हविर्हविष्मो महि सद्म दैव्यं नभो वसानः परि यास्यध्वरम् । राजा पवित्ररथो वाजमारुहः सहस्रभृष्टिर्जयसि श्रवो बृहत्
अर्पणयुक्त हविर्भाग मोठ्या दैवी निवासात फिरतो, आकाशात गुंडाळलेला, तू यज्ञात फिरतोस. राजा, गाळण्याच्या रथावर आरूढ होऊन, सामर्थ्य मिळवतोस, हजारो प्रवाहांनी तू मोठी कीर्ती मिळवतोस.
पवस्व देवमादनो विचर्षणिरप्सा इन्द्राय वरुणाय वायवे । कृधी नो अद्य वरिवः स्वस्तिमदुरुक्षितौ गृणीहि दैव्यं जनम्
देवतांना आनंद देणारा, सर्व लोकांत बुद्धिमान असलेला सोम, तू स्वतःला शुद्ध कर, पाण्यात राहून, इंद्र, वरुण आणि वायूसाठी. आज आम्हाला विस्तृत रक्षण आणि कल्याण दे, दूरदृष्टी असलेल्या, दैवी वंशाचे स्तवन कर.
आ यस्तस्थौ भुवनान्यमर्त्यो विश्वानि सोमः परि तान्यर्षति । कृण्वन्संचृतं विचृतमभिष्टय इन्दुः सिषक्त्युषसं न सूर्यः
जो अमर सोम सर्व जगांत उभा आहे, तो या सर्व गोष्टींना वेढून वाहतो. गोळा केलेले आणि विखुरलेले निर्माण करतो, तो इच्छा पूर्ण करतो, प्रातःकाळच्या सूर्याप्रमाणे तो तेजाने चमकतो.
आ यो गोभिः सृज्यत ओषधीष्वा देवानां सुम्न इषयन्नुपावसुः । आ विद्युता पवते धारया सुत इन्द्रं सोमो मादयन्दैव्यं जनम्
जो गायींसह, औषधींमध्ये पिळला जातो, देवांच्या कृपेची इच्छा करतो, तो ज्ञानी जवळ येतो. सोम, वीजेसह पिळला गेलेला, प्रवाहात वाहतो, इंद्र आणि दैवी वंशाला आनंद देतो.
एष स्य सोमः पवते सहस्रजिद्धिन्वानो वाचमिषिरामुषर्बुधम् । इन्दुः समुद्रमुदियर्ति वायुभिरेन्द्रस्य हार्दि कलशेषु सीदति
हा सोम शुद्ध होतो, हजारो विजय मिळवतो, प्रेरणादायक वाणी जागृत करतो, मौनाला हलवतो. तो वारा घेऊन समुद्राकडे उचलतो, इंद्राच्या हृदयात, कलशांत बसतो.
अभि त्यं गावः पयसा पयोवृधं सोमं श्रीणन्ति मतिभिः स्वर्विदम् । धनंजयः पवते कृत्व्यो रसो विप्रः कविः काव्येना स्वर्चनाः
दूधाने समृद्ध असलेल्या गायी, हा सोम, दूध वाढवणारा, याच्याकडे आपल्या विचारांनी येतात, सूर्य जाणणारे. विजयी रस शुद्ध होतो, ऋषी, कवी, काव्याने सूर्यप्रकाशासारखा चमकतो.
इन्द्राय सोम सुषुतः परि स्रवापामीवा भवतु रक्षसा सह । मा ते रसस्य मत्सत द्वयाविनो द्रविणस्वन्त इह सन्त्विन्दवः
इंद्रासाठी उत्तम प्रकारे पिळलेला सोम, तू सर्वत्र वाह, अपायापासून मुक्त राहा, दुष्टांचा पराभव कर. तुझ्या रसाचा द्वेष करणाऱ्यांना आनंद होऊ देऊ नकोस, दानशूर थेंब येथेच राहू देत.
