इयमिन्द्रं वरुणमष्ट मे गीः प्रावत्तोके तनये तूतुजाना । सुरत्नासो देववीतिं गमेम यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः
ही आठ ओळींची स्तुती मी इंद्रावरुणासाठी म्हटली, संतती आणि वंशासाठी समृद्धी मागितली; आम्ही उत्तम दानांनी सजलेले देवपूजेला जावो; तुम्ही नेहमी आम्हाला कल्याणाने राखा.
धीरा त्वस्य महिना जनूंषि वि यस्तस्तम्भ रोदसी चिदुर्वी । प्र नाकमृष्वं नुनुदे बृहन्तं द्विता नक्षत्रं पप्रथच्च भूम
त्याच्या महानतेने, त्या ज्ञानी देवाने सृष्टी पसरवली; त्याने आकाश आणि पृथ्वी यांना आधार दिला; उंच गगन पुढे ढकलले आणि ताऱ्यांना आकाशात पसरवले.
उत स्वया तन्वा सं वदे तत्कदा न्वन्तर्वरुणे भुवानि । किं मे हव्यमहृणानो जुषेत कदा मृळीकं सुमना अभि ख्यम्
तो स्वतःच्या रूपाने एकत्र बोलतो; मी केव्हा वरुणाच्या सान्निध्यात राहीन? माझ्या कोणत्या अर्पणाला तो स्वीकारेल, आणि दयाळू, सौम्य देव मला केव्हा पाहील?
पृच्छे तदेनो वरुण दिदृक्षूपो एमि चिकितुषो विपृच्छम् । समानमिन्मे कवयश्चिदाहुरयं ह तुभ्यं वरुणो हृणीते
हे वरुणा, मी हे विचारतो, पाहण्याची इच्छा आहे; मी जवळ येतो, जाणून घेण्यास उत्सुक आहे; ज्ञानी लोकसुद्धा असेच म्हणतात: हा वरुणच पाप स्वतःकडे घेतो.
किमाग आस वरुण ज्येष्ठं यत्स्तोतारं जिघांससि सखायम् । प्र तन्मे वोचो दूळभ स्वधावोऽव त्वानेना नमसा तुर इयाम्
वरुणा, मी तुझा भक्त आणि मित्र आहे, तरीही मी कोणते जुने पाप केले की, त्यासाठी तू मला त्रास द्यायचा विचार करतोस? हे सहज प्रसन्न होणाऱ्या देवा, मला ते सांग. मी नम्रतेने तुझ्या चरणी आलो आहे.
अव द्रुग्धानि पित्र्या सृजा नोऽव या वयं चकृमा तनूभिः । अव राजन्पशुतृपं न तायुं सृजा वत्सं न दाम्नो वसिष्ठम्
आमच्या पूर्वजांनी केलेल्या पापांपासून आम्हाला सोडव. आम्ही स्वतः शरीराने केलेल्या पापांपासूनही मुक्त कर. राजन, वसिष्ठाला जणू वासराला दोरीतून सोडावे तसे, किंवा जनावराला जाळ्यातून सोडावे तसे, त्याच्या दोषांपासून मुक्त कर.
न स स्वो दक्षो वरुण ध्रुतिः सा सुरा मन्युर्विभीदको अचित्तिः । अस्ति ज्यायान्कनीयस उपारे स्वप्नश्चनेदनृतस्य प्रयोता
वरुणा, कोणाचेही कौशल्य, धैर्य, शौर्य, किंवा चातुर्य पुरेसे नाही. मोठा आणि लहान दोघेही जवळ असतात; झोप आणि असत्य बोलण्याची प्रवृत्ती देखील येतेच.
अरं दासो न मीळ्हुषे कराण्यहं देवाय भूर्णयेऽनागाः । अचेतयदचितो देवो अर्यो गृत्सं राये कवितरो जुनाति
जसा एखादा दास आपल्या उदार मालकासाठी निष्कलंक काम करतो, तसा मी या देवासाठी, समृद्धीच्या इच्छेने, पवित्र कर्म करतो. ज्ञानी देव, जरी ओळखला गेला नाही तरी, विचारशीलांना प्रेरणा देतो; श्रेष्ठ देव कवीला संपत्ती देतो.
अयं सु तुभ्यं वरुण स्वधावो हृदि स्तोम उपश्रितश्चिदस्तु । शं नः क्षेमे शमु योगे नो अस्तु यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः
हे वरुणा, मनापासून केलेली ही स्तुती तुझ्यासाठीच आहे आणि ती माझ्या हृदयात आहे. आमच्या घरात आणि प्रयत्नात कल्याण असो. तुम्ही नेहमी आम्हा सर्वांचे कल्याण राखा.
