प्र देवमच्छा मधुमन्त इन्दवोऽसिष्यदन्त गाव आ न धेनवः । बर्हिषदो वचनावन्त ऊधभिः परिस्रुतमुस्रिया निर्णिजं धिरे
मधुर थेंब, गायींसारखे, देवाजवळ वाहतात, जणू वासराला दूध देणाऱ्या गायी. ते पवित्र कुशांवर स्थिर होतात, बोलांनी आणि पात्रांनी, उजळ थेंब शुद्ध, निर्मळ अर्पण ठेवतात.
स रोरुवदभि पूर्वा अचिक्रददुपारुहः श्रथयन्स्वादते हरिः । तिरः पवित्रं परियन्नुरु ज्रयो नि शर्याणि दधते देव आ वरम्
तो मोठ्याने गर्जतो, पूर्वीच्यांना मागे टाकतो, पिवळसर देव आनंदाने वर चढतो, मधुरता सोडवतो. गाळणीतून जातो, मोठ्या शक्तीने फिरतो, देव आपली शस्त्रे ठेवतो, उत्तम गोष्टी शोधतो.
वि यो ममे यम्या संयती मदः साकंवृधा पयसा पिन्वदक्षिता । मही अपारे रजसी विवेविददभिव्रजन्नक्षितं पाज आ ददे
जो जुळ्या यमांना मोजतो, मिसळलेल्या मद्याने, दूधासह फुगतो, तो ज्ञानी आहे. तो महान, अथांग प्रदेश ओळखतो, पुढे जातो आणि अखंड बळ देतो.
स मातरा विचरन्वाजयन्नपः प्र मेधिरः स्वधया पिन्वते पदम् । अंशुर्यवेन पिपिशे यतो नृभिः सं जामिभिर्नसते रक्षते शिरः
तो आपल्या दोन मातांसह फिरतो, संपत्ती मिळवतो, ज्ञानी आहे, स्वतःच्या शक्तीने आपला मार्ग फुगवतो. जौने सजलेला थेंब, जिथे माणसं शुद्ध करतात, तो आप्तांसह बसतो आणि डोके जपतो.
सं दक्षेण मनसा जायते कविरृतस्य गर्भो निहितो यमा परः । यूना ह सन्ता प्रथमं वि जज्ञतुर्गुहा हितं जनिम नेममुद्यतम्
कौशल्य आणि मनाने ऋषी जन्मतो, सत्याचा गर्भ, संयम करणाऱ्यांनी ठेवलेला. तरुण असूनही, ते पहिले जन्मले, गुप्त ठेवले, त्यांचा जन्म अजून उगवलेला नाही.
मन्द्रस्य रूपं विविदुर्मनीषिणः श्येनो यदन्धो अभरत्परावतः । तं मर्जयन्त सुवृधं नदीष्वाँ उशन्तमंशुं परियन्तमृग्मियम्
ज्ञानी लोकांनी आनंददायकाचा रूप ओळखले, जेव्हा गरुडाने दूरवरून थेंब आणला. ते त्याला, नेहमी वाढणारा, नद्यांमध्ये स्वच्छ करतात, तो उत्सुक थेंब, स्तोत्रासाठी योग्य, फिरतो.
त्वां मृजन्ति दश योषणः सुतं सोम ऋषिभिर्मतिभिर्धीतिभिर्हितम् । अव्यो वारेभिरुत देवहूतिभिर्नृभिर्यतो वाजमा दर्षि सातये
सोमा, दहा युवती तुला, ऋषींच्या विचारांनी आणि प्रार्थनांनी, शुद्ध करतात. पाण्यांनी, आवरणांनी आणि देवांच्या आह्वानांनी, माणसे, जिथे तू संपत्ती पाहतोस, तिथे प्राप्तीसाठी.
परिप्रयन्तं वय्यं सुषंसदं सोमं मनीषा अभ्यनूषत स्तुभः । यो धारया मधुमाँ ऊर्मिणा दिव इयर्ति वाचं रयिषाळमर्त्यः
ज्ञानी लोकांनी सोमा, उत्तम साथी, चांगली कीर्ती मिळवणारा, याला स्तुती केली. जो मधुर लाटेने, आपल्या प्रवाहाने, आपला आवाज उंचावतो, अमर, संपत्तीने परिपूर्ण.
