अयं मतवाञ्छकुनो यथा हितोऽव्ये ससार पवमान ऊर्मिणा । तव क्रत्वा रोदसी अन्तरा कवे शुचिर्धिया पवते सोम इन्द्र ते
हा प्रेरित झालेला, जणू एखादा पक्षी मुक्त झाल्यासारखा, शुद्ध झालेला लाटेसारखा धावतो; तुझ्या इच्छेने, हे कवी, शुद्ध आणि बुद्धिमान सोम, तू इंद्रासाठी आकाश आणि पृथ्वी यांच्यामध्ये वाहतोस.
द्रापिं वसानो यजतो दिविस्पृशमन्तरिक्षप्रा भुवनेष्वर्पितः । स्वर्जज्ञानो नभसाभ्यक्रमीत्प्रत्नमस्य पितरमा विवासति
तेजस्वी वस्त्र परिधान केलेला, यजमानापर्यंत पोहोचणारा, आकाशाला स्पर्श करणारा, जगांमध्ये स्थिर झालेला, सूर्याला जाणणारा, तो मेघांमधून वर गेला, आणि प्राचीन पित्याला दूरवरून बोलावतो.
सो अस्य विशे महि शर्म यच्छति यो अस्य धाम प्रथमं व्यानशे । पदं यदस्य परमे व्योमन्यतो विश्वा अभि सं याति संयतः
जो त्याचे पहिले निवासस्थान ओळखतो, त्याला तो मोठे संरक्षण देतो; त्याचे पाऊल सर्वोच्च आकाशात आहे, आणि तिथून तो सर्वत्र एकत्रितपणे पोहोचतो.
प्रो अयासीद् इन्दुर् इन्द्रस्य निष्कृतꣳ सखा सख्युर् न प्र मिनाति सꣳगिरम् । मर्य इव युवतिभिः सम् अर्षति सोमः कलशे शतयाम्ना पथा
इंद्राच्या शुद्धतेसाठी इंदु पुढे गेला आहे, तो मित्र मैत्री सोडत नाही, जसा तरुण मुलगा युवतींमध्ये मिसळतो, तसा सोम शंभर मार्गांनी कलशात वाहतो.
प्र वो धियो मन्द्रयुवो विपन्युवः पनस्युवः सꣳवसनेष्व् अक्रमुः । सोमम् मनीषा अभ्य् अनूषत स्तुभो ऽभि धेनवः पयसेम् अशिश्रयुः
तुमच्या आनंददायक, बुद्धिमान आणि फलदायी विचारांनी एकत्र येऊन सभा गाठल्या; त्यांनी मन लावून सोमाचा शोध घेतला, स्तुती करत, जशा गायी दूधासाठी जातात तशा त्या पोषण करणाऱ्याजवळ आल्या.
आ नः सोम सꣳयतम् पिप्युषीम् इषम् इन्दो पवस्व पवमानो अस्रिधम् । या नो दोहते त्रिर् अहन्न् असश्चुषी क्षुमद् वाजवन् मधुमत् सुवीर्यम्
सोमा, आम्हाला भरपूर, पोषक असा प्रवाह मिळू दे; इंदु, शुद्ध हो, शुद्ध करणारा, विलंब न करता. जो दिवसातून तीनदा आम्हाला अखंड, सुपीक, समृद्ध, मधुर आणि वीर्यवान बळ देतो.
वृषा मतीनाम् पवते विचक्षणः सोमो अह्नः प्रतरीतोषसो दिवः । क्राणा सिन्धूनाꣳ कलशाꣳ अवीवशद् इन्द्रस्य हार्द्य् आविशन् मनीषिभिः
विचक्षण, बलवान सोम, विचारांच्या प्रवाहात पहाटे दाबला जाऊन, स्वर्गातील उषांसोबत उजळतो. तो नद्यांच्या पात्रांत गर्जना करत ओतला जातो, कलशांमध्ये भरतो आणि ऋषींच्या प्रेरणेने इंद्राच्या हृदयात प्रवेश करतो.
मनीषिभिः पवते पूर्व्यः कविर् नृभिर् यतः परि कोशाꣳ अचिक्रदत् । त्रितस्य नाम जनयन् मधु क्षरद् इन्द्रस्य वायोः सख्याय कर्तवे
प्रेरित ऋषींसोबत, प्राचीन कवि सोम पुरुषांसोबत कलशाभोवती गर्जतो. त्रिताचे नाव निर्माण करून, तो मधुर रस ओततो, इंद्र आणि वायू यांच्या मैत्रीसाठी.
