पितरांच्या मार्गाने चालत, हे तेजस्वी अग्नी, प्रज्वलित हो.
इनो राजन्नरतिः समिद्धो रौद्रो दक्षाय सुषुमाँ अदर्शि । चिकिद्वि भाति भासा बृहतासिक्नीमेति रुशतीमपाजन्
राजा, आनंद प्रज्वलला आहे, कौशल्यासाठी तो तिखट आहे, तेजस्वी आणि स्पष्ट दिसतो. तो ज्ञानी आहे, मोठ्या प्रकाशाने चमकतो, शुभ्र असलेला हा गौरव मिळवतो.
कृष्णां यदेनीमभि वर्पसा भूज्जनयन्योषां बृहतः पितुर्जाम् । ऊर्ध्वं भानुं सूर्यस्य स्तभायन्दिवो वसुभिररतिर्वि भाति
ती काळी असताना, आपल्या रूपाने मोठ्या पित्याच्या कन्येला जन्म देते; ती सूर्याचं तेज वर उचलते, आनंद स्वर्गातील संपत्तींसह प्रकटतो.
भद्रो भद्रया सचमान आगात्स्वसारं जारो अभ्येति पश्चात् । सुप्रकेतैर्द्युभिरग्निर्वितिष्ठन्रुशद्भिर्वर्णैरभि राममस्थात्
सुदैवी तो सुदैवीसह येतो; प्रियकर मागून आपल्या बहिणीकडे जातो; अग्नी स्पष्ट चिन्हांसह, दिव्य रंगांनी, सौंदर्यासह आपली जागा घेतो.
अस्य यामासो बृहतो न वग्नूनिन्धाना अग्नेः सख्युः शिवस्य । ईड्यस्य वृष्णो बृहतः स्वासो भामासो यामन्नक्तवश्चिकित्रे
त्याच्या हालचाली मोठ्यांसारख्या लपून राहत नाहीत; अग्नीचे शुभ साथी पेटतात; तो वंदनीय, बलवान, मोठा, त्याचे श्वास रात्री वेगवेगळ्या प्रकाशाने चमकतात.
स्वना न यस्य भामासः पवन्ते रोचमानस्य बृहतः सुदिवः । ज्येष्ठेभिर्यस्तेजिष्ठैः क्रीळुमद्भिर्वर्षिष्ठेभिर्भानुभिर्नक्षति द्याम्
त्याचे श्वास गजरासारखे वाहतात, तेजस्वी, मोठे, प्रकाशमान; ज्येष्ठ, बलवान, खेळकर, सर्वात जास्त किरणांसह तो आकाशाला इजा करत नाही.
अस्य शुष्मासो ददृशानपवेर्जेहमानस्य स्वनयन्नियुद्भिः । प्रत्नेभिर्यो रुशद्भिर्देवतमो वि रेभद्भिररतिर्भाति विभ्वा
त्याची शक्ती दिसते, लपलेली नाही, गजर करणाऱ्या मदतीने तो प्रयत्न करतो; प्राचीन, तेजस्वी, सर्वात दिव्य, आनंदी असणाऱ्यांसह आनंद सर्वत्र पसरतो.
स आ वक्षि महि न आ च सत्सि दिवस्पृथिव्योररतिर्युवत्योः । अग्निः सुतुकः सुतुकेभिरश्वै रभस्वद्भी रभस्वाँ एह गम्याः
तो आपल्याला घेऊन जाईल, आपल्यासोबत बसेल, स्वर्ग आणि पृथ्वीचा तरुण आनंद; अग्नी, उत्तम जन्माचा, उत्तम घोड्यांसह, जलद असणारे इथे येऊ द्या.
प्र ते यक्षि प्र त इयर्मि मन्म भुवो यथा वन्द्यो नो हवेषु । धन्वन्निव प्रपा असि त्वमग्न इयक्षवे पूरवे प्रत्न राजन्
मी तुला अर्पण करतो, माझं मन पाठवतो, जेणेकरून तू आमच्या स्तुत्य होशील; वाळवंटातील पाण्यासारखा, अग्नी, उपासकासाठी, प्राचीन राजा, तू आधार आहेस.
यं त्वा जनासो अभि संचरन्ति गाव उष्णमिव व्रजं यविष्ठ । दूतो देवानामसि मर्त्यानामन्तर्महाँश्चरसि रोचनेन
ज्याच्याकडे लोक, गायी उबदार वाड्यात जातात तसं, येतात, सर्वात तरुण; तू देवांचा आणि माणसांचा दूत आहेस, तू मोठ्या प्रकाशात वावरतोस.
