यद्दधिषे प्रदिवि चार्वन्नं दिवेदिवे पीतिमिदस्य वक्षि । उत हृदोत मनसा जुषाण उशन्निन्द्र प्रस्थितान्पाहि सोमान्
तू आकाशात ठेवलेले हे आनंददायी अन्न, दिवसेंदिवस त्याचे पोषण तू देतोस; मनाने आणि हृदयाने स्वीकारून, हे इंद्रा, तयार केलेला सोमरस तू प्या.
जज्ञानः सोमं सहसे पपाथ प्र ते माता महिमानमुवाच । एन्द्र पप्राथोर्वन्तरिक्षं युधा देवेभ्यो वरिवश्चकर्थ
शक्तीसाठी जन्मलेला सोमरस पिळला गेला; तुझ्या मातेनं तुझं मोठेपण सांगितलं; हे इंद्रा, तू पृथ्वी आणि आकाश यामधील विशाल जागा भरलीस आणि देवांसाठी युद्ध करून मार्ग तयार केलास.
यद्योधया महतो मन्यमानान्साक्षाम तान्बाहुभिः शाशदानान् । यद्वा नृभिर्वृत इन्द्राभियुध्यास्तं त्वयाजिं सौश्रवसं जयेम
जेव्हा तू गर्विष्ठ बलवानांशी लढलास, तेव्हा आपल्या बाहूंनी विरोध करणाऱ्यांना तू जिंकलेस; जेव्हा तू, हे इंद्रा, पुरुषांसह लढलास, तेव्हा तुझ्यासोबत आम्ही तो प्रसिद्ध विजय मिळवू दे.
प्रेन्द्रस्य वोचं प्रथमा कृतानि प्र नूतना मघवा या चकार । यदेददेवीरसहिष्ट माया अथाभवत्केवलः सोमो अस्य
मी इंद्राची पहिली कृत्ये सांगतो, आणि आता मघवानाने केलेली नवी कृत्ये; जेव्हा देव्या त्याच्या मायेला तोंड देऊ शकल्या नाहीत, तेव्हा सोमरस फक्त त्याचाच झाला.
तवेदं विश्वमभितः पशव्यं यत्पश्यसि चक्षसा सूर्यस्य । गवामसि गोपतिरेक इन्द्र भक्षीमहि ते प्रयतस्य वस्वः
हे सगळं विश्व तुझं चारण्याचं क्षेत्र आहे, जसं सूर्याच्या डोळ्यांनी तू पाहतोस तसं. गोवंशांचा एकटा राखणारा तूच आहेस, इंद्रा. आम्ही तुझ्या भक्तीने दिलेल्या संपत्तीचा लाभ घडो.
बृहस्पते युवमिन्द्रश्च वस्वो दिव्यस्येशाथे उत पार्थिवस्य । धत्तं रयिं स्तुवते कीरये चिद्यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः
बृहस्पती आणि इंद्रा, तुम्ही दोघंही स्वर्गातील आणि पृथ्वीवरील संपत्तीचे स्वामी आहात. जो स्तुती करतो त्याला, अगदी गायकालाही, तुम्ही धन द्या. नेहमी आम्हा सर्वांचं कल्याण राखा.
परो मात्रया तन्वा वृधान न ते महित्वमन्वश्नुवन्ति । उभे ते विद्म रजसी पृथिव्या विष्णो देव त्वं परमस्य वित्से
मोजमाप आणि देहाच्या पलीकडे वाढणारा तुझा महिमा कुणालाही गाठता येत नाही. हे विष्णू, आम्हाला तुझी दोन्ही क्षेत्रं माहीत आहेत; तूच त्या सर्वोच्च विस्ताराचा जाणणारा आहेस.
न ते विष्णो जायमानो न जातो देव महिम्नः परमन्तमाप । उदस्तभ्ना नाकमृष्वं बृहन्तं दाधर्थ प्राचीं ककुभं पृथिव्याः
हे विष्णू, तुझ्या महिमेची कमाल कुणीच गाठू शकलेलं नाही, ना जन्मताना ना जन्मल्यानंतर. तू उंच, विशाल आकाश सांभाळलंस आणि पृथ्वीच्या पूर्व दिशेला स्थिर केलंस.
इरावती धेनुमती हि भूतं सूयवसिनी मनुषे दशस्या । व्यस्तभ्ना रोदसी विष्णवेते दाधर्थ पृथिवीमभितो मयूखैः
ही पृथ्वी सत्त्वाने, दूधाने समृद्ध होवो, माणसांसाठी उत्तम फळ देणारी होवो. हे विष्णू, तू या दोन जगांना दूर दूर केलंस; तुझ्या किरणांनी पृथ्वी सर्वदिशांनी स्थिर केलीस.