अयम् पुनान उषसो वि रोचयद् अयꣳ सिन्धुभ्यो अभवद् उ लोककृत् । अयꣳ त्रिः सप्त दुदुहान आशिरꣳ सोमो हृदे पवते चारु मत्सरः
हा शुद्ध होताना उषा उजळवतो; नद्यांमध्ये जागा निर्माण करणारा ठरतो. हा सोम, तीन वेळा सात वेळा पोषक सार काढतो; सुंदर आणि आनंददायक, तो हृदयासाठी शुद्ध होतो.
पवस्व सोम दिव्येषु धामसु सृजान इन्दो कलशे पवित्र आ । सीदन्न् इन्द्रस्य जठरे कनिक्रदन् नृभिर् यतः सूर्यम् आरोहयो दिवि
हे सोम, दिव्य स्थानी स्वतःला शुद्ध कर; हे इंदु, पवित्रातून कलशात वाह. गर्जना करत इंद्राच्या उदरात बस, पुरुषांच्या मार्गदर्शनाने, आणि आकाशात सूर्य उचल.
अद्रिभिः सुतः पवसे पवित्र आꣳ इन्दव् इन्द्रस्य जठरेष्व् आविशन् । त्वꣳ नृचक्षा अभवो विचक्षण सोम गोत्रम् अङ्गिरोभ्यो ऽवृणोर् अप
दगडांनी दाबून काढलेला, हे सोम, तू गाळातून वाहतोस आणि इंद्राच्या उदरात प्रवेश करतोस. माणसांत सर्वज्ञ, चतुर असा तूच झाला आहेस; अङ्गिरस ऋषींसाठी तू गायींची वासरं उघडलीस.
त्वाꣳ सोम पवमानꣳ स्वाध्यो ऽनु विप्रासो अमदन्न् अवस्यवः । त्वाꣳ सुपर्ण आभरद् दिवस् परीन्दो विश्वाभिर् मतिभिः परिष्कृतम्
हे सोम, स्वतः शुद्ध करणारा, ऋषींनी तुझा आस्वाद घेतला, मदतीसाठी तुला हाक दिली. तेजस्वी पंख असणाऱ्याने तुला आकाशातून खाली आणले, सर्व विचारांनी सुशोभित केलेला सोम.
अव्ये पुनानम् परि वार ऊर्मिणा हरिꣳ नवन्ते अभि सप्त धेनवः । अपाम् उपस्थे अध्य् आयवः कविम् ऋतस्य योना महिषा अहेषत
शुद्ध झालेल्या त्या पिवळ्या रंगाच्या सोमासाठी सात गायी लाटांसारख्या धारांनी त्याला वेढतात. पाण्याच्या कुशीत, दगडांनी दाबणाऱ्यांनी सत्याच्या गर्भात असलेल्या त्या महान ऋषीला शोधले.
इन्दुः पुनानो अति गाहते मृधो विश्वानि कृण्वन् सुपथानि यज्यवे । गाः कृण्वानो निर्णिजꣳ हर्यतः कविर् अत्यो न क्रीळन् परि वारम् अर्षति
शुद्ध झालेला सोम सर्व विरोधांवर मात करून, यजमानासाठी शुभ मार्ग निर्माण करतो. गायी निर्माण करून, वाट मोकळी करून, आनंददायक असा तो ऋषी, खेळणाऱ्या घोड्यासारखा, कुंपणाभोवती वाहतो.
असश्चतः शतधारा अभिश्रियो हरिꣳ नवन्ते ऽव ता उदन्युवः । क्षिपो मृजन्ति परि गोभिर् आवृतꣳ तृतीये पृष्ठे अधि रोचने दिवः
सर्व बाजूंनी शंभर धारांनी, त्या तेजस्वी परमेश्वराकडे पाणी वाहतं जावं तसं, त्या सर्व धारांनी हरिला शोधत वाहतात. जलाच्या वेगाने, गायींनी वेढलेला तो, स्वच्छ केला जातो; तिसऱ्या पाठीवर, स्वर्गाच्या तेजस्वी प्रदेशात.
