तं होतारमध्वरस्य प्रचेतसं वह्निं देवा अकृण्वत । दधाति रत्नं विधते सुवीर्यमग्निर्जनाय दाशुषे
यज्ञाचा होतार, ज्ञानी, तेजस्वी असा अग्नी देवांनी बनवला आहे. तो भक्ताला लोकांसाठी सेवा करणाऱ्याला धन आणि शौर्य देतो.
अग्ने भव सुषमिधा समिद्ध उत बर्हिरुर्विया वि स्तृणीताम्
अग्ने, उत्तम इंधनाने प्रज्वलित हो, आणि विस्तीर्ण आसन मोठ्या प्रमाणात पसरू दे.
उत द्वार उशतीर्वि श्रयन्तामुत देवाँ उशत आ वहेह
ते तेजस्वी दरवाजे मोठ्या प्रमाणात उघडू देत; देवताही, तेजस्वी असलेले, येथे एकत्र येऊ देत.
अग्ने वीहि हविषा यक्षि देवान्स्वध्वरा कृणुहि जातवेदः
अग्ने, अर्पणासह ये, देवांची पूजा कर; सर्व जन्मांचे जाणणारा, तू निष्कलंक विधी पार पाड.
स्वध्वरा करति जातवेदा यक्षद्देवाँ अमृतान्पिप्रयच्च
सर्व जन्मांचे जाणणारा निष्कलंक विधी करतो; तो अमर देवांची पूजा करो आणि त्यांना आनंदित करो.
वंस्व विश्वा वार्याणि प्रचेतः सत्या भवन्त्वाशिषो नो अद्य
ज्ञानी अग्ने, सर्व इच्छित वस्तू आम्हाला दे; आज आमच्या इच्छा खरी ठरू देत.
त्वामु ते दधिरे हव्यवाहं देवासो अग्न ऊर्ज आ नपातम्
अग्ने, देवांनी तुला अर्पण वाहणारा, शक्तीचा पुत्र, पोषणाचा स्वामी म्हणून नेमले आहे.
ते ते देवाय दाशतः स्याम महो नो रत्ना वि दध इयानः
देवा, आम्ही तुझी सेवा करणारे होऊ, आणि तू पुढे जाताना आम्हाला मोठी संपत्ती दे.
त्वे ह यत्पितरश्चिन्न इन्द्र विश्वा वामा जरितारो असन्वन् । त्वे गावः सुदुघास्त्वे ह्यश्वास्त्वं वसु देवयते वनिष्ठः
हे इंद्रा, अगदी आमचे पूर्वजसुद्धा तुझ्या कृपेने सर्व हवेहवेसे सुख मिळवू शकले. तुझ्यामुळे गायी भरपूर दूध देतात, तुझ्यामुळे घोडे मिळतात, आणि भक्ताला सर्व संपत्ती देणारा तूच आहेस.
राजेव हि जनिभिः क्षेष्येवाव द्युभिरभि विदुष्कविः सन् । पिशा गिरो मघवन्गोभिरश्वैस्त्वायतः शिशीहि राये अस्मान्
राजा आपल्या लोकांमध्ये जसा प्रसिद्ध असतो, गुराखी आपल्या जनावरांमध्ये जसा असतो, तसाच तू, इंद्रा, ज्ञानी लोकांमध्ये नावाजलेला आहेस. आमच्या गोड गीतांमध्ये आनंद मान, आणि आम्हाला गायी-घोड्यांसह धन दे.
इमा उ त्वा पस्पृधानासो अत्र मन्द्रा गिरो देवयन्तीरुप स्थुः । अर्वाची ते पथ्या राय एतु स्याम ते सुमताविन्द्र शर्मन्
हे देव, तुझ्यासाठी गायलेली ही मधुर गीते येथे आली आहेत. तुझ्या कृपेचा मार्ग आमच्यापर्यंत येऊ दे. आम्ही तुझ्या छायेत राहू दे, इंद्रा, आणि तुझ्या कृपेत सामील होऊ दे.
