वि पृक्षो अग्ने मघवानो अश्युर्वि सूरयो ददतो विश्वमायुः । सनेम वाजं समिथेष्वर्यो भागं देवेषु श्रवसे दधानाः
अग्ने, उदार लोकांनी आपली दाने वाटली आहेत; ज्ञानी लोकांनी सर्व जीवन वाटून दिले आहे. आम्ही सभेत बळ मिळवू, देवांसाठी आपला भाग देऊन कीर्ती मिळवू.
ऋतस्य हि धेनवो वावशानाः स्मदूध्नीः पीपयन्त द्युभक्ताः । परावतः सुमतिं भिक्षमाणा वि सिन्धवः समया सस्रुरद्रिम्
सत्याच्या गायी, भरलेल्या थनांनी, उत्सुकतेने आपल्याला पोसतात, दिवसभर वाटून घेतात. दूरवरून चांगली कृपा मागत, त्या नद्यासारख्या एकत्र वाहतात आणि खडक फोडतात.
त्वे अग्ने सुमतिं भिक्षमाणा दिवि श्रवो दधिरे यज्ञियासः । नक्ता च चक्रुरुषसा विरूपे कृष्णं च वर्णमरुणं च सं धुः
अग्ने, तुझी कृपा मिळवण्यासाठी पूजकांनी स्वर्गात कीर्ती ठेवली आहे. रात्र आणि पहाट, वेगवेगळ्या रूपांनी, काळा आणि लाल रंग निर्माण करतात आणि त्यांना एकत्र करतात.
यान्राये मर्तान्सुषूदो अग्ने ते स्याम मघवानो वयं च । छायेव विश्वं भुवनं सिसक्ष्यापप्रिवान्रोदसी अन्तरिक्षम्
अग्ने, ज्या माणसांना तू आनंदाने संपन्न करतोस, आम्हीही त्या उदारांमध्ये असू दे. सावलीसारखा तू सर्व जगाचे रक्षण कर, पृथ्वी, आकाश आणि मध्यप्रदेश यांना धरून ठेव.
अर्वद्भिरग्ने अर्वतो नृभिर्नॄन्वीरैर्वीरान्वनुयामा त्वोताः । ईशानासः पितृवित्तस्य रायो वि सूरयः शतहिमा नो अश्युः
अग्ने, घोड्यांनी आम्ही घोड्यांवर विजय मिळवू, माणसांनी माणसांवर, वीरांनी वीरांवर तुझ्या मदतीने जिंकू. आम्ही पूर्वजांची संपत्तीचे स्वामी होऊ, शहाणे लोक शंभरपट संपत्ती मिळवोत.
एता ते अग्न उचथानि वेधो जुष्टानि सन्तु मनसे हृदे च । शकेम रायः सुधुरो यमं तेऽधि श्रवो देवभक्तं दधानाः
हे अग्ने, हे ज्ञानी, ही तुझ्यासाठीची स्तुती तुझ्या मनाला आणि हृदयाला आवडू दे. आम्ही तुझी दैवी कीर्ती घेऊन देवांच्या कृपेने टिकणारी संपत्ती मिळवू.
उपप्रयन्तो अध्वरं मन्त्रं वोचेमाग्नये । आरे अस्मे च शृण्वते
आपण यज्ञाकडे जाताना, अग्नीला मंत्र बोलू या, जो दूरवरून ऐकतो आणि आपल्यासाठीही आहे.
यः स्नीहितीषु पूर्व्यः संजग्मानासु कृष्टिषु । अरक्षद्दाशुषे गयम्
जो मित्रांमध्ये जुना आहे, जो लोकांमध्ये आला आहे, त्याने भक्ताचे जीवन वाचवले आहे.
उत ब्रुवन्तु जन्तव उदग्निर्वृत्रहाजनि । धनंजयो रणेरणे
सर्व जीव म्हणू देत: अग्नी, वृत्राचा संहार करणारा, जन्मला आहे, तो युद्धात युद्धात धन जिंकणारा आहे.
यस्य दूतो असि क्षये वेषि हव्यानि वीतये । दस्मत्कृणोष्यध्वरम्
ज्याच्या घरी तू दूत आहेस, त्याच्यासाठी तू समृद्धीसाठी हव्ये आणतोस; आमच्यासाठी यज्ञ घडवतोस.