तवेमाः प्रजा दिव्यस्य रेतसस् त्वꣳ विश्वस्य भुवनस्य राजसि । अथेदꣳ विश्वम् पवमान ते वशे त्वम् इन्दो प्रथमो धामधा असि
हे सर्व संतती तुझ्याच दिव्य बीजापासून निर्माण झाल्या आहेत; तू सर्व जगाचा राजा आहेस. म्हणून हे संपूर्ण विश्व, पवित्र करणाऱ्या सोम्या, तुझ्या अधीन आहे; तूच सर्वप्रथम निवासस्थान धारण करणारा आहेस.
त्वꣳ समुद्रो असि विश्ववित् कवे तवेमाः पञ्च प्रदिशो विधर्मणि । त्वꣳ द्याꣳ च पृथिवीꣳ चाति जभ्रिषे तव ज्योतीꣳषि पवमान सूर्यः
तूच महासागर आहेस, सर्व जाणणारा ऋषी आहेस; तुझ्यासाठी या पाच दिशा स्थिर आहेत. तू आकाश आणि पृथ्वी दोन्हीला कवेत घेतले आहेस; तुझ्या प्रकाशांनी, पवित्र करणाऱ्या सोम्या, सूर्य उजळतो.
त्वम् पवित्रे रजसो विधर्मणि देवेभ्यः सोम पवमान पूयसे । त्वाम् उशिजः प्रथमा अगृभ्णत तुभ्येमा विश्वा भुवनानि येमिरे
पवित्र पात्रातून गाळला गेलेला सोम्या, देवांसाठी शुद्ध होतोस, आकाशाच्या व्यवस्थेत स्थान मिळवतोस. पहिल्या ऋषींनी तुला धरले, आणि तुझ्यासाठी सर्व जग जोडले गेले.
प्र रेभ एत्य् अति वारम् अव्ययꣳ वृषा वनेष्व् अव चक्रदद् धरिः । सꣳ धीतयो वावशाना अनूषत शिशुꣳ रिहन्ति मतयः पनिप्नतम्
तो बलवान गर्जत पुढे जातो, कधीही न थांबणाऱ्या अडथळ्यापलीकडे. पिवळसर रंगाचा तो वनांमध्ये आपले चाक फिरवतो. प्रेरित विचार, तळमळीने, एकत्र पाठलाग करतात; स्तुती करणाऱ्या ऋचांनी त्या शुद्ध होणाऱ्या बालकाला दाबले जाते.
स सूर्यस्य रश्मिभिः परि व्यत तन्तुꣳ तन्वानस् त्रिवृतꣳ यथा विदे । नयन्न् ऋतस्य प्रशिषो नवीयसीः पतिर् जनीनाम् उप याति निष्कृतम्
तो सूर्याच्या किरणांनी धागा विणतो, कुशलतेने, तीन भागांत पसरतो. सत्याच्या नव्या आज्ञा पुढे नेत, सर्व जीवांचा स्वामी शुद्धीच्या ठिकाणी येतो.
राजा सिन्धूनाम् पवते पतिर् दिव ऋतस्य याति पथिभिः कनिक्रदत् । सहस्रधारः परि षिच्यते हरिः पुनानो वाचꣳ जनयन्न् उपावसुः
नद्यांचा राजा, स्वर्गाचा स्वामी, सत्याच्या मार्गांनी गडगडाट करत पुढे जातो. हजार धारांनी वाहणारा पिवळसर तो, शुद्ध होत, संपत्ती देणारा आणि वाणी निर्माण करणारा, सर्वत्र ओतला जातो.
पवमान मह्य् अर्णो वि धावसि सूरो न चित्रो अव्ययानि पव्यया । गभस्तिपूतो नृभिर् अद्रिभिः सुतो महे वाजाय धन्याय धन्वसि
हे शुद्ध करणाऱ्या, मोठ्या लाटेसारखा तू धावतोस, सूर्यासारखा अद्भुत आणि कधीही न थकणारा. किरणांनी शुद्ध झालेला, पुरुषांनी दगडांनी पिळलेला, तू मोठ्या बळासाठी, समृद्धीसाठी आणि संपत्तीसाठी वाहतोस.