शिशुं न त्वा जेन्यं वर्धयन्ती माता बिभर्ति सचनस्यमाना । धनोरधि प्रवता यासि हर्यञ्जिगीषसे पशुरिवावसृष्टः
मुलासारखा, तू वाढवला जातोस, आई तुला जपते, संगती शोधत; तू नदीच्या प्रवाहावरून जातोस, उत्सुक, प्रयत्नशील, जनावरासारखा सोडला जातोस.
मूरा अमूर न वयं चिकित्वो महित्वमग्ने त्वमङ्ग वित्से । शये वव्रिश्चरति जिह्वयादन्रेरिह्यते युवतिं विश्पतिः सन्
आम्ही मूर्ख नाही, तर ज्ञानी आहोत; तुझं मोठेपण आम्हाला माहीत आहे, अग्नी; तू वाड्यात पडलेला असतोस, जिभेने फिरतोस, घराचा स्वामी तरुणीकडे जातो.
कूचिज्जायते सनयासु नव्यो वने तस्थौ पलितो धूमकेतुः । अस्नातापो वृषभो न प्र वेति सचेतसो यं प्रणयन्त मर्ताः
तो घरात जन्मतो, नवा, जंगलात उभा राहतो, पांढऱ्या धुराचा ध्वज; न थकता, वृषभासारखा पुढे जातो, ज्ञानी माणसं त्याला नेतात.
तनूत्यजेव तस्करा वनर्गू रशनाभिर्दशभिरभ्यधीताम् । इयं ते अग्ने नव्यसी मनीषा युक्ष्वा रथं न शुचयद्भिरङ्गैः
शरीर चोरणाऱ्यासारखा, जंगलात लपलेला, दहा पट्ट्यांनी बांधलेला; अग्नी, ही तुझी नवीच कल्पना, तेजस्वी भागांनी रथ जोड.
ब्रह्म च ते जातवेदो नमश्चेयं च गीः सदमिद्वर्धनी भूत् । रक्षा णो अग्ने तनयानि तोका रक्षोत नस्तन्वो अप्रयुच्छन्
प्रार्थना आणि वंदन तुला, जन्म जाणणारा, ही गाणं नेहमी पोषण देणारी असो; आमच्या मुलांना, संततीला, अग्नी, आमचं रक्षण कर, आमच्या शरीराचं रक्षण कर, कधीही थांबू नकोस.
एकः समुद्रो धरुणो रयीणामस्मद्धृदो भूरिजन्मा वि चष्टे । सिषक्त्यूधर्निण्योरुपस्थ उत्सस्य मध्ये निहितं पदं वेः
एकच समुद्र, संपत्तीचा आधार, आपल्या अंतःकरणातून, अनेक जन्मांचा, तो पाहतो; तो जुळ्या मातांच्या स्तनाला हलवतो, स्रोताच्या कुशीत, पक्ष्याचा मार्ग निश्चित असतो.
समानं नीळं वृषणो वसानाः सं जग्मिरे महिषा अर्वतीभिः । ऋतस्य पदं कवयो नि पान्ति गुहा नामानि दधिरे पराणि
समान वस्त्र घातलेले वृषभ, मादी घोड्यांसह एकत्र येतात; कवी सत्याचा मार्ग जपतात, गुप्तपणे ते दूरची नावं ठेवतात.
ऋतायिनी मायिनी सं दधाते मित्वा शिशुं जज्ञतुर्वर्धयन्ती । विश्वस्य नाभिं चरतो ध्रुवस्य कवेश्चित्तन्तुं मनसा वियन्तः
सत्य आणि मायावी एकत्र येतात, त्यांनी मुलाला जन्म दिला, वाढवतात; सर्वांच्या केंद्रस्थानी, स्थिरतेने, कवी मनाने धागा विणतात.
ऋतस्य हि वर्तनयः सुजातमिषो वाजाय प्रदिवः सचन्ते । अधीवासं रोदसी वावसाने घृतैरन्नैर्वावृधाते मधूनाम्
सत्याच्या मार्गासाठी, उत्तम जन्माचे, आहुती बलासाठी स्वर्गातून एकत्र येतात; दोन जगं, सजलेली, तुपाने आणि मधुर अन्नाने पोसली जातात.