रदत्पथो वरुणः सूर्याय प्रार्णांसि समुद्रिया नदीनाम् । सर्गो न सृष्टो अर्वतीरृतायञ्चकार महीरवनीरहभ्यः
वरुणाने सूर्याला मार्ग मोकळा करून दिला; नद्यांचे जल, समुद्रासारखे वाहते, पुढे सरकते. जणू मुक्त झालेला पूर, त्याने वेगवान नद्यांना चालना दिली, आणि मोठ्या नद्यांना सत्यासाठी वाहू दिले.
आत्मा ते वातो रज आ नवीनोत्पशुर्न भूर्णिर्यवसे ससवान् । अन्तर्मही बृहती रोदसीमे विश्वा ते धाम वरुण प्रियाणि
तुझा श्वास म्हणजे वारा, तुझे वस्त्र म्हणजे नेहमी नवीन राहणारे आकाश; तुझी शक्ती घोड्यासारखी बलवान आणि वेगवान आहे. या विशाल पृथ्वी आणि आकाशात, वरुणा, तुझी सर्व प्रिय निवासस्थाने आहेत.
परि स्पशो वरुणस्य स्मदिष्टा उभे पश्यन्ति रोदसी सुमेके । ऋतावानः कवयो यज्ञधीराः प्रचेतसो य इषयन्त मन्म
वरुणाने ठरवलेल्या सीमा पृथ्वी आणि आकाश या दोन्ही नीट पाहतात. सत्यप्रिय, ज्ञानी आणि यज्ञ करणारे, अंतःप्रज्ञ लोक त्याच्या इच्छेचा शोध घेतात.
उवाच मे वरुणो मेधिराय त्रिः सप्त नामाघ्न्या बिभर्ति । विद्वान्पदस्य गुह्या न वोचद्युगाय विप्र उपराय शिक्षन्
वरुणाने विचारशीलाला सांगितले: गाय तीन वेळा सात नावे धारण करते. मार्गाचे गूढ जाणणारा ते उघड करत नाही; प्रेरित कवी पुढील पिढीसाठी ते शिकतो.
तिस्रो द्यावो निहिता अन्तरस्मिन्तिस्रो भूमीरुपराः षड्विधानाः । गृत्सो राजा वरुणश्चक्र एतं दिवि प्रेङ्खं हिरण्ययं शुभे कम्
तीन आकाशे आत ठेवली आहेत, तीन पृथ्वी वर आहेत, अशा सहा रचना आहेत. ज्ञानी राजा वरुणाने हे सुवर्णाचे झुलते झोके आकाशात निर्माण केले.
अव सिन्धुं वरुणो द्यौरिव स्थाद्द्रप्सो न श्वेतो मृगस्तुविष्मान् । गम्भीरशंसो रजसो विमानः सुपारक्षत्रः सतो अस्य राजा
वरुणा, जसा आकाश नदीवर उभा असतो, तसा आहे; तेजस्वी, वेगवान, पांढरा प्राणी, थेंबासारखा शक्तिशाली, त्याचा आहे. खोल विचार करणारा, तो विश्वाचा विस्तार पाहतो; त्याचे राज्य श्रेष्ठ आहे, तो सर्व जगाचा राजा आहे.
यो मृळयाति चक्रुषे चिदागो वयं स्याम वरुणे अनागाः । अनु व्रतान्यदितेरृधन्तो यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः
जो चुकलेल्या व्यक्तीलाही दया दाखवतो—वरुणा, आम्ही तुझ्यासमोर निष्पाप राहू. अदितीच्या नियमांचे पालन करत, बल वाढवत, तुम्ही नेहमी आमचे कल्याण राखा.
प्र शुन्ध्युवं वरुणाय प्रेष्ठां मतिं वसिष्ठ मीळ्हुषे भरस्व । य ईमर्वाञ्चं करते यजत्रं सहस्रामघं वृषणं बृहन्तम्
वसिष्ठा, वरुणासाठी तुझी सर्वात उत्तम स्तुती अर्पण कर, जो उदार आहे, जवळ असतो, पूजनीय आहे, हजारो दान देणारा, बलवान आणि महान आहे.
अधा न्वस्य संदृशं जगन्वानग्नेरनीकं वरुणस्य मंसि । स्वर्यदश्मन्नधिपा उ अन्धोऽभि मा वपुर्दृशये निनीयात्
त्याचे दर्शन घेतल्यावर, मी अग्नीच्या सान्निध्यात आणि वरुणाच्या विचारात गेलो. जे स्वर्गीय अन्नाचे स्वामी आहेत, पोषणाचे अधिपती आहेत, त्यांनी त्यांचे रूप मला दिसू दे.
आ यद्रुहाव वरुणश्च नावं प्र यत्समुद्रमीरयाव मध्यम् । अधि यदपां स्नुभिश्चराव प्र प्रेङ्ख ईङ्खयावहै शुभे कम्
जेव्हा वरुणा आणि मी नौकेत बसलो, जेव्हा आम्ही समुद्राच्या मध्यभागी गेलो, जेव्हा आम्ही पाण्यात पताका चालवली, तेव्हा आपण तेजस्वी झुलता झोका झुलवूया.