उरुं यज्ञाय चक्रथुरु लोकं जनयन्ता सूर्यमुषासमग्निम् । दासस्य चिद्वृषशिप्रस्य माया जघ्नथुर्नरा पृतनाज्येषु
तुम्ही यज्ञासाठी मोठं स्थान निर्माण केलं, सूर्य, उषा आणि अग्नी प्रकट केले. दासाच्या बळकट कवचातील मायाही, हे वीरांनो, तुम्ही युद्धात नष्ट केलीत.
इन्द्राविष्णू दृंहिताः शम्बरस्य नव पुरो नवतिं च श्नथिष्टम् । शतं वर्चिनः सहस्रं च साकं हथो अप्रत्यसुरस्य वीरान्
इंद्रा आणि विष्णू, तुम्ही शंबराच्या नऊ नव्वद किल्ल्यांचा नाश केला. तुम्ही वर्चिनच्या शंभर आणि हजार वीरांना एकत्र ठार केलं, जो कुणालाही थांबवता येत नव्हता.
इयं मनीषा बृहती बृहन्तोरुक्रमा तवसा वर्धयन्ती । ररे वां स्तोमं विदथेषु विष्णो पिन्वतमिषो वृजनेष्विन्द्र
ही मोठी स्तुती, तुमच्या महान पावलांचं गौरव वाढवणारी, तुमच्या सामर्थ्याने वाढते. मी तुझी स्तुती सभांमध्ये करतो, हे विष्णू; माझ्या गाण्यांनी, हे इंद्रा, स्पर्धांमध्ये समृद्धी लाभो.
वषट् ते विष्णवास आ कृणोमि तन्मे जुषस्व शिपिविष्ट हव्यम् । वर्धन्तु त्वा सुष्टुतयो गिरो मे यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः
हे विष्णू, तुझ्यासाठी मी 'वषट्' म्हणतो; हे विशाल पावलांनी चालणाऱ्या, माझं हे हवन स्वीकार. माझ्या सुंदर स्तुत्या तुला वाढवोत; तुम्ही सर्वजण नेहमी आमचं कल्याण राखा.
नू मर्तो दयते सनिष्यन्यो विष्णव उरुगायाय दाशत् । प्र यः सत्राचा मनसा यजात एतावन्तं नर्यमाविवासात्
आता माणसाने विष्णूच्या विशाल कीर्तीची भक्तीने सेवा करावी. जो स्थिर मनाने आणि यज्ञाने उपासना करतो, अशा माणसाला विष्णू कधीच सोडत नाही.
त्वं विष्णो सुमतिं विश्वजन्यामप्रयुतामेवयावो मतिं दाः । पर्चो यथा नः सुवितस्य भूरेरश्वावतः पुरुश्चन्द्रस्य रायः
हे विष्णू, तू सर्व लोकांना कृपा देतोस, कधीही न संपणारी, नेहमी प्रवाही अशी बुद्धी देतोस. आम्हाला भरपूर भाग्य, घोडे आणि तेजस्वी संपत्ती मिळू दे.
त्रिर्देवः पृथिवीमेष एतां वि चक्रमे शतर्चसं महित्वा । प्र विष्णुरस्तु तवसस्तवीयान्त्वेषं ह्यस्य स्थविरस्य नाम
या विष्णूने, शंभर स्तुत्यांचा, आपल्या महिमेने पृथ्वीवर तीन पावलं टाकली. विष्णू, सर्वात बलवान, पुढे जावो; कारण त्याचं नाव प्राचीन आणि अढळ आहे.
वि चक्रमे पृथिवीमेष एतां क्षेत्राय विष्णुर्मनुषे दशस्यन् । ध्रुवासो अस्य कीरयो जनास उरुक्षितिं सुजनिमा चकार
विष्णूने ही पृथ्वी मानवांसाठी क्षेत्र म्हणून विस्तारली. त्याच्या स्तुत्या अढळ आहेत, त्याचे लोकही स्थिर आहेत; त्याने विशाल आणि भक्कम निवास निर्माण केला.
प्र तत्ते अद्य शिपिविष्ट नामार्यः शंसामि वयुनानि विद्वान् । तं त्वा गृणामि तवसमतव्यान्क्षयन्तमस्य रजसः पराके
हे विशाल पावलांनी चालणाऱ्या, आज मी तुझं पावन नाव आणि तुझे कृत्य जाणून गौरवाने सांगतो. मी तुझी स्तुती करतो, हे बलाढ्य, ज्या जंगली प्रदेशात तू वसतोस, त्या क्षेत्राच्या टोकापर्यंत तू उभा आहेस.
किमित्ते विष्णो परिचक्ष्यं भूत्प्र यद्ववक्षे शिपिविष्टो अस्मि । मा वर्पो अस्मदप गूह एतद्यदन्यरूपः समिथे बभूथ
हे विष्णू, तुझ्यापासून काय लपवता येईल, जेव्हा मी, विशाल पावलांनी चालणारा, ते जाहीर केलं आहे? तू तुझं रूप आमच्यापासून लपवू नकोस, जसं की सभेत दुसऱ्या रूपात प्रकट झाला असशील.