तमित्सुहव्यमङ्गिरः सुदेवं सहसो यहो । जना आहुः सुबर्हिषम्
त्याला, सहज बोलावता येणाऱ्या अग्नीला, अंगिरस लोक चांगला देव, सामर्थ्यशाली, सुंदर आसन असलेला म्हणतात.
आ च वहासि ताँ इह देवाँ उप प्रशस्तये । हव्या सुश्चन्द्र वीतये
तू त्या देवांना इथे स्तुतीसाठी आणतोस, तेजस्वी अग्ने, समृद्धीसाठी हव्ये आणतोस.
न योरुपब्दिरश्व्यः शृण्वे रथस्य कच्चन । यदग्ने यासि दूत्यम्
तू दूत म्हणून जात असताना, अग्ने, घोडा किंवा रथाचा कोणताही अडथळा ऐकू येत नाही.
त्वोतो वाज्यह्रयोऽभि पूर्वस्मादपरः । प्र दाश्वाँ अग्ने अस्थात्
तुझ्या सामर्थ्याने, घोडा, जलद धावणारा, पूर्वीच्यापेक्षा पुढे जातो; भक्त, अग्ने, पुढे उभा राहो.
उत द्युमत्सुवीर्यं बृहदग्ने विवाससि । देवेभ्यो देव दाशुषे
अग्ने, तू भक्ताला देवांकडून तेजस्वी, मोठे शौर्य देतोस, हे देव.
जुषस्व सप्रथस्तमं वचो देवप्सरस्तमम् । हव्या जुह्वान आसनि
देवा, पाण्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या, सर्वदूर पोहोचणारी ही स्तुती स्वीकार; तू आसनावर बसून, समिधेने हव्ये स्वीकार.
अथा ते अङ्गिरस्तमाग्ने वेधस्तम प्रियम् । वोचेम ब्रह्म सानसि
मग, अङ्गिरसांमध्ये सर्वात बुद्धिमान आणि कुशल असलेल्या अग्ने, आम्ही तुला आमचे आवडते स्तोत्र सांगतो, कारण तूच आमची खरी ताकद आहेस.
कस्ते जामिर्जनानामग्ने को दाश्वध्वरः । को ह कस्मिन्नसि श्रितः
अग्ने, माणसांमध्ये तुझा खरा सखा कोण आहे? यज्ञात सर्वांत उदार कोण आहे? आणि तू नेमका कुणात वास करतोस?
त्वं जामिर्जनानामग्ने मित्रो असि प्रियः । सखा सखिभ्य ईड्यः
अग्ने, तू माणसांचा जवळचा मित्र आहेस, प्रिय आहेस; मित्रांमध्ये तूच सर्वांत स्तुत्य आणि सखा आहेस.
यजा नो मित्रावरुणा यजा देवाँ ऋतं बृहत् । अग्ने यक्षि स्वं दमम्
मित्र आणि वरुण यांच्यासाठी आमच्याकडून यज्ञ कर, देवांसाठी मोठ्या आणि सत्य धर्माचा यज्ञ कर; अग्ने, तुझ्या घरात स्वतः यज्ञ कर.
का त उपेतिर्मनसो वराय भुवदग्ने शंतमा का मनीषा । को वा यज्ञैः परि दक्षं त आप केन वा ते मनसा दाशेम
अग्ने, तुझ्या मनाला सर्वांत प्रिय काय वाटेल? कोणती भावना तुला सर्वांत जास्त कल्याणकारी ठरेल? कोण यज्ञांनी तुझा अनुग्रह मिळवू शकेल? कोणत्या हेतूने आम्ही तुला सेवा करावी?
एह्यग्न इह होता नि षीदादब्धः सु पुरएता भवा नः । अवतां त्वा रोदसी विश्वमिन्वे यजा महे सौमनसाय देवान्
अग्ने, इथे ये, होत्र म्हणून बस, कुठलाही त्रास नको; आमच्यासाठी उत्तम मार्गदर्शक हो. आकाश आणि पृथ्वी तुझं सर्वत्र रक्षण करो; आमच्या मोठ्या कल्याणासाठी देवांना यज्ञ अर्पण कर.
