राजा सिन्धूनाम् पवते पतिर् दिव ऋतस्य याति पथिभिः कनिक्रदत् । सहस्रधारः परि षिच्यते हरिः पुनानो वाचꣳ जनयन्न् उपावसुः
नद्यांचा राजा, स्वर्गाचा स्वामी, सत्याच्या मार्गांनी गडगडाट करत पुढे जातो. हजार धारांनी वाहणारा पिवळसर तो, शुद्ध होत, संपत्ती देणारा आणि वाणी निर्माण करणारा, सर्वत्र ओतला जातो.
पवमान मह्य् अर्णो वि धावसि सूरो न चित्रो अव्ययानि पव्यया । गभस्तिपूतो नृभिर् अद्रिभिः सुतो महे वाजाय धन्याय धन्वसि
हे शुद्ध करणाऱ्या, मोठ्या लाटेसारखा तू धावतोस, सूर्यासारखा अद्भुत आणि कधीही न थकणारा. किरणांनी शुद्ध झालेला, पुरुषांनी दगडांनी पिळलेला, तू मोठ्या बळासाठी, समृद्धीसाठी आणि संपत्तीसाठी वाहतोस.
इषम् ऊर्जम् पवमानाभ्य् अर्षसि श्येनो न वꣳसु कलशेषु सीदसि । इन्द्राय मद्वा मद्यो मदः सुतो दिवो विष्टम्भ उपमो विचक्षणः
हे शुद्ध करणारे सोम, तू पोषण आणि बळासाठी वाहतोस; गरुड जसा आपल्या घराकडे जातो, तसा तू कलशांमध्ये स्थिर होतोस. इंद्रासाठी द्रव केलेला आनंददायक रस, हा तुझा उत्साह आहे—तो उंच, जाणकार आणि आकाशाचा आधार आहे.
सप्त स्वसारो अभि मातरः शिशुꣳ नवꣳ जज्ञानꣳ जेन्यꣳ विपश्चितम् । अपाꣳ गन्धर्वꣳ दिव्यꣳ नृचक्षसꣳ सोमꣳ विश्वस्य भुवनस्य राजसे
सात बहिणी आणि मातांनी मिळून या नव्या, अद्भुत आणि बुद्धिमान बालकाचा जन्म दिला—पाण्याचा गंधर्व, दैवी, माणसांना दिसणारा, सर्व जगाचा राजा असलेला सोम.
ईशान इमा भुवनानि वीयसे युजान इन्दो हरितः सुपर्ण्यः । तास् ते क्षरन्तु मधुमद् घृतम् पयस् तव व्रते सोम तिष्ठन्तु कृष्टयः
हे सोम, वाढीसाठी तू या सर्व जगावर राज्य करतोस, हिरव्या पंखांच्या घोड्यांना जोडतोस. ते तुझ्यासाठी मधुर तूप आणि दूध ओतू देत. तुझ्या इच्छेने, सोम, लोक स्थिर राहू देत.
त्वꣳ नृचक्षा असि सोम विश्वतः पवमान वृषभ ता वि धावसि । स नः पवस्व वसुमद् धिरण्यवद् वयꣳ स्याम भुवनेषु जीवसे
हे सोम, तू सर्वत्र माणसांमध्ये पाहणारा आहेस; शुद्ध करणारा वृषभ, तू सर्वदिशांनी धावतोस. आमच्यासाठी धन आणि सोने घेऊन वाह. आपण या जगात दीर्घायुषी होऊ.
गोवित् पवस्व वसुविद् धिरण्यविद् रेतोधा इन्दो भुवनेष्व् अर्पितः । त्वꣳ सुवीरो असि सोम विश्ववित् तꣳ त्वा विप्रा उप गिरेम आसते
गायींनी समृद्ध, संपत्ती देणारा, सोनं शोधणारा, बीजधारी सोमदेवा, तू सर्व जगांत प्रतिष्ठित आहेस. तू पराक्रमी आणि सर्वज्ञ आहेस, सोमदेवा; तुझ्या स्तुतीसाठी ज्ञानी लोक तुझ्याकडे येतात.
