स प्रत्नवन्नव्यसे विश्ववार सूक्ताय पथः कृणुहि प्राचः । ये दुःषहासो वनुषा बृहन्तस्ताँस्ते अश्याम पुरुकृत्पुरुक्षो
जसा पूर्वी केला, तसा नव्यांसाठी, सर्व व्यापणाऱ्या स्तोत्रासाठी वाट सरळ कर. जे जिंकता येत नाहीत, मोठ्या शक्तीचे आहेत, त्यांना आपण जिंकू दे, हे सोम, अनेक कृतींनी आणि बळाने परिपूर्ण.
एवा पुनानो अपः स्वर्गा अस्मभ्यं तोका तनयानि भूरि । शं नः क्षेत्रमुरु ज्योतींषि सोम ज्योङ्नः सूर्यं दृशये रिरीहि
अशा रीतीने शुद्ध होत, आम्हाला स्वर्गीय पाणी, भरपूर संतती आणि वंश दे. आमच्या शेताला, विस्तीर्ण प्रकाशाला कल्याण दे, सोम; आम्हाला सूर्यदर्शनासाठी तेजस्वी सूर्य दे.
परि सुवानो हरिरंशुः पवित्रे रथो न सर्जि सनये हियानः । आपच्छ्लोकमिन्द्रियं पूयमानः प्रति देवाँ अजुषत प्रयोभिः
पिवळसर, ओतलेला, गाळणीतून रथासारखा धावतो, संपत्ती मिळवण्यासाठी झटतो. शुद्ध होऊन, तो स्तोत्र आणि सामर्थ्य मिळवतो; देवांनी त्याला आपल्या अर्पणांनी स्वीकारले.
अच्छा नृचक्षा असरत्पवित्रे नाम दधानः कविरस्य योनौ । सीदन्होतेव सदने चमूषूपेमग्मन्नृषयः सप्त विप्राः
तो गाळणीत गेला, नाव घेऊन, कवीच्या गर्भात ऋषी म्हणून. घरात पुरोहितासारखा बसून, पात्रांमध्ये, सात ज्ञानी ऋषी त्याच्याकडे आले.
प्र सुमेधा गातुविद्विश्वदेवः सोमः पुनानः सद एति नित्यम् । भुवद्विश्वेषु काव्येषु रन्तानु जनान्यतते पञ्च धीरः
सोम, शुद्ध, बुद्धिमान, मार्ग जाणणारा, नेहमी सर्व देवांसाठी स्तोत्राकडे येतो. तो सर्व गाण्यांत आनंद घेतो, ज्ञानी, पाच लोकांत विस्तारतो.
तव त्ये सोम पवमान निण्ये विश्वे देवास्त्रय एकादशासः । दश स्वधाभिरधि सानो अव्ये मृजन्ति त्वा नद्यः सप्त यह्वीः
हे सोम, शुद्ध झालेला, तुझ्याकडे सर्व देव आले, तीन आणि अकरा. दहा जण, आपल्या शक्तीने, पर्वताच्या शिखरावर, सात बलाढ्य नद्या तुला स्वच्छ करतात.
तन्नु सत्यं पवमानस्यास्तु यत्र विश्वे कारवः संनसन्त । ज्योतिर्यदह्ने अकृणोदु लोकं प्रावन्मनुं दस्यवे करभीकम्
हीच सत्यता शुद्ध सोमाची असो, जिथे सर्व कवी एकत्र येतात. जेव्हा दिवसासाठी प्रकाश निर्माण झाला, तेव्हा जग घडले; मनुने करभीकाला दस्यूसाठी नेले.
परि सद्मेव पशुमान्ति होता राजा न सत्यः समितीरियानः । सोमः पुनानः कलशाँ अयासीत्सीदन्मृगो न महिषो वनेषु
घरासारखा, यज्ञकर्ता संपत्ती आणतो, राजा, सत्य, सभेत येतो. शुद्ध सोम पात्रांत प्रवेश करतो; तो वनात हरिणासारखा किंवा महिषासारखा बसतो.
साकमुक्षो मर्जयन्त स्वसारो दश धीरस्य धीतयो धनुत्रीः । हरिः पर्यद्रवज्जाः सूर्यस्य द्रोणं ननक्षे अत्यो न वाजी
दहा भगिनी, ज्ञानींच्या विचारांसारख्या, एकत्र वाहत शुद्ध करतात. पिवळसर तो सूर्याच्या पात्राभोवती धावत, मोजतो, बक्षिसासाठी उतावळ्या घोड्यासारखा.
सं मातृभिर्न शिशुर्वावशानो वृषा दधन्वे पुरुवारो अद्भिः । मर्यो न योषामभि निष्कृतं यन्सं गच्छते कलश उस्रियाभिः
मातांसोबत असलेल्या मुलासारखा, तो आनंदित होतो, दानशूर वृषभ पाण्यांसह वाहतो. तरुणाने युवतीकडे जावे तसे, सोम गायींसह पात्राकडे जातो.
