तं गूर्तयो नेमन्निषः परीणसः समुद्रं न संचरणे सनिष्यवः । पतिं दक्षस्य विदथस्य नू सहो गिरिं न वेना अधि रोह तेजसा
त्याची स्तुती गाणी चाकांसारखी फिरतात, जशी नद्या समुद्राकडे वाहतात; कौशल्य आणि सभेचा स्वामी म्हणून, तो आपल्या सामर्थ्याने पर्वतावर तेजाने चढतो.
स तुर्वणिर्महाँ अरेणु पौंस्ये गिरेर्भृष्टिर्न भ्राजते तुजा शवः । येन शुष्णं मायिनमायसो मदे दुध्र आभूषु रामयन्नि दामनि
तो तुर्वण धुळीत आणि पराक्रमात मोठा तेज दाखवतो; त्याची शक्ती पर्वताच्या वीजेसारखी चमकते. त्याच्या आनंदाने त्याने मायावी शुष्णाचा पराभव केला आणि शत्रूंना आनंद दिला.
देवी यदि तविषी त्वावृधोतय इन्द्रं सिषक्त्युषसं न सूर्यः । यो धृष्णुना शवसा बाधते तम इयर्ति रेणुं बृहदर्हरिष्वणिः
दैवी शक्ती जागी झाली की, ती इन्द्राला जशी उषा सूर्याला प्रवृत्त करते तशी पुढे नेते. तो धाडसी बळाने अंधार दूर करतो, धूळ उडवतो, आणि मोठ्या गर्जनेसह पुढे जातो.
वि यत्तिरो धरुणमच्युतं रजोऽतिष्ठिपो दिव आतासु बर्हणा । स्वर्मीळ्हे यन्मद इन्द्र हर्ष्याहन्वृत्रं निरपामौब्जो अर्णवम्
जेव्हा तू आकाशाचा मजबूत आधार पसरवतोस, तेव्हा तू आपल्या सामर्थ्याने वर उभा राहतोस, इन्द्रा. सोमपानाच्या आनंदात तू प्रसन्न होतोस, आणि वृत्राचा नाश करून पाणी व समुद्र सोडवतोस.
त्वं दिवो धरुणं धिष ओजसा पृथिव्या इन्द्र सदनेषु माहिनः । त्वं सुतस्य मदे अरिणा अपो वि वृत्रस्य समया पाष्यारुजः
इन्द्रा, तू आपल्या सामर्थ्याने आकाशाचा आधार निर्माण केलास, आणि आपल्या महानतेने पृथ्वीची वस्ती घडवलीस. सोमपानाच्या आनंदात तू वृत्राच्या बंधनांना तोडलेस आणि पाणी सोडवलेस.
प्र मंहिष्ठाय बृहते बृहद्रये सत्यशुष्माय तवसे मतिं भरे । अपामिव प्रवणे यस्य दुर्धरं राधो विश्वायु शवसे अपावृतम्
मी माझा विचार सर्वात महान, मोठ्या संपत्तीच्या स्वामी, खऱ्या सामर्थ्याने प्रसिद्ध असलेल्या याच्याकडे अर्पण करतो. जसा प्रवाहातले पाणी सर्वांसाठी खुले असते, तशी त्याची कठीण देणगी सर्वांना मिळू शकते, त्याचे सामर्थ्य उघडे आहे.
अध ते विश्वमनु हासदिष्टय आपो निम्नेव सवना हविष्मतः । यत्पर्वते न समशीत हर्यत इन्द्रस्य वज्रः श्नथिता हिरण्ययः
मग, हे सर्वव्यापी, तुझ्या आज्ञेने सर्व लोक आनंदित होतात; जणू काही आहुतीसाठी वाहणाऱ्या पाण्यासारखी, जल खाली वाहतात. जेव्हा पर्वतावर इंद्राचा सुवर्ण वज्र रोखला गेला नाही, तेव्हा तो आनंद देणारा ठरतो.