उन् मध्व ऊर्मिर् वनना अतिष्ठिपद् अपो वसानो महिषो वि गाहते । राजा पवित्ररथो वाजम् आरुहत् सहस्रभृष्टिर् जयति श्रवो बृहत्
मधुर लाट, पाण्यांनी सुशोभित होऊन, उगवली आहे; पाण्यात न्हालेला बलवान वृषभ गर्जना करतो. ज्याचा रथ गाळणी आहे असा राजा, बळावर आरूढ होतो; हजार धारांनी तो मोठं यश मिळवतो.
स भन्दना उद् इयर्ति प्रजावतीर् विश्वायुर् विश्वाः सुभरा अहर्दिवि । ब्रह्म प्रजावद् रयिम् अश्वपस्त्यम् पीत इन्दव् इन्द्रम् अस्मभ्यꣳ याचतात्
तो बंधने उचलतो, संतती देतो, सर्वांना आयुष्य आणि रोजच्या रोज सर्व सुखदायक गोष्टी देतो. सोमदेवा, इंद्रासह आम्हाला संततीसह धन, घोडे आणि गायी, या वेदपठणाने दे.
सो अग्रे अह्नाꣳ हरिर् हर्यतो मदः प्र चेतसा चेतयते अनु द्युभिः । द्वा जना यातयन्न् अन्तर् ईयते नरा च शꣳसꣳ दैव्यꣳ च धर्तरि
तो आनंददायक, पिवळसर, क्रियाशील सोम, दिवसांच्या अग्रभागी, तेजस्वी देवांनंतर जागृत होतो. दोन लोकांमध्ये जातो, पुरुषांची स्तुती आणि दैवी नीती दोन्ही सांभाळतो.
अञ्जते व्य् अञ्जते सम् अञ्जते क्रतुꣳ रिहन्ति मधुनाभ्य् अञ्जते । सिन्धोर् उच्छ्वासे पतयन्तम् उक्षणꣳ हिरण्यपावाः पशुम् आसु गृभ्णते
ते स्वतःला सजवतात, पुन्हा पुन्हा सजवतात, एकत्र येऊन सजतात, मधुरतेने मनाला हलवतात, मधुरतेनेच सजतात. सोन्याच्या खुरांनी, नदीच्या लाटांमध्ये पडणाऱ्या वृषभाला, त्या पशूला, ते पकडतात.
विपश्चिते पवमानाय गायत मही न धारात्य् अन्धो अर्षति । अहिर् न जूर्णाम् अति सर्पति त्वचम् अत्यो न क्रीळन्न् असरद् वृषा हरिः
ज्याला सर्वकाही कळते, त्या शुद्ध करणाऱ्या सोमासाठी गा. मोठ्या प्रवाहासारखा तो सोम वाहतो. जुनी कात टाकणाऱ्या सापासारखा, आनंदाने उडणाऱ्या घोड्यासारखा, तो पिवळसर वृषभ पुढे सरकतो.
अग्रेगो राजाप्यस् तविष्यते विमानो अह्नाम् भुवनेष्व् अर्पितः । हरिर् घृतस्नुः सुदृशीको अर्णवो ज्योतीरथः पवते राय ओक्यः
सर्वांत पुढे, राजासारखा तेजस्वी, तो शक्तिशाली झळकतो; दिवसांच्या विश्वात तो शुद्ध करणारा स्थिर आहे. तुपाने भरलेला, सुंदर, समुद्रासारखा, प्रकाशाच्या रथावर बसलेला तो पिवळसर सोम, संपत्ती आणि आश्रयासाठी वाहतो.
असर्जि स्कम्भो दिव उद्यतो मदः परि त्रिधातुर् भुवनान्य् अर्षति । अꣳशुꣳ रिहन्ति मतयः पनिप्नतꣳ गिरा यदि निर्णिजम् ऋग्मिणो ययुः
तो आधार आकाशात उंचावला गेला आहे; तो आनंद तिन्ही जगांत पसरतो. गायकांची बुद्धी, वाहणाऱ्या सोमाला हलवते, जेव्हा गाण्यात निपुण गायक सोमपात्राजवळ पोहोचतात.