उत प्र पिप्य ऊधरघ्न्याया इन्दुर्धाराभिः सचते सुमेधाः । मूर्धानं गावः पयसा चमूष्वभि श्रीणन्ति वसुभिर्न निक्तैः
ज्ञानी इंदू पोसणाऱ्या गायीच्या स्तनात भर घालतो, प्रवाहांशी एकत्र होतो. गायी दूधाने पात्रांत डोके अभिषेक करतात, संपत्तीने, जणू लेप लावतात.
स नो देवेभिः पवमान रदेन्दो रयिमश्विनं वावशानः । रथिरायतामुशती पुरंधिरस्मद्र्यगा दावने वसूनाम्
देवतांसह, हे तेजस्वी इंदू, तू आम्हाला अश्विनांसारखी संपत्ती दे, आनंद देणारा. उदार, वेगवान, पोसणारा, आमच्यासाठी देवांची संपत्ती आणो.
नू नो रयिमुप मास्व नृवन्तं पुनानो वाताप्यं विश्वश्चन्द्रम् । प्र वन्दितुरिन्दो तार्यायुः प्रातर्मक्षू धियावसुर्जगम्यात्
आता, आम्हाला पुरुषांनी भरपूर, शुद्ध, सर्व प्रकारे आनंददायक संपत्ती दे. स्तुती केलेल्या इंदू, आमचे आयुष्य वाढव; ज्ञानी, वेगवान, सकाळी विचाराने आमच्याकडे येवो.
अधि यदस्मिन्वाजिनीव शुभ स्पर्धन्ते धियः सूर्ये न विशः । अपो वृणानः पवते कवीयन्व्रजं न पशुवर्धनाय मन्म
जेव्हा या विचारांत स्पर्धा होते, सूर्याजवळ जमलेल्या जमातींसारखी, कीर्ती मिळवण्यासाठी, कवी पाणी निवडतो, गायी वाढवण्यासाठी कळपाप्रमाणे, आपल्या स्तोत्राने वाहतो.
द्विता व्यूर्ण्वन्नमृतस्य धाम स्वर्विदे भुवनानि प्रथन्त । धियः पिन्वानाः स्वसरे न गाव ऋतायन्तीरभि वावश्र इन्दुम्
तू दोन प्रकारांनी अमृताचं स्थान उघड करतोस, प्रकाश शोधणाऱ्यांसाठी ही सगळी जगं विस्तारली जातात. सत्याच्या मार्गानं, गायी जशा आपल्या कुरणात येतात तशा, पोषण करणाऱ्या विचारांनी सोमरसाकडे येतात.
परि यत्कविः काव्या भरते शूरो न रथो भुवनानि विश्वा । देवेषु यशो मर्ताय भूषन्दक्षाय रायः पुरुभूषु नव्यः
जसा वीर आपल्या रथासह सर्व जगं फिरतो, तसा कवी आपली काव्यरचना उभारतो. तो देवांमध्ये कीर्ती मिळवतो आणि माणसांना नवनवीन संपत्तीचं सौंदर्य देतो.
श्रिये जातः श्रिय आ निरियाय श्रियं वयो जरितृभ्यो दधाति । श्रियं वसाना अमृतत्वमायन्भवन्ति सत्या समिथा मितद्रौ
तो सौंदर्यासाठी जन्मतो, सौंदर्य घेऊन पुढे जातो, आणि गायकांना तेजस्वी बळ देतो. सौंदर्य धारण करून, ते अमरत्व मिळवतात; त्यांच्या सभा खरी असतात आणि दोन्ही मित्र एकत्र राहतात.
इषमूर्जमभ्यर्षाश्वं गामुरु ज्योतिः कृणुहि मत्सि देवान् । विश्वानि हि सुषहा तानि तुभ्यं पवमान बाधसे सोम शत्रून्
तू अन्न आणि बळ मिळव, घोडा आणि गाय पुढे आण, प्रकाश वाढव, आणि देवांमध्ये आनंद मान. हे सगळं तुला सहज मिळतं, पवित्र सोम, तू सर्व शत्रूंना दूर करतोस.
कनिक्रन्ति हरिरा सृज्यमानः सीदन्वनस्य जठरे पुनानः । नृभिर्यतः कृणुते निर्णिजं गा अतो मतीर्जनयत स्वधाभिः
पिवळसर रंगाचा तो, लाकडाच्या पोटात शुद्ध होत पुढे जातो. जेव्हा माणसं त्याला दाबतात, तेव्हा तो मार्ग मोकळा करतो; त्याच्यापासून आपोआप प्रेरित विचार जन्म घेतात.
हरिः सृजानः पथ्यामृतस्येयर्ति वाचमरितेव नावम् । देवो देवानां गुह्यानि नामाविष्कृणोति बर्हिषि प्रवाचे
पिवळसर तो, मुक्त होऊन अमरत्वाच्या मार्गावर चालतो; तो आपला आवाज पाण्यातील होडीसारखा उंचावतो. देव देवतांची गुप्त नावं उघड करतो, जी मी पवित्र कुशावर सांगतो.