वसिष्ठं ह वरुणो नाव्याधादृषिं चकार स्वपा महोभिः । स्तोतारं विप्रः सुदिनत्वे अह्नां यान्नु द्यावस्ततनन्यादुषासः
वरुणाने वसिष्ठाला नौकेतून ऋषी केले; ज्ञानी देवाने आपल्या महान शक्तीने. त्या गायकाला, प्रेरिताला, शुभ दिवस लाभले, ज्याला आकाश आणि उषा वाढवतात.
क्व त्यानि नौ सख्या बभूवुः सचावहे यदवृकं पुरा चित् । बृहन्तं मानं वरुण स्वधावः सहस्रद्वारं जगमा गृहं ते
आता कुठे आहेत ती आपली जुनी मैत्री, ज्या सोबत आपण पूर्वीही होतो? हे वरुणा, महान आणि स्वयंपूर्ण, मी तुझ्या हजारो दारांच्या घरात पोहोचलो आहे.
य आपिर्नित्यो वरुण प्रियः सन्त्वामागांसि कृणवत्सखा ते । मा त एनस्वन्तो यक्षिन्भुजेम यन्धि ष्मा विप्र स्तुवते वरूथम्
जो तुझा नेहमीचा, प्रिय मित्र आहे, वरुणा, आणि जो काही अपराध करतो, तो तुझा सोबती असू दे. आम्ही पापी होऊन तुझा कोप भोगू नये; जो कवी तुझी स्तुती करतो, त्याला तू संरक्षण दे.
ध्रुवासु त्वासु क्षितिषु क्षियन्तो व्यस्मत्पाशं वरुणो मुमोचत् । अवो वन्वाना अदितेरुपस्थाद्यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः
या स्थिर जागांमध्ये आम्ही राहतो, त्या वेळी वरुणाने आम्हाला आपल्या फंदातून मुक्त करावे. जे कृपेसाठी प्रयत्न करतात, त्यांनी अदितीच्या कुशीत जावे. तुम्ही नेहमी आमचे कल्याण राखा.
मो षु वरुण मृन्मयं गृहं राजन्नहं गमम् । मृळा सुक्षत्र मृळय
राजा वरुणा, मला मातीच्या घरात जाऊ देऊ नकोस. दयाळू अधिपती, कृपा कर आणि मला क्षमा कर.
यदेमि प्रस्फुरन्निव दृतिर्न ध्मातो अद्रिवः । मृळा सुक्षत्र मृळय
मी जर थरथरत चाललो, कच्च्या भांड्यासारखा अस्थिर झालो, तरीही, वज्रधारी, दयाळू अधिपती, माझ्यावर कृपा कर.
क्रत्वः समह दीनता प्रतीपं जगमा शुचे । मृळा सुक्षत्र मृळय
माझा निश्चय कमी पडला, मी चुकीच्या वाटेवर गेलो, हे पवित्रा, दयाळू अधिपती, माझ्यावर कृपा कर.
अपां मध्ये तस्थिवांसं तृष्णाविदज्जरितारम् । मृळा सुक्षत्र मृळय
पाण्याच्या मध्ये उभा राहून, तहानलेला आणि थकलेला असताना, दयाळू अधिपती, माझ्यावर कृपा कर.
यत्किं चेदं वरुण दैव्ये जनेऽभिद्रोहं मनुष्याश्चरामसि । अचित्ती यत्तव धर्मा युयोपिम मा नस्तस्मादेनसो देव रीरिषः
वरुणा, आम्ही माणसे देवाच्या नियमांवर जे काही अपराध करतो, जाणून किंवा न जाणता, त्या पापामुळे आम्हाला त्रास होऊ नये, हे देव, अशी तुझी कृपा असू दे.
प्र वीरया शुचयो दद्रिरे वामध्वर्युभिर्मधुमन्तः सुतासः । वह वायो नियुतो याह्यच्छा पिबा सुतस्यान्धसो मदाय
शुद्ध, मधुर सोम यज्ञकर्म्यांनी उत्साहाने वाहिले आहेत. वायो, तुझ्या संघासह ये, आणि हा द्राक्षरस आनंदाने प्या.
ईशानाय प्रहुतिं यस्त आनट् छुचिं सोमं शुचिपास्तुभ्यं वायो । कृणोषि तं मर्त्येषु प्रशस्तं जातोजातो जायते वाज्यस्य
हे वायो, अधिपती, तुझ्यासाठी शुद्ध सोम अर्पण केला आहे. तू त्या अर्पण करणाऱ्याला लोकांत प्रसिद्ध करतोस, आणि प्रत्येक जन्मी त्याला बक्षीस मिळते.