अस्मै भीमाय नमसा समध्वर उषो न शुभ्र आ भरा पनीयसे । यस्य धाम श्रवसे नामेन्द्रियं ज्योतिरकारि हरितो नायसे
त्या भयानक शक्तीला आम्ही नम्रतेने यज्ञात वंदन करतो, जशी तेजस्वी उषा सेवेसाठी प्रकाश आणते. ज्याची कीर्ती इंद्रासारखी आहे, ज्याच्या सामर्थ्याने गौरवासाठी तेज निर्माण झाले, आणि जे वेगवानांना मार्गदर्शित करते.
इमे त इन्द्र ते वयं पुरुष्टुत ये त्वारभ्य चरामसि प्रभूवसो । नहि त्वदन्यो गिर्वणो गिरः सघत्क्षोणीरिव प्रति नो हर्य तद्वचः
हे इंद्र, आम्हीच ते, जे तुझ्यावर विश्वास ठेवून, सामर्थ्याने वागत आहोत आणि सर्वत्र गौरवले जातो. तुझ्याशिवाय दुसरा कोणीही आमच्या शब्दांना एकत्र करू शकत नाही; जशी पृथ्वी जोडली जाते, तशीच आमची वाणी तू स्वीकार.
भूरि त इन्द्र वीर्यं तव स्मस्यस्य स्तोतुर्मघवन्काममा पृण । अनु ते द्यौर्बृहती वीर्यं मम इयं च ते पृथिवी नेम ओजसे
हे इंद्र, तुझे पराक्रम खूप मोठे आहेत; आम्ही तुझेच आहोत, हे उदार. स्तुती करणाऱ्याची इच्छा तू पूर्ण कर. विशाल आकाश तुझ्या सामर्थ्याचे अनुसरण करते, आणि ही पृथ्वीही तुझ्या बळासाठी सज्ज आहे.
त्वं तमिन्द्र पर्वतं महामुरुं वज्रेण वज्रिन्पर्वशश्चकर्तिथ । अवासृजो निवृताः सर्तवा अपः सत्रा विश्वं दधिषे केवलं सहः
हे इंद्र, वज्रधारी, तुझ्या वज्राने तू त्या मोठ्या आणि रुंद पर्वताला फोडलेस. तू अडवलेली पाणी सोडून दिलीस; तुझ्या संपूर्ण सामर्थ्याने सर्व जग स्थिर केलेस.
नू चित्सहोजा अमृतो नि तुन्दते होता यद्दूतो अभवद्विवस्वतः । वि साधिष्ठेभिः पथिभी रजो मम आ देवताता हविषा विवासति
आता, सामर्थ्याने जन्मलेला अमर, हलत नाही; जेव्हा तो विवस्वताचा पुरोहित आणि दूत झाला. तो देवांनी ठरवलेल्या मार्गांनी जातो, भक्तीने आहुती पसरवतो.
आ स्वमद्म युवमानो अजरस्तृष्वविष्यन्नतसेषु तिष्ठति । अत्यो न पृष्ठं प्रुषितस्य रोचते दिवो न सानु स्तनयन्नचिक्रदत्
तो तरुण आणि कधीही न म्हातारा, स्वतःकडे येतो, तहानलेला, अग्निशिखांमध्ये उभा राहतो. घोड्याच्या पाठीसारखा त्याचा ओलसरपणा चमकतो; पर्वताच्या शिखरावर गडगडणाऱ्या वादळासारखा तो आवाज करतो.
क्राणा रुद्रेभिर्वसुभिः पुरोहितो होता निषत्तो रयिषाळमर्त्यः । रथो न विक्ष्वृञ्जसान आयुषु व्यानुषग्वार्या देव ऋण्वति
तो रुद्र आणि वसुंसह प्रखर आहे, मनुष्यात धनासाठी बसलेला मुख्य पुरोहित आहे. रेसमधील रथासारखा, तो देव जीवनासाठी हवी असलेली सर्व सुखे आणतो.
वि वातजूतो अतसेषु तिष्ठते वृथा जुहूभिः सृण्या तुविष्वणिः । तृषु यदग्ने वनिनो वृषायसे कृष्णं त एम रुशदूर्मे अजर
वाऱ्याने चालवला गेलेला, तो अग्निशिखांमध्ये उभा राहतो, रिकाम्या समिधांनी, मोठा आवाज करतो. हे अग्ने, जेव्हा तू वनात वृषभासारखा तेजस्वी होतोस, तेव्हा काळी लोकर शुभ्र आणि चिरतरुण होते.