अयं दिव इयर्ति विश्वमा रजः सोमः पुनानः कलशेषु सीदति । अद्भिर्गोभिर्मृज्यते अद्रिभिः सुतः पुनान इन्दुर्वरिवो विदत्प्रियम्
हा सोमा, शुद्ध होऊन, आकाशाच्या सर्व विस्तारात आपला आवाज पोहोचवतो, तो पात्रांत बसतो. पाण्यांनी, गायींनी धुतला जातो, दगडांनी पिळला जातो, शुद्ध होतो, हा थेंब, सोमा, प्रिय मार्ग शोधतो.
एवा नः सोम परिषिच्यमानो वयो दधच्चित्रतमं पवस्व । अद्वेषे द्यावापृथिवी हुवेम देवा धत्त रयिमस्मे सुवीरम्
सोमा, जसा तू ओतला जातोस, तसा आम्हाला उत्तम तेज दे. आम्ही अखंड आकाश आणि पृथ्वीला हाक मारू, हे देवांनो, आम्हाला संपत्ती आणि शूर पुत्र द्या.
इषुर्न धन्वन्प्रति धीयते मतिर्वत्सो न मातुरुप सर्ज्यूधनि । उरुधारेव दुहे अग्र आयत्यस्य व्रतेष्वपि सोम इष्यते
जसा बाण धनुष्याला जोडतात, तशीच भावना अर्पणाकडे वळते. जसा वासरू गोठ्यात आईकडे धावते, तसा सोमा विधींमध्ये शोधला जातो, जशी गायी भरपूर दूध देते आणि पहिला ओघ मिळतो.
उपो मतिः पृच्यते सिच्यते मधु मन्द्राजनी चोदते अन्तरासनि । पवमानः संतनिः प्रघ्नतामिव मधुमान्द्रप्सः परि वारमर्षति
मंत्रयुक्त विचार जवळ येतो, मधुर आणि गोड स्वरात ओतला जातो, तो पात्रात हलतो. शुद्ध झालेला, वाहणारा सोम, जणू काही मारणारा, गोड आणि समृद्ध थेंब गाळणीतून सहजपणे जातात.
अव्ये वधूयुः पवते परि त्वचि श्रथ्नीते नप्तीरदितेरृतं यते । हरिरक्रान्यजतः संयतो मदो नृम्णा शिशानो महिषो न शोभते
वराच्या प्रमाणे सोम त्वचेभोवती वाहतो, तिला सैल करतो, अदितीचे अपत्य सत्यासाठी प्रयत्न करते. पिवळसर, यज्ञातून जन्मलेला, संयमित सोम, सामर्थ्याने, महाबळवान बैलासारखा तेजाने झळकतो.
उक्षा मिमाति प्रति यन्ति धेनवो देवस्य देवीरुप यन्ति निष्कृतम् । अत्यक्रमीदर्जुनं वारमव्ययमत्कं न निक्तं परि सोमो अव्यत
बैल गडगडतो, गायी जवळ येतात, देवता देवाच्या स्थळी जातात. सोम उजळ गाळणी ओलांडतो, अडथळा पार करतो, धुतलेल्या वस्त्रासारखा पसरतो.
अमृक्तेन रुशता वाससा हरिरमर्त्यो निर्णिजानः परि व्यत । दिवस्पृष्ठं बर्हणा निर्णिजे कृतोपस्तरणं चम्वोर्नभस्मयम्
अमर, उजळ वस्त्र घालून, पिवळसर, नाशरहित सोम शुद्ध होऊन सर्वत्र पसरतो. तो आकाशाच्या शिखराला स्पर्श करतो, त्याचे आसन तयार आहे, मेघाच्या आच्छादनासारखे, आकाशातून विणलेले.