अस्मान्समर्ये पवमान चोदय दक्षो देवानामसि हि प्रियो मदः । जहि शत्रूँरभ्या भन्दनायतः पिबेन्द्र सोममव नो मृधो जहि
हे शुद्ध झालेल्या सोम, युद्धात आम्हाला प्रेरणा दे, कारण तू देवांचा प्रिय आनंद आहेस. आमचे शत्रू नष्ट कर, बंधने तोड, इंद्राने सोम पिऊ दे, आम्हाला वाचव, शत्रूंना हरव.
अदब्ध इन्दो पवसे मदिन्तम आत्मेन्द्रस्य भवसि धासिरुत्तमः । अभि स्वरन्ति बहवो मनीषिणो राजानमस्य भुवनस्य निंसते
हे अपराजित सोम, तू शुद्ध होत आहेस, सर्वात अधिक आनंददायक आहेस. तू इंद्रासाठी सर्वोच्च प्रेरणा होतोस. अनेक ज्ञानी लोक तुला, राजाला, गातात, तू जगाच्या हृदयात स्थान घेतोस.
सहस्रणीथः शतधारो अद्भुत इन्द्रायेन्दुः पवते काम्यं मधु । जयन्क्षेत्रमभ्यर्षा जयन्नप उरुं नो गातुं कृणु सोम मीढ्वः
हजार धारा असलेला, शंभर वाटांनी वाहणारा, अद्भुत असा सोम, इंद्रासाठी प्रिय, हव्या त्या गोडाईने शुद्ध होतो; विजय मिळवून तो शेताकडे येतो, पाण्यांवरही जिंकतो—हे उदार सोम, आम्हाला विशाल मार्ग दे.
कनिक्रदत्कलशे गोभिरज्यसे व्यव्ययं समया वारमर्षसि । मर्मृज्यमानो अत्यो न सानसिरिन्द्रस्य सोम जठरे समक्षरः
घंटा वाजवत, गोमयाने भरलेल्या पात्रात तुला दाबतात; तू गाळातून जातो, अशुद्धता दूर करतो; शुद्ध होत, जणू जुआ काढलेला घोडा, सोम, तू इंद्राच्या पोटात वाहतोस.
स्वादुः पवस्व दिव्याय जन्मने स्वादुरिन्द्राय सुहवीतुनाम्ने । स्वादुर्मित्राय वरुणाय वायवे बृहस्पतये मधुमाँ अदाभ्यः
देवत्वाच्या जन्मासाठी गोड वाह, इंद्रासाठी, दान देणाऱ्यासाठी गोड वाह; मित्र, वरुण, वायू, बृहस्पती यांच्यासाठीही गोड वाह—हे कधीही न चुकणाऱ्या, मधुर सोम.
अत्यं मृजन्ति कलशे दश क्षिपः प्र विप्राणां मतयो वाच ईरते । पवमाना अभ्यर्षन्ति सुष्टुतिमेन्द्रं विशन्ति मदिरास इन्दवः
दहा बोटांनी तुला पात्रात स्वच्छ करतात; ऋषींच्या भावना त्यांच्या वाणीने उमटतात; शुद्ध झालेले सोम स्तुतीसह येतात—मदिरा सोम इंद्रात प्रवेश करतात.
पवमानो अभ्यर्षा सुवीर्यमुर्वीं गव्यूतिं महि शर्म सप्रथः । माकिर्नो अस्य परिषूतिरीशतेन्दो जयेम त्वया धनंधनम्
शुद्ध होऊन, तू मोठ्या सामर्थ्याकडे, गायींनी भरलेल्या विस्तीर्ण जागेकडे, मोठ्या आश्रयाकडे पुढे जातोस; त्याच्या कुंपणाने आम्हाला अडवू नये—हे सोम, तुझ्याबरोबर आम्ही संपत्तीवर संपत्ती जिंकू.
अधि द्यामस्थाद्वृषभो विचक्षणोऽरूरुचद्वि दिवो रोचना कविः । राजा पवित्रमत्येति रोरुवद्दिवः पीयूषं दुहते नृचक्षसः
शहाणा वृषभ आकाशावर चढला; ऋषीने दोन तेजस्वी लोकांत प्रकाश पसरवला; राजा, गडगडत, गाळातून जातो—दृष्टी असलेले पुरुष स्वर्गातील अमृत काढतात.
