उत प्र पिप्य ऊधरघ्न्याया इन्दुर्धाराभिः सचते सुमेधाः । मूर्धानं गावः पयसा चमूष्वभि श्रीणन्ति वसुभिर्न निक्तैः
ज्ञानी इंदू पोसणाऱ्या गायीच्या स्तनात भर घालतो, प्रवाहांशी एकत्र होतो. गायी दूधाने पात्रांत डोके अभिषेक करतात, संपत्तीने, जणू लेप लावतात.
स नो देवेभिः पवमान रदेन्दो रयिमश्विनं वावशानः । रथिरायतामुशती पुरंधिरस्मद्र्यगा दावने वसूनाम्
देवतांसह, हे तेजस्वी इंदू, तू आम्हाला अश्विनांसारखी संपत्ती दे, आनंद देणारा. उदार, वेगवान, पोसणारा, आमच्यासाठी देवांची संपत्ती आणो.
नू नो रयिमुप मास्व नृवन्तं पुनानो वाताप्यं विश्वश्चन्द्रम् । प्र वन्दितुरिन्दो तार्यायुः प्रातर्मक्षू धियावसुर्जगम्यात्
आता, आम्हाला पुरुषांनी भरपूर, शुद्ध, सर्व प्रकारे आनंददायक संपत्ती दे. स्तुती केलेल्या इंदू, आमचे आयुष्य वाढव; ज्ञानी, वेगवान, सकाळी विचाराने आमच्याकडे येवो.
अधि यदस्मिन्वाजिनीव शुभ स्पर्धन्ते धियः सूर्ये न विशः । अपो वृणानः पवते कवीयन्व्रजं न पशुवर्धनाय मन्म
जेव्हा या विचारांत स्पर्धा होते, सूर्याजवळ जमलेल्या जमातींसारखी, कीर्ती मिळवण्यासाठी, कवी पाणी निवडतो, गायी वाढवण्यासाठी कळपाप्रमाणे, आपल्या स्तोत्राने वाहतो.
द्विता व्यूर्ण्वन्नमृतस्य धाम स्वर्विदे भुवनानि प्रथन्त । धियः पिन्वानाः स्वसरे न गाव ऋतायन्तीरभि वावश्र इन्दुम्
तू दोन प्रकारांनी अमृताचं स्थान उघड करतोस, प्रकाश शोधणाऱ्यांसाठी ही सगळी जगं विस्तारली जातात. सत्याच्या मार्गानं, गायी जशा आपल्या कुरणात येतात तशा, पोषण करणाऱ्या विचारांनी सोमरसाकडे येतात.
परि यत्कविः काव्या भरते शूरो न रथो भुवनानि विश्वा । देवेषु यशो मर्ताय भूषन्दक्षाय रायः पुरुभूषु नव्यः
जसा वीर आपल्या रथासह सर्व जगं फिरतो, तसा कवी आपली काव्यरचना उभारतो. तो देवांमध्ये कीर्ती मिळवतो आणि माणसांना नवनवीन संपत्तीचं सौंदर्य देतो.
श्रिये जातः श्रिय आ निरियाय श्रियं वयो जरितृभ्यो दधाति । श्रियं वसाना अमृतत्वमायन्भवन्ति सत्या समिथा मितद्रौ
तो सौंदर्यासाठी जन्मतो, सौंदर्य घेऊन पुढे जातो, आणि गायकांना तेजस्वी बळ देतो. सौंदर्य धारण करून, ते अमरत्व मिळवतात; त्यांच्या सभा खरी असतात आणि दोन्ही मित्र एकत्र राहतात.
इषमूर्जमभ्यर्षाश्वं गामुरु ज्योतिः कृणुहि मत्सि देवान् । विश्वानि हि सुषहा तानि तुभ्यं पवमान बाधसे सोम शत्रून्
तू अन्न आणि बळ मिळव, घोडा आणि गाय पुढे आण, प्रकाश वाढव, आणि देवांमध्ये आनंद मान. हे सगळं तुला सहज मिळतं, पवित्र सोम, तू सर्व शत्रूंना दूर करतोस.
कनिक्रन्ति हरिरा सृज्यमानः सीदन्वनस्य जठरे पुनानः । नृभिर्यतः कृणुते निर्णिजं गा अतो मतीर्जनयत स्वधाभिः
पिवळसर रंगाचा तो, लाकडाच्या पोटात शुद्ध होत पुढे जातो. जेव्हा माणसं त्याला दाबतात, तेव्हा तो मार्ग मोकळा करतो; त्याच्यापासून आपोआप प्रेरित विचार जन्म घेतात.
हरिः सृजानः पथ्यामृतस्येयर्ति वाचमरितेव नावम् । देवो देवानां गुह्यानि नामाविष्कृणोति बर्हिषि प्रवाचे
पिवळसर तो, मुक्त होऊन अमरत्वाच्या मार्गावर चालतो; तो आपला आवाज पाण्यातील होडीसारखा उंचावतो. देव देवतांची गुप्त नावं उघड करतो, जी मी पवित्र कुशावर सांगतो.