सूर्यस्येव रश्मयो द्रावयित्नवो मत्सरासः प्रसुपः साकमीरते । तन्तुं ततं परि सर्गास आशवो नेन्द्रादृते पवते धाम किं चन
सूर्याच्या किरणांसारखे, जलद, उत्कट, इच्छेने भरलेले ते एकत्र हालचाल करतात. तंतू ताणले गेले आहेत, प्रवाह सर्वत्र वाहतात, इंद्राच्या निवासाशिवाय काहीच शुद्ध होत नाही.
सिन्धोरिव प्रवणे निम्न आशवो वृषच्युता मदासो गातुमाशत । शं नो निवेशे द्विपदे चतुष्पदेऽस्मे वाजाः सोम तिष्ठन्तु कृष्टयः
नदीच्या उतरण्यातील प्रवाहांसारखे, सामर्थ्याने चालवलेले प्रवाह आपल्या ध्येयाकडे धावतात. हे सोम, आमच्या घरात दोन पायांच्या आणि चार पायांच्या सर्वांसाठी कल्याण घडवो; धन आणि लोक आमच्याजवळ नांदो.
आ नः पवस्व वसुमद्धिरण्यवदश्वावद्गोमद्यवमत्सुवीर्यम् । यूयं हि सोम पितरो मम स्थन दिवो मूर्धानः प्रस्थिता वयस्कृतः
सोम, आमच्यासाठी सोन्याचे, घोड्यांचे, गायींचे, ज्वारीचे आणि मोठ्या सामर्थ्याचे धन शुद्ध कर. कारण तूच आमचे पितर आहेस, आकाशाच्या शिखरावर उभा, जीवन देणारा.
एते सोमाः पवमानास इन्द्रं रथा इव प्र ययुः सातिमच्छ । सुताः पवित्रमति यन्त्यव्यं हित्वी वव्रिं हरितो वृष्टिमच्छ
हे शुद्ध झालेले सोम इंद्राकडे विजयासाठी रथांसारखे गेले आहेत. पिळले गेलेले सोम गाळणीतून अडथळ्यांशिवाय जातात, आवरण सोडून, पिवळसर सोम पावसाकडे जातात.
इन्दविन्द्राय बृहते पवस्व सुमृळीको अनवद्यो रिशादाः । भरा चन्द्राणि गृणते वसूनि देवैर्द्यावापृथिवी प्रावतं नः
इंद्रासाठी, महाबळशालीसाठी, सोम, शुद्ध हो, सौम्य आणि दोषरहित राहा, दान देणारा हो. गायकासाठी तेजस्वी संपत्ती आण, देवांसह आकाश आणि पृथ्वी आम्हाला रक्षण करो.
त्रिरस्मै सप्त धेनवो दुदुह्रे सत्यामाशिरं पूर्व्ये व्योमनि । चत्वार्यन्या भुवनानि निर्णिजे चारूणि चक्रे यदृतैरवर्धत
त्याच्यासाठी तीन वेळा सात गायींनी प्राचीन आकाशात खरी पोषणद्रव्ये दिली. त्याने आणखी चार लोक शुद्ध केले, त्यांना सुंदर केले, सत्याच्या नियमांनी वाढवले.
स भिक्षमाणो अमृतस्य चारुण उभे द्यावा काव्येना वि शश्रथे । तेजिष्ठा अपो मंहना परि व्यत यदी देवस्य श्रवसा सदो विदुः
तो सुंदर अमृत शोधत, ज्ञानाने दोन्ही आकाश आणि पृथ्वी व्यापतो. सर्वात सामर्थ्यशाली पाणी, मोठेपणाने, पसरते, जेव्हा त्यांनी देवाच्या कीर्तीने स्थान ओळखले.
ते अस्य सन्तु केतवोऽमृत्यवोऽदाभ्यासो जनुषी उभे अनु । येभिर्नृम्णा च देव्या च पुनत आदिद्राजानं मनना अगृभ्णत
हीच त्याची चिन्हे असो, अमर, जिंकता न येणारी, दोन्ही जन्मांनंतरही अनुसरणारी. या शक्ती आणि दैवी सामर्थ्याने शुद्ध करतात; मग ज्ञानी राजाला आपल्या विचारांनी धरतात.