तपुर्जम्भो वन आ वातचोदितो यूथे न साह्वाँ अव वाति वंसगः । अभिव्रजन्नक्षितं पाजसा रज स्थातुश्चरथं भयते पतत्रिणः
गर्जणाऱ्या ज्वाळा, वाऱ्याने उडवल्या गेल्या, वनात पसरतात; कळपातील प्रमुखांसारख्या, त्या बांबू झाडे वाकवतात. पुढे जात, त्या सामर्थ्याने मार्गक्रमण करतात, आणि झाडावर बसलेल्या व उडणाऱ्या पक्ष्यांना घाबरवतात.
दधुष्ट्वा भृगवो मानुषेष्वा रयिं न चारुं सुहवं जनेभ्यः । होतारमग्ने अतिथिं वरेण्यं मित्रं न शेवं दिव्याय जन्मने
भृगूंनी तुला माणसांत स्थापन केले, जणू लोकांसाठी सुंदर आणि सहज बोलावता येणारे धन. पुरोहित म्हणून, हे अग्ने, आदरणीय पाहुणा आणि मित्र म्हणून, तू दिव्य जन्मासाठी मंगल आहेस.
होतारं सप्त जुह्वो यजिष्ठं यं वाघतो वृणते अध्वरेषु । अग्निं विश्वेषामरतिं वसूनां सपर्यामि प्रयसा यामि रत्नम्
सात समिधा सर्वश्रेष्ठ पुरोहित निवडतात, ज्याला यज्ञात उपासक पसंत करतात. अग्ने, सर्व वसूंना आनंद देणारा, मी भक्तीने तुझी पूजा करतो आणि धनाची इच्छा करतो.
अच्छिद्रा सूनो सहसो नो अद्य स्तोतृभ्यो मित्रमहः शर्म यच्छ । अग्ने गृणन्तमंहस उरुष्योर्जो नपात्पूर्भिरायसीभिः
हे सामर्थ्याच्या पुत्रा, आज आम्हा स्तुतिकर्त्यांसाठी अखंड, मैत्रीपूर्ण संरक्षण दे. अग्ने, स्तुतीने मुक्त, विशाल सामर्थ्याचा, हे तेजस्वी पुत्रा, आपल्या पूर्वजांसह आम्हाला सुरक्षित ठेव.
भवा वरूथं गृणते विभावो भवा मघवन्मघवद्भ्यः शर्म । उरुष्याग्ने अंहसो गृणन्तं प्रातर्मक्षू धियावसुर्जगम्यात्
हे तेजस्वी, स्तुतिकर्त्यासाठी तू आश्रय बन. उदारांसाठी तूच खरी रक्षा कर. हे अग्ने, स्तुतिकर्त्याला संकटातून मोठ्या प्रमाणात वाचव; सकाळी, ज्ञानी देव विचाराने लवकर येवो.
वया इदग्ने अग्नयस्ते अन्ये त्वे विश्वे अमृता मादयन्ते । वैश्वानर नाभिरसि क्षितीनां स्थूणेव जनाँ उपमिद्ययन्थ
तुझ्यामुळे, हे अग्ने, इतर अग्नीही आनंदित होतात; सर्व अमर देव तुझ्यात आनंद मानतात. वैश्वानर, तू लोकांचा केंद्रबिंदू आहेस; खांबासारखा, तू जमातींमध्ये सन्मानित आहेस.
मूर्धा दिवो नाभिरग्निः पृथिव्या अथाभवदरती रोदस्योः । तं त्वा देवासोऽजनयन्त देवं वैश्वानर ज्योतिरिदार्याय
अग्नी हा आकाशाचा शिरोभाग, पृथ्वीचा केंद्रबिंदू आहे; त्यामुळे तो दोन्ही जगांचा आनंद झाला. देवांनी तुला, हे वैश्वानर, आर्यांसाठी दिव्य प्रकाश म्हणून निर्माण केले.
