संजानाना उप सीदन्नभिज्ञु पत्नीवन्तो नमस्यं नमस्यन् । रिरिक्वांसस्तन्वः कृण्वत स्वाः सखा सख्युर्निमिषि रक्षमाणाः
ओळखून, त्यांनी आपल्या पत्नींसह एकत्र बसून पूज्याची पूजा केली; वाढविण्याची इच्छा ठेवून, त्यांनी आपली रूपे स्वतःची केली; मित्र म्हणून, मित्राचे रक्षण करत, ते डोळा न लवता पहारा देतात.
त्रिः सप्त यद्गुह्यानि त्वे इत्पदाविदन्निहिता यज्ञियासः । तेभी रक्षन्ते अमृतं सजोषाः पशूञ्च स्थातॄञ्चरथं च पाहि
जेव्हा पूज्यांनी तुझ्यातील तीन वेळा सात गुप्त पावले शोधली, तेव्हा त्यांनी एकत्र येऊन अमराचे रक्षण केले; गुरे, उभे आणि चालणारे, आणि रथाचे रक्षण कर.
विद्वाँ अग्ने वयुनानि क्षितीनां व्यानुषक्छुरुधो जीवसे धाः । अन्तर्विद्वाँ अध्वनो देवयानानतन्द्रो दूतो अभवो हविर्वाट्
अग्ने, लोकांच्या मार्गांची जाण ठेवून, तू जीवनासाठी भाग वाटतोस; देवयात्रेचे मार्ग जाणणारा, न थकता, तू दूत आणि हवन वाहणारा झालास.
स्वाध्यो दिव आ सप्त यह्वी रायो दुरो व्यृतज्ञा अजानन् । विदद्गव्यं सरमा दृळ्हमूर्वं येना नु कं मानुषी भोजते विट्
स्वयंसिद्ध सात बलाढ्य नद्या, आकाशातून, संपत्तीचे मार्ग जाणून, बाहेर आल्या; सरमा हिने घट्ट राखलेली गायी शोधली, ज्यामुळे आता मानव वस्तीदार आपला हिस्सा उपभोगतो.
आ ये विश्वा स्वपत्यानि तस्थुः कृण्वानासो अमृतत्वाय गातुम् । मह्ना महद्भिः पृथिवी वि तस्थे माता पुत्रैरदितिर्धायसे वेः
ज्यांनी सर्व स्वामित्वे स्थापन केली, अमरत्वाकडे जाण्याचा मार्ग तयार केला, ते ठाम उभे राहिले; मोठ्यांच्या सामर्थ्याने पृथ्वी पसरली; अदिती ही माता आपल्या पुत्रांसह पोषणासाठी स्थिर झाली.
अधि श्रियं नि दधुश्चारुमस्मिन्दिवो यदक्षी अमृता अकृण्वन् । अध क्षरन्ति सिन्धवो न सृष्टाः प्र नीचीरग्ने अरुषीरजानन्
अमरांनी आकाशात दिवस निर्माण केले, तेव्हा त्यांनी आपल्यावर सुंदर तेज ठेवले; मग सोडलेल्या नद्या वाहू लागल्या, आणि लाल रंगाच्या, अग्ने, खाली जन्माला आल्या.
रयिर्न यः पितृवित्तो वयोधाः सुप्रणीतिश्चिकितुषो न शासुः । स्योनशीरतिथिर्न प्रीणानो होतेव सद्म विधतो वि तारीत्
जो वारसासारखा धनाचा स्वामी आहे, जो बळ देतो, जो ज्ञानी मार्गदर्शक आहे, जो मैत्रीपूर्ण पाहुण्यासारखा प्रसन्न आहे, तो यजमानाला पुजाऱ्यासारखा सुखरूपपणे पार नेतो.
देवो न यः सविता सत्यमन्मा क्रत्वा निपाति वृजनानि विश्वा । पुरुप्रशस्तो अमतिर्न सत्य आत्मेव शेवो दिधिषाय्यो भूत्
जो देव सवित्यासारखा, सत्य विचाराने, आपल्या इच्छेने सर्व लोकांना प्रकट करतो; जो अनेकांनी स्तुत्य आहे, सत्य बुद्धीचा आहे, तो कल्याणकारी आत्म्यासारखा इच्छेस पात्र आहे.