स मृज्यमानो दशभिः सुकर्मभिः प्र मध्यमासु मातृषु प्रमे सचा । व्रतानि पानो अमृतस्य चारुण उभे नृचक्षा अनु पश्यते विशौ
तो, दहा कुशलांनी शुद्ध केला जातो, मातांच्या मध्ये सामील होतो. सुंदर अमृताचे व्रत पितो, तो दोन्ही मानवजातींना मानवी डोळ्यांनी पाहतो.
स मर्मृजान इन्द्रियाय धायस ओभे अन्ता रोदसी हर्षते हितः । वृषा शुष्मेण बाधते वि दुर्मतीरादेदिशानः शर्यहेव शुरुधः
तो, सामर्थ्य आणि दृष्टीसाठी शुद्ध झालेला, दोन्ही आकाशाच्या टोकांमध्ये आनंद घेतो, योग्य ठिकाणी आहे. बैल, सामर्थ्याने, वाईट विचार दूर करतो, पुढे जातो, बाणासारखा तीक्ष्ण आणि सजग असतो.
स मातरा न ददृशान उस्रियो नानददेति मरुतामिव स्वनः । जानन्नृतं प्रथमं यत्स्वर्णरं प्रशस्तये कमवृणीत सुक्रतुः
तो, वासरासारखा, मातांना न दिसता, गडगडाट करतो, त्याचा आवाज मरुतांसारखा आहे. तो पहिलं सत्य, सोन्यासारखं तेज जाणतो, स्तुतीसाठी, ज्ञानी आपली इच्छा निवडतो.
रुवति भीमो वृषभस्तविष्यया शृङ्गे शिशानो हरिणी विचक्षणः । आ योनिं सोमः सुकृतं नि षीदति गव्ययी त्वग्भवति निर्णिगव्ययी
भयंकर बैल सामर्थ्याने गर्जतो, आपली शिंगे धारदार करतो, पिवळसर, बुद्धिमान असतो. सोम उत्तम तयार केलेल्या गर्भात बसतो, त्याची त्वचा गायीसारखी होते, गायींसाठी शुद्ध होतो.
शुचिः पुनानस्तन्वमरेपसमव्ये हरिर्न्यधाविष्ट सानवि । जुष्टो मित्राय वरुणाय वायवे त्रिधातु मधु क्रियते सुकर्मभिः
शुद्ध, निर्मळ, कलंकहीन देह असलेला पिवळसर सोम शिखरावर स्थिरावतो. मित्र, वरुण आणि वायूसाठी प्रिय असलेला, त्रैगुण्य मधु कुशलतेने तयार होते.
पवस्व सोम देववीतये वृषेन्द्रस्य हार्दि सोमधानमा विश । पुरा नो बाधाद्दुरिताति पारय क्षेत्रविद्धि दिश आहा विपृच्छते
सोम, दैवी कृपेसाठी, महाबळ इंद्राच्या हृदयासाठी शुद्ध हो, सोमपान करणाऱ्याच्या ठिकाणी प्रवेश कर. पूर्वीच्या संकटांतून आम्हाला पार ने, अडथळे दूर कर, योग्य दिशा दाखव, शोधणाऱ्याला उत्तर दे.
हितो न सप्तिरभि वाजमर्षेन्द्रस्येन्दो जठरमा पवस्व । नावा न सिन्धुमति पर्षि विद्वाञ्छूरो न युध्यन्नव नो निद स्पः
जणू काही जुंपलेल्या घोड्यांचा ताफा जसा बक्षिसाकडे धाव घेतो, तसा हे इंदु, तू इंद्राच्या पोटात शिर आणि स्वतःला शुद्ध कर. जशी नौका नदी ओलांडते, तशी तू ज्ञानाने समुद्र पार कर. रणांगणात शूरवीर जसा आपल्या लोकांना सोडून जात नाही, तसा आम्हाला कधीही असुरक्षित ठेवू नको.