दिवो नाके मधुजिह्वा असश्चतो वेना दुहन्त्युक्षणं गिरिष्ठाम् । अप्सु द्रप्सं वावृधानं समुद्र आ सिन्धोरूर्मा मधुमन्तं पवित्र आ
आकाशाच्या कड्यावर, मधुर जिभेने, तेजस्वी देवता पर्वतावर वसणाऱ्या वृषभाचे दूध काढतात; पाण्यात वाढणारा थेंब, समुद्रात, नदीच्या लाटेत, मधुर गाळात येतो.
नाके सुपर्णमुपपप्तिवांसं गिरो वेनानामकृपन्त पूर्वीः । शिशुं रिहन्ति मतयः पनिप्नतं हिरण्ययं शकुनं क्षामणि स्थाम्
आकाशात, अनेक जुनी गीते उडणाऱ्या गरुडाचे गुणगान करतात; विचार त्या सोन्याच्या पक्ष्याचा, त्या बालकाचा, तेजस्वी, पृथ्वीवर उभा असलेल्या, शोध घेतात.
ऊर्ध्वो गन्धर्वो अधि नाके अस्थाद्विश्वा रूपा प्रतिचक्षाणो अस्य । भानुः शुक्रेण शोचिषा व्यद्यौत्प्रारूरुचद्रोदसी मातरा शुचिः
वर, गंधर्व आकाशात आपले स्थान घेतो, सर्व रूपे पाहतो; त्याचा तेज, शुद्ध प्रकाशाने चमकतो, शुद्ध असलेला पृथ्वी आणि आकाश या दोन्ही मातांना प्रकाशित करतो.
प्र त आशवः पवमान धीजवो मदा अर्षन्ति रघुजा इव त्मना । दिव्याः सुपर्णा मधुमन्त इन्दवो मदिन्तमासः परि कोशमासते
हे शुद्ध सोम, तुझे मदाने भरलेले प्रवाह वेगाने, जणू त्वरित धावणारे घोडे, वाहतात; दिव्य, मधुर सोम, सर्वात मदिर, पात्राभोवती स्थिरावतात.
प्र ते मदासो मदिरास आशवोऽसृक्षत रथ्यासो यथा पृथक् । धेनुर्न वत्सं पयसाभि वज्रिणमिन्द्रमिन्दवो मधुमन्त ऊर्मयः
तुझे मदाने भरलेले, मदिर, वेगवान प्रवाह, प्रत्येक आपापल्या मार्गाने, जणू रथासारखे, वाहतात; जशी गाय वासराला दूध देते, तशी मधुर सोमलहरी इंद्रासाठी, वज्रधारीसाठी, दूधासह वाहतात.
अत्यो न हियानो अभि वाजमर्ष स्वर्वित्कोशं दिवो अद्रिमातरम् । वृषा पवित्रे अधि सानो अव्यये सोमः पुनान इन्द्रियाय धायसे
जसा घोडा बक्षिसाकडे धावतो, तसा तू, गूंजणाऱ्या पात्राकडे, दगडाकडे, स्वर्गमातेच्या दिशेने जातोस; वृषभ सोम, शुद्ध होत, न बदलणाऱ्या उतारावर, सामर्थ्यासाठी, इंद्राच्या आनंदासाठी स्थिरावतो.
प्र त आश्विनीः पवमान धीजुवो दिव्या असृग्रन्पयसा धरीमणि । प्रान्तरृषय स्थाविरीरसृक्षत ये त्वा मृजन्त्यृषिषाण वेधसः
हे शुद्ध सोम, तुझे अश्विनीसारखे वेगवान, दिव्य प्रवाह दूधासह पात्रात वाहतात; जे ऋषी तुला स्वच्छ करतात, ते प्राचीन ऋषी तुला सोडतात, हे ज्ञानी.
विश्वा धामानि विश्वचक्ष ऋभ्वसः प्रभोस्ते सतः परि यन्ति केतवः । व्यानशिः पवसे सोम धर्मभिः पतिर्विश्वस्य भुवनस्य राजसि
सर्व ठिकाणी, सर्व काही पाहणारे ऋभू, महान, स्थिर असलेल्या तुझ्या किरणाभोवती फिरतात; सोम, तू नियमाने शुद्ध होतोस, सर्व सृष्टीचा स्वामी, राजा आहेस.