प्र ते धारा अत्य् अण्वानि मेष्यः पुनानस्य सꣳयतो यन्ति रꣳहयः । यद् गोभिर् इन्दो चम्वोः समज्यस आ सुवानः सोम कलशेषु सीदसि
शुद्ध झालेल्या सोमाच्या धारां, जलद वाहणाऱ्या, तुझ्यासाठी पुढे जातात. दाबलेल्या सोमाच्या शक्ती संयमित होऊन पुढे सरकतात. हे इंदु, जेव्हा तू गायींसोबत पात्रात मिसळतोस, तेव्हा उत्तम रीतीने दाबलेला सोम, तू त्या कलशांत स्थिर होतोस.
पवस्व सोम क्रतुविन् न उक्थ्यो ऽव्यो वारे परि धाव मधु प्रियम् । जहि विश्वान् रक्षस इन्दो अत्रिणो बृहद् वदेम विदथे सुवीराः
हे सोम, बुद्धीने युक्त आणि स्तुतीस पात्र असा वाह, निर्मळ गाळणाभोवती तुझ्या प्रिय मधुरतेने पळ. हे इंदु, सर्व राक्षसांना आणि दुष्टांना नष्ट कर. आम्ही सभेत मोठ्या बळाने बोलू दे.
प्र तु द्रव परि कोशं नि षीद नृभिः पुनानो अभि वाजमर्ष । अश्वं न त्वा वाजिनं मर्जयन्तोऽच्छा बर्ही रशनाभिर्नयन्ति
पुढे धाव, कलशाभोवती बस, पुरुषांसह शुद्ध होत, विजयाकडे धाव; वेगवान घोड्यासारखा, स्वच्छ केला जातो, आणि लगामांनी तुला पवित्र कुशांवर नेतात.
स्वायुधः पवते देव इन्दुरशस्तिहा वृजनं रक्षमाणः । पिता देवानां जनिता सुदक्षो विष्टम्भो दिवो धरुणः पृथिव्याः
स्वतःच्या शक्तीने सज्ज, देव इंदू शुद्ध होतो, अनिष्टाचा नाश करणारा, लोकांचे रक्षण करणारा; देवांचा पिता, कुशल सर्जक, आकाशाचा आधार, पृथ्वीचा पाया आहे.
ऋषिर्विप्रः पुरएता जनानामृभुर्धीर उशना काव्येन । स चिद्विवेद निहितं यदासामपीच्यं गुह्यं नाम गोनाम्
ऋषी, ज्ञानी, लोकांचा पुढारी, कुशल, विचारशील, काव्याने प्रेरित; त्यानेच लपलेले, गायींचे गुप्त नाव शोधले.
एष स्य ते मधुमाँ इन्द्र सोमो वृषा वृष्णे परि पवित्रे अक्षाः । सहस्रसाः शतसा भूरिदावा शश्वत्तमं बर्हिरा वाज्यस्थात्
हे इंद्रा, तुझ्यासाठी हा मधुर सोम, वृषभ, सामर्थ्यवानांसाठी गाळणीतून वाहतो; हजारो, शेकडो दान देणारा, भरपूर देणारा, त्याने विजेत्यासाठी सर्वात टिकाऊ आसन स्थापन केले.
एते सोमा अभि गव्या सहस्रा महे वाजायामृताय श्रवांसि । पवित्रेभिः पवमाना असृग्रञ्छ्रवस्यवो न पृतनाजो अत्याः
हे सोम, गायी मिळवण्यासाठी, हजारो संख्येने, मोठ्या सामर्थ्यासाठी, अमरत्वासाठी, कीर्ती मिळवण्यासाठी; गाळण्याने शुद्ध झालेले, प्रवाही, लढाईतील रथारूढांसारखे तेजस्वीपणे पुढे धावतात.
परि हि ष्मा पुरुहूतो जनानां विश्वासरद्भोजना पूयमानः । अथा भर श्येनभृत प्रयांसि रयिं तुञ्जानो अभि वाजमर्ष
हे बहुप्रार्थित, लोकांमध्ये शुद्ध झालेला, सर्व अन्न जिंकणारा; आता गरुडाने आणलेली अर्पणे घे, संपत्ती वाढव, आणि विजयाकडे धाव.