अपामिवेदूर्मयस्तर्तुराणाः प्र मनीषा ईरते सोममच्छ । नमस्यन्तीरुप च यन्ति सं चा च विशन्त्युशतीरुशन्तम्
पाण्याच्या लाटा, उसळत, आपल्या विचारांनी सोमाकडे जातात. वाकून, त्या जवळ येतात आणि एकत्र होतात; तेजस्वी त्या तेजस्वीमध्ये विलीन होतात.
तं मर्मृजानं महिषं न सानावंशुं दुहन्त्युक्षणं गिरिष्ठाम् । तं वावशानं मतयः सचन्ते त्रितो बिभर्ति वरुणं समुद्रे
त्याला, शुद्ध झालेल्या त्या महिषासारख्या, डोंगरावर राहणाऱ्या, वाहणाऱ्या आणि समृद्ध असणाऱ्या, ते दुध काढतात. तो वेगाने जात असताना विचार त्याच्याशी जोडले जातात; त्रित समुद्रात वरुणाला वाहतो.
इष्यन्वाचमुपवक्तेव होतुः पुनान इन्दो वि ष्या मनीषाम् । इन्द्रश्च यत्क्षयथः सौभगाय सुवीर्यस्य पतयः स्याम
जसा उपवेदक पुजाऱ्यासाठी वाणी पुन्हा म्हणतो, तसा, शुद्ध झालेला इंद्र, तू समज वाढवतोस. जेव्हा तू आणि इंद्र एकत्र चांगल्या भाग्यासाठी राहता, तेव्हा आम्ही वीरशक्तीचे स्वामी होऊ.
प्र सेनानीः शूरो अग्रे रथानां गव्यन्नेति हर्षते अस्य सेना । भद्रान्कृण्वन्निन्द्रहवान्सखिभ्य आ सोमो वस्त्रा रभसानि दत्ते
सेनापती, वीर, रथांच्या पुढे उभा राहतो; त्याची सेना गायी मिळवण्यात आनंदी होते. इंद्राच्या आवाहनावर सोम मित्रांसाठी शुभाशीर्वाद देतो, त्यांना सुंदर वस्त्रं उत्साहाने देतो.
समस्य हरिं हरयो मृजन्त्यश्वहयैरनिशितं नमोभिः । आ तिष्ठति रथमिन्द्रस्य सखा विद्वाँ एना सुमतिं यात्यच्छ
त्याच्या पिवळसर रंगाच्या धारांनी, घोड्यांसारख्या शक्तीने, थकवा न येता, सर्वजण त्याला भक्तीने शुद्ध करतात. तो इंद्राच्या रथावर मित्रासारखा उभा राहतो, ज्ञानी, आणि त्या चांगल्या कृपेपर्यंत सरळ जातो.
स नो देव देवताते पवस्व महे सोम प्सरस इन्द्रपानः । कृण्वन्नपो वर्षयन्द्यामुतेमामुरोरा नो वरिवस्या पुनानः
देवा, आमच्या दैवी नात्यासाठी, इंद्रासाठी वाहणारा सोम, तू स्वतःला शुद्ध कर. पावसासाठी पाणी निर्माण कर, आकाश बरसव, आणि हे विशाल क्षेत्र आमच्या कल्याणासाठी शुद्ध कर.
अजीतयेऽहतये पवस्व स्वस्तये सर्वतातये बृहते । तदुशन्ति विश्व इमे सखायस्तदहं वश्मि पवमान सोम
विजयासाठी, अपाय टळण्यासाठी, कल्याणासाठी, सर्वांच्या रक्षणासाठी, आणि मोठेपणासाठी तू शुद्ध हो. हे सगळे मित्र याचं स्तुती करतात, आणि मीही, पवित्र सोम, तेच सांगतो.
सोमः पवते जनिता मतीनां जनिता दिवो जनिता पृथिव्याः । जनिताग्नेर्जनिता सूर्यस्य जनितेन्द्रस्य जनितोत विष्णोः
सोम शुद्ध होतो, तो विचारांचा जन्मदाता आहे, आकाशाचा, पृथ्वीचा, अग्नीचा, सूर्याचा, इंद्राचा आणि विष्णूचाही जन्मदाता आहे.
ब्रह्मा देवानां पदवीः कवीनामृषिर्विप्राणां महिषो मृगाणाम् । श्येनो गृध्राणां स्वधितिर्वनानां सोमः पवित्रमत्येति रेभन्
तो देवतांमध्ये पुजारी, ऋषींमध्ये मार्गदर्शक, ज्ञानींमध्ये द्रष्टा, पशूंमध्ये महिष, गिधाडांमध्ये गरुड, वनांमध्ये पोषण करणारा आहे; गर्जनाऱ्या सोमाने गाळण ओलांडली.
प्रावीविपद्वाच ऊर्मिं न सिन्धुर्गिरः सोमः पवमानो मनीषाः । अन्तः पश्यन्वृजनेमावराण्या तिष्ठति वृषभो गोषु जानन्
त्याने आपली वाणी नदीच्या लाटेसारखी पसरवली; शुद्ध झालेला सोम, त्याचे विचार गाण्यांसारखे आहेत. तो आतून पाहतो, नीच आणि उच्च ओळखतो; वृषभ गायींमध्ये उभा राहून जाणतो.