उभयतः पवमानस्य रश्मयो ध्रुवस्य सतः परि यन्ति केतवः । यदी पवित्रे अधि मृज्यते हरिः सत्ता नि योना कलशेषु सीदति
दोन्ही बाजूंनी, शुद्ध, स्थिर असलेल्या तुझ्या किरणा फिरतात; जेव्हा पिवळा सोम गाळात स्वच्छ होतो, तेव्हा तो पात्रात आपल्या जागी बसतो.
यज्ञस्य केतुः पवते स्वध्वरः सोमो देवानामुप याति निष्कृतम् । सहस्रधारः परि कोशमर्षति वृषा पवित्रमत्येति रोरुवत्
यज्ञाचा चिन्ह, शुद्ध, सुव्यवस्थित सोम, देवांच्या आसनाकडे येतो; हजार धारा घेऊन तो पात्राभोवती फिरतो, वृषभ, गडगडत, गाळातून जातो.
राजा समुद्रं नद्यो वि गाहतेऽपामूर्मिं सचते सिन्धुषु श्रितः । अध्यस्थात्सानु पवमानो अव्ययं नाभा पृथिव्या धरुणो महो दिवः
राजा समुद्रात प्रवेश करतो, नद्या वेगळ्या वाहतात; तो पाण्याच्या लाटेशी एकरूप होतो, सिंधूंत स्थिर असतो; शुद्ध झालेला, न बदलणाऱ्या शिखरावर, पृथ्वीच्या नाभीवर, महान आकाशाच्या आधारावर स्थान घेतो.
दिवो न सानु स्तनयन्नचिक्रदद्द्यौश्च यस्य पृथिवी च धर्मभिः । इन्द्रस्य सख्यं पवते विवेविदत्सोमः पुनानः कलशेषु सीदति
आकाशाच्या शिखरासारखा, गडगडणारा, निनाद करणारा, ज्याचे नियम आकाश आणि पृथ्वी पाळतात; सोम, शुद्ध होऊन, पात्रात बसतो, इंद्राच्या मैत्रीसाठी शोध घेतो.
ज्योतिर्यज्ञस्य पवते मधु प्रियं पिता देवानां जनिता विभूवसुः । दधाति रत्नं स्वधयोरपीच्यं मदिन्तमो मत्सर इन्द्रियो रसः
यज्ञाचा तेजस्वी, मधुर आणि प्रिय, देवतांचा पिता, सर्वांचा उत्पन्न करणारा, सर्वव्यापी असा हा प्रवाही, दोन्ही स्वाध्यांसाठी योग्य असे मौल्यवान रत्न देतो, अत्यंत मत्त करणारा, सामर्थ्यशाली, आणि शक्तीने भरलेला हा रस आहे.
अभिक्रन्दन्कलशं वाज्यर्षति पतिर्दिवः शतधारो विचक्षणः । हरिर्मित्रस्य सदनेषु सीदति मर्मृजानोऽविभिः सिन्धुभिर्वृषा
तो गजर करत, कलशाकडे वेगाने धावतो, विजय मिळवणारा, आकाशाचा स्वामी, शंभर धारांनी वाहणारा, दूरदृष्टी असलेला; पिवळसर तो मित्राच्या घरात बसतो, नद्यांनी शुद्ध झालेला, प्रवाहांमध्ये वृषभासारखा आहे.
अग्रे सिन्धूनां पवमानो अर्षत्यग्रे वाचो अग्रियो गोषु गच्छति । अग्रे वाजस्य भजते महाधनं स्वायुधः सोतृभिः पूयते वृषा
नद्यांमध्ये श्रेष्ठ असा, शुद्ध झालेला हा पुढे धावतो; वाणीमध्येही श्रेष्ठ, तो गायींमध्ये जातो; सामर्थ्यातही श्रेष्ठ, तो मोठे धन मिळवतो, स्वतःच्या शस्त्रांनी सज्ज, दाबणाऱ्यांनी शुद्ध केलेला वृषभ आहे.