एष सुवानः परि सोमः पवित्रे सर्गो न सृष्टो अदधावदर्वा । तिग्मे शिशानो महिषो न शृङ्गे गा गव्यन्नभि शूरो न सत्वा
हा निघाळलेला सोम गाळणीतून वाहतो, मुक्त झालेल्या प्रवाहासारखा, अडथळ्याविना; तीक्ष्ण दात असलेला, महिषासारखा शिंगांनी, गायी शोधणारा, वीरासारखा सामर्थ्यवान.
एषा ययौ परमादन्तरद्रेः कूचित्सतीरूर्वे गा विवेद । दिवो न विद्युत्स्तनयन्त्यभ्रैः सोमस्य ते पवत इन्द्र धारा
ती दूरच्या कड्यावरून आली, जणू विस्तीर्ण कुरणे ओळखते, तिने गायी शोधल्या; आकाशातील वीज जशी मेघांमध्ये गर्जते, तसे इंद्रा, तुझ्या सोमाची धार शुद्ध होते.
उत स्म राशिं परि यासि गोनामिन्द्रेण सोम सरथं पुनानः । पूर्वीरिषो बृहतीर्जीरदानो शिक्षा शचीवस्तव ता उपष्टुत्
हे सोम, शुद्ध होऊन, इंद्रासह गायींच्या कळपाभोवती जातोस, एकत्र जुळलेला; प्राचीन, मोठ्या, विपुल देणग्या दे, सामर्थ्य दे, हे शक्तिमान, आणि त्यांना तुझी स्तुती करू दे.
अयं सोम इन्द्र तुभ्यं सुन्वे तुभ्यं पवते त्वमस्य पाहि । त्वं ह यं चकृषे त्वं ववृष इन्दुं मदाय युज्याय सोमम्
हे इंद्रा, हा सोम तुझ्यासाठी मी निघाळतो, तुझ्यासाठी तो शुद्ध होतो; तूच त्याचा पिणारा, तूच त्याचा निर्माता, तूच त्याला बळकट केलेस, आनंदासाठी, युक्तीसाठी हा सोम आहे.
स ईं रथो न भुरिषाळयोजि महः पुरूणि सातये वसूनि । आदीं विश्वा नहुष्याणि जाता स्वर्षाता वन ऊर्ध्वा नवन्त
तो रुंद आसन असलेल्या रथासारखा जुंपला गेला, मोठ्या विजयासाठी अनेक संपत्ती आणतो; नहुषाचे सर्व संतती, सूर्यापासून जन्मलेली, त्या वनात आनंदाने वर जातात.
वायुर्न यो नियुत्वाँ इष्टयामा नासत्येव हव आ शम्भविष्ठः । विश्ववारो द्रविणोदा इव त्मन्पूषेव धीजवनोऽसि सोम
वायूसारखा, आपल्या पथकासह, यज्ञात आवडता, अश्विनांसारखा हाकेला येणारा, सर्वांना आनंद देणारा; द्रव्य देणाऱ्यांसारखा, पूषणासारखा, मनाने वेगवान, असा तू सोम आहेस.
इन्द्रो न यो महा कर्माणि चक्रिर्हन्ता वृत्राणामसि सोम पूर्भित् । पैद्वो न हि त्वमहिनाम्नां हन्ता विश्वस्यासि सोम दस्योः
सोम्या, तू इंद्रासारखा आहेस, ज्याने मोठमोठी कृत्ये केली, विघ्नांचा नाश केला; तू नेहमीच पुढे असतोस. वज्रधारीसारखा, तू सर्परूपी शत्रूंचा संहार करणारा आहेस; सोम्या, तू प्रत्येक शत्रूवर विजय मिळवतोस.
अग्निर्न यो वन आ सृज्यमानो वृथा पाजांसि कृणुते नदीषु । जनो न युध्वा महत उपब्दिरियर्ति सोमः पवमान ऊर्मिम्
सोम्या, तू अग्नीसारखा आहेस, जो जंगलात सोडला की, नद्यांमध्ये मुक्तपणे शक्ती निर्माण करतो. लोकांतल्या वीरासारखा, शुद्ध झालेला सोम्या, तू युद्धात मोठी लाट उचलतोस.