स मत्सरः पृत्सु वन्वन्नवातः सहस्ररेता अभि वाजमर्ष । इन्द्रायेन्दो पवमानो मनीष्यंशोरूर्मिमीरय गा इषण्यन्
तो आनंददायक, युद्धात जिंकणारा, नवा बळ देणारा, हजार प्रवाहांनी युक्त, बक्षीस मिळवतो. इंद्रासाठी शुद्ध झालेला इंद्र, तू लाट उसळव, गायी आणि पोषण मिळव.
परि प्रियः कलशे देववात इन्द्राय सोमो रण्यो मदाय । सहस्रधारः शतवाज इन्दुर्वाजी न सप्तिः समना जिगाति
प्रिय, देवाच्या वाऱ्यावर चालणाऱ्या पात्रात, सोम इंद्रासाठी आनंद देणारा आहे. हजार प्रवाहांनी, शंभर बक्षिसांनी, तो इंद्रासारखा विजेता आपल्या संघासह स्पर्धा जिंकतो.
स पूर्व्यो वसुविज्जायमानो मृजानो अप्सु दुदुहानो अद्रौ । अभिशस्तिपा भुवनस्य राजा विदद्गातुं ब्रह्मणे पूयमानः
तो प्राचीन, धन देणारा, जन्म घेतल्यावर पाण्यात शुद्ध होतो, दगडावरून वाहतो; तो शापांपासून रक्षण करणारा, जगाचा राजा, शुद्ध होऊन ब्राह्मणाला स्तोत्र देतो.
त्वया हि नः पितरः सोम पूर्वे कर्माणि चक्रुः पवमान धीराः । वन्वन्नवातः परिधीँरपोर्णु वीरेभिरश्वैर्मघवा भवा नः
हे सोम, आमचे पूर्वज तुझ्या कृपेने, शुद्ध झालेल्या, बुद्धिमान होऊन, आपली कर्तव्ये पार पाडत होते; शत्रूंना जिंकणारा, अडथळे पार करणारा, वीर आणि घोड्यांसह आम्हाला मदत करणारा हो.
यथापवथा मनवे वयोधा अमित्रहा वरिवोविद्धविष्मान् । एवा पवस्व द्रविणं दधान इन्द्रे सं तिष्ठ जनयायुधानि
जसा तू मनूंसाठी सामर्थ्य देणारा वाहिलास, शत्रूंचा नाश करणारा, मार्ग जाणणारा, तसाच आता संपत्ती घेऊन वाह, इंद्रासोबत ठाम उभा राहा आणि शस्त्रांची निर्मिती कर.
पवस्व सोम मधुमाँ ऋतावापो वसानो अधि सानो अव्ये । अव द्रोणानि घृतवान्ति सीद मदिन्तमो मत्सर इन्द्रपानः
हे सोम, सत्याने मधुर, पाण्यात न्हालेला, अढळ शिखरावर वाह; तुपाने भरलेल्या पात्रांत उतर, अत्यंत मादक, इंद्रासाठी प्यायला उत्सुक.
वृष्टिं दिवः शतधारः पवस्व सहस्रसा वाजयुर्देववीतौ । सं सिन्धुभिः कलशे वावशानः समुस्रियाभिः प्रतिरन्न आयुः
आकाशातून शंभर धारांनी पाऊस पाड, हजार शक्तीने, देवांच्या सभेत विजय देणारा; नद्यांमध्ये मिसळ, पात्रात प्रवेश कर, प्रवाहांसह जीवनाला पोषण दे.
एष स्य सोमो मतिभिः पुनानोऽत्यो न वाजी तरतीदरातीः । पयो न दुग्धमदितेरिषिरमुर्विव गातुः सुयमो न वोळ्हा
हा सोम, विचारांनी शुद्ध झालेला, घोड्यासारखा, वेगवान, शत्रूंना मागे टाकतो; गाय दूध देत असल्यासारखा, जलद वाहणारा, उत्तम मार्ग दाखवणारा वाहक आहे.
स्वायुधः सोतृभिः पूयमानोऽभ्यर्ष गुह्यं चारु नाम । अभि वाजं सप्तिरिव श्रवस्याभि वायुमभि गा देव सोम
स्वतःच्या शस्त्रांनी सज्ज, पिळणाऱ्यांसह शुद्ध होऊन पुढे जा, सुंदर गुप्त नाव उघड कर; विजयाच्या रथासारखा, कीर्ती मिळवण्यासाठी, वाऱ्याजवळ जा, गायींकडे जा, हे सोमदेवा.
शिशुं जज्ञानं हर्यतं मृजन्ति शुम्भन्ति वह्निं मरुतो गणेन । कविर्गीर्भिः काव्येना कविः सन्सोमः पवित्रमत्येति रेभन्
नवजात, सुंदर, सोन्यासारख्या बालकाला मरुतगण स्वच्छ करतात, सजवतात; कवी आपल्या वाणीने, काव्याने, गर्जना करत सोम पवित्रातून जातो.