वषट् ते विष्णवास आ कृणोमि तन्मे जुषस्व शिपिविष्ट हव्यम् । वर्धन्तु त्वा सुष्टुतयो गिरो मे यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः
हे विष्णू, तुझ्यासाठी मी 'वषट्' म्हणतो; हे विशाल पावलांनी चालणाऱ्या, माझं हे हवन स्वीकार. माझ्या सुंदर स्तुत्या तुला वाढवोत; तुम्ही सर्वजण नेहमी आमचं कल्याण राखा.
तिस्रो वाचः प्र वद ज्योतिरग्रा या एतद्दुह्रे मधुदोघमूधः । स वत्सं कृण्वन्गर्भमोषधीनां सद्यो जातो वृषभो रोरवीति
तीन तेजस्वी वाणी बोल, ज्या या मधुर दुधाचं स्तन्य काढतात. त्या वाणी वासरू निर्माण करतात, वनस्पतींच्या गर्भाला जन्म देतात; जन्मताच तो वृषभ मोठ्यानं हंबरतो.
यो वर्धन ओषधीनां यो अपां यो विश्वस्य जगतो देव ईशे । स त्रिधातु शरणं शर्म यंसत्त्रिवर्तु ज्योतिः स्वभिष्ट्यस्मे
जो वनस्पतींचा, पाण्याचा आणि सगळ्या जगाचा पोशिंदा देव आहे, तो तीन प्रकारे आश्रय आणि रक्षण देतो, तीन प्रकारचं तेज देतो, आणि स्वतःच्या औषधीने आपल्याला आरोग्य देतो.
स्तरीरु त्वद्भवति सूत उ त्वद्यथावशं तन्वं चक्र एषः । पितुः पयः प्रति गृभ्णाति माता तेन पिता वर्धते तेन पुत्रः
तुझ्या बळावर सारथी बळवान होतो; तुझ्या इच्छेनुसार रथ पुढे जातो. आई वडिलांचे दूध घेते, त्याच्यामुळे वडील वाढतात, आणि त्याच्यामुळे मुलगा वाढतो.
यस्मिन्विश्वानि भुवनानि तस्थुस्तिस्रो द्यावस्त्रेधा सस्रुरापः । त्रयः कोशास उपसेचनासो मध्व श्चोतन्त्यभितो विरप्शम्
ज्याच्यात सर्व जग राहते, जिथे तीन आकाशे आणि तिप्पट पाणी वाहते, तिथे तीन पात्रे मधासारखे रस सर्वत्र ओततात आणि तेजस्वी देवतेभोवती मध झरतं.
इदं वचः पर्जन्याय स्वराजे हृदो अस्त्वन्तरं तज्जुजोषत् । मयोभुवो वृष्टयः सन्त्वस्मे सुपिप्पला ओषधीर्देवगोपाः
हे वचन सूर्याचे स्वामी पर्जन्य यांना आवडो, ते त्यांच्या हृदयात राहो. पाऊस आपल्याला आनंद देओ, देवांनी राखलेल्या गोड औषधी वनस्पती आपल्यासाठी फुलो.
स रेतोधा वृषभः शश्वतीनां तस्मिन्नात्मा जगतस्तस्थुषश्च । तन्म ऋतं पातु शतशारदाय यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः
तो बीजधारी वृषभ सर्व सृष्टीत शाश्वत आहे; त्याच्यात सगळ्या जड-चेतनांचा आत्मा आहे. ते सत्य आपल्याला शंभर शरदांचे रक्षण करो; तुम्ही नेहमीच आमचे कल्याण राखा.
पर्जन्याय प्र गायत दिवस्पुत्राय मीळ्हुषे । स नो यवसमिच्छतु
पर्जन्य, दिव्यपुत्र, दानशूर याचे गुणगान करा. तो आपल्याला भरपूर जव देओ.
यो गर्भमोषधीनां गवां कृणोत्यर्वताम् । पर्जन्यः पुरुषीणाम्
जो औषधी, गायी आणि घोड्यांचे बीज निर्माण करतो, तो पर्जन्य पुरुषांचा जनक आहे.
तस्मा इदास्ये हविर्जुहोता मधुमत्तमम् । इळां नः संयतं करत्
त्याला गोडात गोड हविर्दान अर्पण करा; तो आपल्याला पोषक अन्न देओ.
संवत्सरं शशयाना ब्राह्मणा व्रतचारिणः । वाचं पर्जन्यजिन्वितां प्र मण्डूका अवादिषुः
एक वर्ष ब्राह्मण व्रत पाळून शांत होते; आता पर्जन्याच्या प्रेरणेने बेडूक बोलू लागले.