आ सूर्ये न रश्मयो ध्रुवासो वैश्वानरे दधिरेऽग्ना वसूनि । या पर्वतेष्वोषधीष्वप्सु या मानुषेष्वसि तस्य राजा
सूर्याच्या किरणांसारखे स्थिर, सर्व संपत्ती वैश्वानर अग्नीमध्ये ठेवलेल्या आहेत. ज्या पर्वतात, वनस्पतींमध्ये, पाण्यात आणि माणसांत आहेत, त्यांचा तो राजा आहे.
बृहती इव सूनवे रोदसी गिरो होता मनुष्यो न दक्षः । स्वर्वते सत्यशुष्माय पूर्वीर्वैश्वानराय नृतमाय यह्वीः
महान लोकांसारख्या, दोनही जगं पुत्रासाठी गातात; मानवी पुरोहित दक्षासारखा कुशल आहे. खरी शक्ती असलेल्या, ते वैश्वानर, श्रेष्ठ पुरुषासाठी प्राचीन स्तोत्रांनी गौरव करतात.
दिवश्चित्ते बृहतो जातवेदो वैश्वानर प्र रिरिचे महित्वम् । राजा कृष्टीनामसि मानुषीणां युधा देवेभ्यो वरिवश्चकर्थ
जातेवेद, वैश्वानर, तुझं मोठेपण स्वर्गातून सर्वत्र पसरलं आहे. तू माणसांचा राजा आहेस, आणि युद्धात देवांसाठी मार्ग तयार केलास.
प्र नू महित्वं वृषभस्य वोचं यं पूरवो वृत्रहणं सचन्ते । वैश्वानरो दस्युमग्निर्जघन्वाँ अधूनोत्काष्ठा अव शम्बरं भेत्
आता मी त्या वृषभाचं मोठेपण सांगतो, ज्याच्यामागे पुरु जातात, जो वृत्राचा संहार करणारा आहे. वैश्वानर अग्नीने शत्रूंना जिंकून जंगलं हलवली आणि शंबराचं बळकट घर फोडलं.
वैश्वानरो महिम्ना विश्वकृष्टिर्भरद्वाजेषु यजतो विभावा । शातवनेये शतिनीभिरग्निः पुरुणीथे जरते सूनृतावान्
वैश्वानर आपल्या मोठेपणाने सर्व लोकांत प्रकट होतो; भरद्वाजांच्या घरात, उपासकांत तो तेजाने चमकतो. शातवनयाच्या घरात, आपल्या तीक्ष्ण ज्वाळांनी, अग्नी अनेक ठिकाणी कीर्तीने वाढतो.
वह्निं यशसं विदथस्य केतुं सुप्राव्यं दूतं सद्योअर्थम् । द्विजन्मानं रयिमिव प्रशस्तं रातिं भरद्भृगवे मातरिश्वा
तेजस्वी अग्नी, सभेचा ध्वज, योग्य मार्ग दाखवणारा दूत, लगेच येणारा, द्विजन्मा, प्रसिद्ध संपत्ती, ही मातेरीश्वान भृगूंना दिलेली भेट आहे.
अस्य शासुरुभयासः सचन्ते हविष्मन्त उशिजो ये च मर्ताः । दिवश्चित्पूर्वो न्यसादि होतापृच्छ्यो विश्पतिर्विक्षु वेधाः
त्याच्याकडे राजे आणि प्रजे, यज्ञ करणारे, उशिज आणि माणसे सर्व येतात. स्वर्गातूनही तो पहिला होतार म्हणून स्थापित झाला, विचारला जाणारा, कुटुंबांचा स्वामी, सर्व लोकांत ज्ञानी.
तं नव्यसी हृद आ जायमानमस्मत्सुकीर्तिर्मधुजिह्वमश्याः । यमृत्विजो वृजने मानुषासः प्रयस्वन्त आयवो जीजनन्त
नव्या कीर्तीने आपण त्याच्याकडे जाऊ, जो आपल्या हृदयात जन्मतो, ज्याची जीभ मधुर आहे, ज्याचं यश आपलं आहे. यजमान, प्रयत्नशील लोकांनी त्याला लोकांत उत्साहाने निर्माण केलं.