इषम् ऊर्जम् पवमानाभ्य् अर्षसि श्येनो न वꣳसु कलशेषु सीदसि । इन्द्राय मद्वा मद्यो मदः सुतो दिवो विष्टम्भ उपमो विचक्षणः
हे शुद्ध करणारे सोम, तू पोषण आणि बळासाठी वाहतोस; गरुड जसा आपल्या घराकडे जातो, तसा तू कलशांमध्ये स्थिर होतोस. इंद्रासाठी द्रव केलेला आनंददायक रस, हा तुझा उत्साह आहे—तो उंच, जाणकार आणि आकाशाचा आधार आहे.
सप्त स्वसारो अभि मातरः शिशुꣳ नवꣳ जज्ञानꣳ जेन्यꣳ विपश्चितम् । अपाꣳ गन्धर्वꣳ दिव्यꣳ नृचक्षसꣳ सोमꣳ विश्वस्य भुवनस्य राजसे
सात बहिणी आणि मातांनी मिळून या नव्या, अद्भुत आणि बुद्धिमान बालकाचा जन्म दिला—पाण्याचा गंधर्व, दैवी, माणसांना दिसणारा, सर्व जगाचा राजा असलेला सोम.
ईशान इमा भुवनानि वीयसे युजान इन्दो हरितः सुपर्ण्यः । तास् ते क्षरन्तु मधुमद् घृतम् पयस् तव व्रते सोम तिष्ठन्तु कृष्टयः
हे सोम, वाढीसाठी तू या सर्व जगावर राज्य करतोस, हिरव्या पंखांच्या घोड्यांना जोडतोस. ते तुझ्यासाठी मधुर तूप आणि दूध ओतू देत. तुझ्या इच्छेने, सोम, लोक स्थिर राहू देत.
त्वꣳ नृचक्षा असि सोम विश्वतः पवमान वृषभ ता वि धावसि । स नः पवस्व वसुमद् धिरण्यवद् वयꣳ स्याम भुवनेषु जीवसे
हे सोम, तू सर्वत्र माणसांमध्ये पाहणारा आहेस; शुद्ध करणारा वृषभ, तू सर्वदिशांनी धावतोस. आमच्यासाठी धन आणि सोने घेऊन वाह. आपण या जगात दीर्घायुषी होऊ.
गोवित् पवस्व वसुविद् धिरण्यविद् रेतोधा इन्दो भुवनेष्व् अर्पितः । त्वꣳ सुवीरो असि सोम विश्ववित् तꣳ त्वा विप्रा उप गिरेम आसते
गायींनी समृद्ध, संपत्ती देणारा, सोनं शोधणारा, बीजधारी सोमदेवा, तू सर्व जगांत प्रतिष्ठित आहेस. तू पराक्रमी आणि सर्वज्ञ आहेस, सोमदेवा; तुझ्या स्तुतीसाठी ज्ञानी लोक तुझ्याकडे येतात.
उन् मध्व ऊर्मिर् वनना अतिष्ठिपद् अपो वसानो महिषो वि गाहते । राजा पवित्ररथो वाजम् आरुहत् सहस्रभृष्टिर् जयति श्रवो बृहत्
मधुर लाट, पाण्यांनी सुशोभित होऊन, उगवली आहे; पाण्यात न्हालेला बलवान वृषभ गर्जना करतो. ज्याचा रथ गाळणी आहे असा राजा, बळावर आरूढ होतो; हजार धारांनी तो मोठं यश मिळवतो.
स भन्दना उद् इयर्ति प्रजावतीर् विश्वायुर् विश्वाः सुभरा अहर्दिवि । ब्रह्म प्रजावद् रयिम् अश्वपस्त्यम् पीत इन्दव् इन्द्रम् अस्मभ्यꣳ याचतात्
तो बंधने उचलतो, संतती देतो, सर्वांना आयुष्य आणि रोजच्या रोज सर्व सुखदायक गोष्टी देतो. सोमदेवा, इंद्रासह आम्हाला संततीसह धन, घोडे आणि गायी, या वेदपठणाने दे.
सो अग्रे अह्नाꣳ हरिर् हर्यतो मदः प्र चेतसा चेतयते अनु द्युभिः । द्वा जना यातयन्न् अन्तर् ईयते नरा च शꣳसꣳ दैव्यꣳ च धर्तरि
तो आनंददायक, पिवळसर, क्रियाशील सोम, दिवसांच्या अग्रभागी, तेजस्वी देवांनंतर जागृत होतो. दोन लोकांमध्ये जातो, पुरुषांची स्तुती आणि दैवी नीती दोन्ही सांभाळतो.