प्र सु विश्वान्रक्षसो धक्ष्यग्ने भवा यज्ञानामभिशस्तिपावा । अथा वह सोमपतिं हरिभ्यामातिथ्यमस्मै चकृमा सुदाव्ने
अग्ने, सर्व राक्षसांना जाळून टाक; यज्ञांचे शापांपासून रक्षण करणारा हो. मग, आपल्या दोन घोड्यांवर बसून सोमपतीला इथे घेऊन ये; आम्ही त्या उदार देवासाठी पाहुणचार तयार केला आहे.
प्रजावता वचसा वह्निरासा च हुवे नि च सत्सीह देवैः । वेषि होत्रमुत पोत्रं यजत्र बोधि प्रयन्तर्जनितर्वसूनाम्
संततीने भरलेल्या वचनांनी आणि आहुतींनी मी अग्नीला बोलावतो, आणि तू देवांमध्ये इथे बस. यज्ञासाठी योग्य असलेला, तू होत्र आणि पोत्राची भूमिका घेतोस; सर्व संपत्ती निर्माण करणारा दूत, जागरूक रहा.
यथा विप्रस्य मनुषो हविर्भिर्देवाँ अयजः कविभिः कविः सन् । एवा होतः सत्यतर त्वमद्याग्ने मन्द्रया जुह्वा यजस्व
जसा तू, विद्वानांमध्ये सर्वांत ज्ञानी, भक्ताच्या आहुतींसाठी यज्ञ केला आहेस, तसाच आज, अग्ने, सत्यवादी होत्रा, आनंददायक जिव्हेने यज्ञ कर.
कथा दाशेमाग्नये कास्मै देवजुष्टोच्यते भामिने गीः । यो मर्त्येष्वमृत ऋतावा होता यजिष्ठ इत्कृणोति देवान्
अग्नीला आम्ही कसा सेवा करावी, कोणासाठी हा देवांना प्रिय असलेला आणि तेजस्वी स्तोत्र आहे? तो, मर्त्यांमध्ये अमर, धर्मपालक, सर्वांत कुशल होत्रा, देवांना आणतो.
यो अध्वरेषु शंतम ऋतावा होता तमू नमोभिरा कृणुध्वम् । अग्निर्यद्वेर्मर्ताय देवान्स चा बोधाति मनसा यजाति
जो यज्ञात सर्वांत कल्याणकारी आणि धर्मनिष्ठ होत्रा आहे, त्याचा आदराने सन्मान करा. अग्नी जेव्हा मर्त्याच्या आहुतीपर्यंत देवांना पोहोचवतो, तेव्हा तो मनाने समजतो आणि पूजा करतो.
स हि क्रतुः स मर्यः स साधुर्मित्रो न भूदद्भुतस्य रथीः । तं मेधेषु प्रथमं देवयन्तीर्विश उप ब्रुवते दस्ममारीः
तोच इच्छाशक्ती आहे, तोच वीर आहे, तोच उपकार करणारा आहे, मित्रासारखा, अद्भुताचा सारथी आहे. यज्ञात, देवांची इच्छा असलेल्या वंशांनी त्याला प्रथमच बोलावले, तोच श्रेष्ठ आहे.
स नो नृणां नृतमो रिशादा अग्निर्गिरोऽवसा वेतु धीतिम् । तना च ये मघवानः शविष्ठा वाजप्रसूता इषयन्त मन्म
माणसांमध्ये सर्वांत पराक्रमी, शत्रूंचा नाश करणारा अग्नी आमच्या स्तोत्रांना मदतीने आणि समजून येवो. आणि जे दानशूर, सर्वांत बलवान, सामर्थ्याने जन्मलेले आहेत, त्यांनी आमच्या स्तोत्राचा स्वीकार करावा.
एवाग्निर्गोतमेभिरृतावा विप्रेभिरस्तोष्ट जातवेदाः । स एषु द्युम्नं पीपयत्स वाजं स पुष्टिं याति जोषमा चिकित्वान्
गौतामांनी, सत्यनिष्ठ ऋषींनी, ज्या अग्नीला सर्व जन्मांची माहिती आहे, त्याची स्तुती केली आहे. त्याने त्यांच्यात कीर्ती आणि बळ वाढवले; तो ज्ञानी, आनंदाने समृद्धी प्राप्त करतो.