देवो न यः पृथिवीं विश्वधाया उपक्षेति हितमित्रो न राजा । पुरःसदः शर्मसदो न वीरा अनवद्या पतिजुष्टेव नारी
जो पृथ्वीचे सर्व रूपांनी पालन करतो, देवासारखा, जो खरा मित्र आणि राजा म्हणून रक्षण करतो, जो वीरांसारखा पुढे बसतो आणि आश्रय देतो, तो निर्दोष पत्नीला पती जसा जपतो तसा जपतो.
तं त्वा नरो दम आ नित्यमिद्धमग्ने सचन्त क्षितिषु ध्रुवासु । अधि द्युम्नं नि दधुर्भूर्यस्मिन्भवा विश्वायुर्धरुणो रयीणाम्
अग्ने, तुझ्याकडे लोक नेहमी आपल्या घरात येतात, तुला नेहमी प्रज्वलित करतात, टिकणाऱ्या घरांत तुझी पूजा करतात. तुल्यावर भरपूर कीर्ती ठेवतात—तू सर्वांचा आधार, संपत्तीचा पाया हो.
वि पृक्षो अग्ने मघवानो अश्युर्वि सूरयो ददतो विश्वमायुः । सनेम वाजं समिथेष्वर्यो भागं देवेषु श्रवसे दधानाः
अग्ने, उदार लोकांनी आपली दाने वाटली आहेत; ज्ञानी लोकांनी सर्व जीवन वाटून दिले आहे. आम्ही सभेत बळ मिळवू, देवांसाठी आपला भाग देऊन कीर्ती मिळवू.
ऋतस्य हि धेनवो वावशानाः स्मदूध्नीः पीपयन्त द्युभक्ताः । परावतः सुमतिं भिक्षमाणा वि सिन्धवः समया सस्रुरद्रिम्
सत्याच्या गायी, भरलेल्या थनांनी, उत्सुकतेने आपल्याला पोसतात, दिवसभर वाटून घेतात. दूरवरून चांगली कृपा मागत, त्या नद्यासारख्या एकत्र वाहतात आणि खडक फोडतात.
त्वे अग्ने सुमतिं भिक्षमाणा दिवि श्रवो दधिरे यज्ञियासः । नक्ता च चक्रुरुषसा विरूपे कृष्णं च वर्णमरुणं च सं धुः
अग्ने, तुझी कृपा मिळवण्यासाठी पूजकांनी स्वर्गात कीर्ती ठेवली आहे. रात्र आणि पहाट, वेगवेगळ्या रूपांनी, काळा आणि लाल रंग निर्माण करतात आणि त्यांना एकत्र करतात.
यान्राये मर्तान्सुषूदो अग्ने ते स्याम मघवानो वयं च । छायेव विश्वं भुवनं सिसक्ष्यापप्रिवान्रोदसी अन्तरिक्षम्
अग्ने, ज्या माणसांना तू आनंदाने संपन्न करतोस, आम्हीही त्या उदारांमध्ये असू दे. सावलीसारखा तू सर्व जगाचे रक्षण कर, पृथ्वी, आकाश आणि मध्यप्रदेश यांना धरून ठेव.
अर्वद्भिरग्ने अर्वतो नृभिर्नॄन्वीरैर्वीरान्वनुयामा त्वोताः । ईशानासः पितृवित्तस्य रायो वि सूरयः शतहिमा नो अश्युः
अग्ने, घोड्यांनी आम्ही घोड्यांवर विजय मिळवू, माणसांनी माणसांवर, वीरांनी वीरांवर तुझ्या मदतीने जिंकू. आम्ही पूर्वजांची संपत्तीचे स्वामी होऊ, शहाणे लोक शंभरपट संपत्ती मिळवोत.
एता ते अग्न उचथानि वेधो जुष्टानि सन्तु मनसे हृदे च । शकेम रायः सुधुरो यमं तेऽधि श्रवो देवभक्तं दधानाः
हे अग्ने, हे ज्ञानी, ही तुझ्यासाठीची स्तुती तुझ्या मनाला आणि हृदयाला आवडू दे. आम्ही तुझी दैवी कीर्ती घेऊन देवांच्या कृपेने टिकणारी संपत्ती मिळवू.