अपामिवेदूर्मयस्तर्तुराणाः प्र मनीषा ईरते सोममच्छ । नमस्यन्तीरुप च यन्ति सं चा च विशन्त्युशतीरुशन्तम्
पाण्याच्या लाटा, उसळत, आपल्या विचारांनी सोमाकडे जातात. वाकून, त्या जवळ येतात आणि एकत्र होतात; तेजस्वी त्या तेजस्वीमध्ये विलीन होतात.
तं मर्मृजानं महिषं न सानावंशुं दुहन्त्युक्षणं गिरिष्ठाम् । तं वावशानं मतयः सचन्ते त्रितो बिभर्ति वरुणं समुद्रे
त्याला, शुद्ध झालेल्या त्या महिषासारख्या, डोंगरावर राहणाऱ्या, वाहणाऱ्या आणि समृद्ध असणाऱ्या, ते दुध काढतात. तो वेगाने जात असताना विचार त्याच्याशी जोडले जातात; त्रित समुद्रात वरुणाला वाहतो.
इष्यन्वाचमुपवक्तेव होतुः पुनान इन्दो वि ष्या मनीषाम् । इन्द्रश्च यत्क्षयथः सौभगाय सुवीर्यस्य पतयः स्याम
जसा उपवेदक पुजाऱ्यासाठी वाणी पुन्हा म्हणतो, तसा, शुद्ध झालेला इंद्र, तू समज वाढवतोस. जेव्हा तू आणि इंद्र एकत्र चांगल्या भाग्यासाठी राहता, तेव्हा आम्ही वीरशक्तीचे स्वामी होऊ.
प्र सेनानीः शूरो अग्रे रथानां गव्यन्नेति हर्षते अस्य सेना । भद्रान्कृण्वन्निन्द्रहवान्सखिभ्य आ सोमो वस्त्रा रभसानि दत्ते
सेनापती, वीर, रथांच्या पुढे उभा राहतो; त्याची सेना गायी मिळवण्यात आनंदी होते. इंद्राच्या आवाहनावर सोम मित्रांसाठी शुभाशीर्वाद देतो, त्यांना सुंदर वस्त्रं उत्साहाने देतो.
समस्य हरिं हरयो मृजन्त्यश्वहयैरनिशितं नमोभिः । आ तिष्ठति रथमिन्द्रस्य सखा विद्वाँ एना सुमतिं यात्यच्छ
त्याच्या पिवळसर रंगाच्या धारांनी, घोड्यांसारख्या शक्तीने, थकवा न येता, सर्वजण त्याला भक्तीने शुद्ध करतात. तो इंद्राच्या रथावर मित्रासारखा उभा राहतो, ज्ञानी, आणि त्या चांगल्या कृपेपर्यंत सरळ जातो.
स नो देव देवताते पवस्व महे सोम प्सरस इन्द्रपानः । कृण्वन्नपो वर्षयन्द्यामुतेमामुरोरा नो वरिवस्या पुनानः
देवा, आमच्या दैवी नात्यासाठी, इंद्रासाठी वाहणारा सोम, तू स्वतःला शुद्ध कर. पावसासाठी पाणी निर्माण कर, आकाश बरसव, आणि हे विशाल क्षेत्र आमच्या कल्याणासाठी शुद्ध कर.
अजीतयेऽहतये पवस्व स्वस्तये सर्वतातये बृहते । तदुशन्ति विश्व इमे सखायस्तदहं वश्मि पवमान सोम
विजयासाठी, अपाय टळण्यासाठी, कल्याणासाठी, सर्वांच्या रक्षणासाठी, आणि मोठेपणासाठी तू शुद्ध हो. हे सगळे मित्र याचं स्तुती करतात, आणि मीही, पवित्र सोम, तेच सांगतो.
सोमः पवते जनिता मतीनां जनिता दिवो जनिता पृथिव्याः । जनिताग्नेर्जनिता सूर्यस्य जनितेन्द्रस्य जनितोत विष्णोः
सोम शुद्ध होतो, तो विचारांचा जन्मदाता आहे, आकाशाचा, पृथ्वीचा, अग्नीचा, सूर्याचा, इंद्राचा आणि विष्णूचाही जन्मदाता आहे.
ब्रह्मा देवानां पदवीः कवीनामृषिर्विप्राणां महिषो मृगाणाम् । श्येनो गृध्राणां स्वधितिर्वनानां सोमः पवित्रमत्येति रेभन्
तो देवतांमध्ये पुजारी, ऋषींमध्ये मार्गदर्शक, ज्ञानींमध्ये द्रष्टा, पशूंमध्ये महिष, गिधाडांमध्ये गरुड, वनांमध्ये पोषण करणारा आहे; गर्जनाऱ्या सोमाने गाळण ओलांडली.
प्रावीविपद्वाच ऊर्मिं न सिन्धुर्गिरः सोमः पवमानो मनीषाः । अन्तः पश्यन्वृजनेमावराण्या तिष्ठति वृषभो गोषु जानन्
त्याने आपली वाणी नदीच्या लाटेसारखी पसरवली; शुद्ध झालेला सोम, त्याचे विचार गाण्यांसारखे आहेत. तो आतून पाहतो, नीच आणि उच्च ओळखतो; वृषभ गायींमध्ये उभा राहून जाणतो.