उपप्रयन्तो अध्वरं मन्त्रं वोचेमाग्नये । आरे अस्मे च शृण्वते
आपण यज्ञाकडे जाताना, अग्नीला मंत्र बोलू या, जो दूरवरून ऐकतो आणि आपल्यासाठीही आहे.
यः स्नीहितीषु पूर्व्यः संजग्मानासु कृष्टिषु । अरक्षद्दाशुषे गयम्
जो मित्रांमध्ये जुना आहे, जो लोकांमध्ये आला आहे, त्याने भक्ताचे जीवन वाचवले आहे.
उत ब्रुवन्तु जन्तव उदग्निर्वृत्रहाजनि । धनंजयो रणेरणे
सर्व जीव म्हणू देत: अग्नी, वृत्राचा संहार करणारा, जन्मला आहे, तो युद्धात युद्धात धन जिंकणारा आहे.
यस्य दूतो असि क्षये वेषि हव्यानि वीतये । दस्मत्कृणोष्यध्वरम्
ज्याच्या घरी तू दूत आहेस, त्याच्यासाठी तू समृद्धीसाठी हव्ये आणतोस; आमच्यासाठी यज्ञ घडवतोस.
तमित्सुहव्यमङ्गिरः सुदेवं सहसो यहो । जना आहुः सुबर्हिषम्
त्याला, सहज बोलावता येणाऱ्या अग्नीला, अंगिरस लोक चांगला देव, सामर्थ्यशाली, सुंदर आसन असलेला म्हणतात.
आ च वहासि ताँ इह देवाँ उप प्रशस्तये । हव्या सुश्चन्द्र वीतये
तू त्या देवांना इथे स्तुतीसाठी आणतोस, तेजस्वी अग्ने, समृद्धीसाठी हव्ये आणतोस.
न योरुपब्दिरश्व्यः शृण्वे रथस्य कच्चन । यदग्ने यासि दूत्यम्
तू दूत म्हणून जात असताना, अग्ने, घोडा किंवा रथाचा कोणताही अडथळा ऐकू येत नाही.
त्वोतो वाज्यह्रयोऽभि पूर्वस्मादपरः । प्र दाश्वाँ अग्ने अस्थात्
तुझ्या सामर्थ्याने, घोडा, जलद धावणारा, पूर्वीच्यापेक्षा पुढे जातो; भक्त, अग्ने, पुढे उभा राहो.
उत द्युमत्सुवीर्यं बृहदग्ने विवाससि । देवेभ्यो देव दाशुषे
अग्ने, तू भक्ताला देवांकडून तेजस्वी, मोठे शौर्य देतोस, हे देव.
जुषस्व सप्रथस्तमं वचो देवप्सरस्तमम् । हव्या जुह्वान आसनि
देवा, पाण्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या, सर्वदूर पोहोचणारी ही स्तुती स्वीकार; तू आसनावर बसून, समिधेने हव्ये स्वीकार.
अथा ते अङ्गिरस्तमाग्ने वेधस्तम प्रियम् । वोचेम ब्रह्म सानसि
मग, अङ्गिरसांमध्ये सर्वात बुद्धिमान आणि कुशल असलेल्या अग्ने, आम्ही तुला आमचे आवडते स्तोत्र सांगतो, कारण तूच आमची खरी ताकद आहेस.
कस्ते जामिर्जनानामग्ने को दाश्वध्वरः । को ह कस्मिन्नसि श्रितः
अग्ने, माणसांमध्ये तुझा खरा सखा कोण आहे? यज्ञात सर्वांत उदार कोण आहे? आणि तू नेमका कुणात वास करतोस?
त्वं जामिर्जनानामग्ने मित्रो असि प्रियः । सखा सखिभ्य ईड्यः
अग्ने, तू माणसांचा जवळचा मित्र आहेस, प्रिय आहेस; मित्रांमध्ये तूच सर्वांत स्तुत्य आणि सखा आहेस.
यजा नो मित्रावरुणा यजा देवाँ ऋतं बृहत् । अग्ने यक्षि स्वं दमम्
मित्र आणि वरुण यांच्यासाठी आमच्याकडून यज्ञ कर, देवांसाठी मोठ्या आणि सत्य धर्माचा यज्ञ कर; अग्ने, तुझ्या घरात स्वतः यज्ञ कर.