धेनुं न त्वा सूयवसे दुदुक्षन्नुप ब्रह्माणि ससृजे वसिष्ठः । त्वामिन्मे गोपतिं विश्व आहा न इन्द्रः सुमतिं गन्त्वच्छ
जसा कोणी दूध मिळवण्यासाठी गाय काढतो, तसाच वसिष्ठाने तुझ्या स्तुतीचे शब्द पाठवले. सर्व लोक तुला गायींचा मालक म्हणतात, इंद्रा, तुझी कृपा आम्हाला मिळू दे.
अर्णांसि चित्पप्रथाना सुदास इन्द्रो गाधान्यकृणोत्सुपारा । शर्धन्तं शिम्युमुचथस्य नव्यः शापं सिन्धूनामकृणोदशस्तीः
इंद्राने सुदासासाठी मोठ्या खोल पाण्यांना ओलांडता येईल असे केले. त्याने शिम्युंच्या सैन्याचा नाश केला आणि सिंधू नद्यांचा शाप मोडून काढला.
पुरोळा इत्तुर्वशो यक्षुरासीद्राये मत्स्यासो निशिता अपीव । श्रुष्टिं चक्रुर्भृगवो द्रुह्यवश्च सखा सखायमतरद्विषूचोः
तुरवश आणि यदू यांनी यज्ञ केले, मत्स्य धनासाठी उत्सुक होते आणि तीक्ष्ण होते. भृगु आणि द्रुह्यू यांनी मैत्री केली, पण मित्रांनी एकमेकांवर वैर केले.
आ पक्थासो भलानसो भनन्तालिनासो विषाणिनः शिवासः । आ योऽनयत्सधमा आर्यस्य गव्या तृत्सुभ्यो अजगन्युधा नॄन्
पक्थ, भलान, अलीन, विषाणिन आणि शिव हे सर्व एकत्र आले. जो आर्यांचा गवळ्यांचा मेळ घेऊन गेला, त्या इंद्राने तृत्सूंच्या शत्रूंना पराभूत केले.
दुराध्यो अदितिं स्रेवयन्तोऽचेतसो वि जगृभ्रे परुष्णीम् । मह्नाविव्यक्पृथिवीं पत्यमानः पशुष्कविरशयच्चायमानः
जे अडाणी होते, ते अदितीची कृपा मिळवण्यासाठी परुष्णी नदी जिंकू पाहत होते. पण इंद्राने आपल्या सामर्थ्याने पृथ्वी पसरवली आणि गायी विखुरून दिल्या.
ईयुरर्थं न न्यर्थं परुष्णीमाशुश्चनेदभिपित्वं जगाम । सुदास इन्द्रः सुतुकाँ अमित्रानरन्धयन्मानुषे वध्रिवाचः
ते परुष्णीला नफा मिळवायला आले, तोटा नाही. ते वेगाने जिंकायला धावले, पण सोमासाठी उत्सुक असलेल्या इंद्राने सुदासासाठी त्या मूक शत्रूंना थांबवले.
ईयुर्गावो न यवसादगोपा यथाकृतमभि मित्रं चितासः । पृश्निगावः पृश्निनिप्रेषितासः श्रुष्टिं चक्रुर्नियुतो रन्तयश्च
गायी, जशा नेहमी करतात तशा, राखणदारांसारख्या चारायला गेल्या, अगदी शत्रूंमध्येही. पांढऱ्या काळ्या गायी, पांढऱ्या काळ्याने पाठवलेल्या, त्यांनी मार्ग तयार केला आणि सैन्य आनंदित झाले.
एकं च यो विंशतिं च श्रवस्या वैकर्णयोर्जनान्राजा न्यस्तः । दस्मो न सद्मन्नि शिशाति बर्हिः शूरः सर्गमकृणोदिन्द्र एषाम्
त्या राजाने एक आणि वीस प्रसिद्ध वैकर्ण्य जमातींना हरवले. बलाढ्याप्रमाणे तो आपल्या घरात बसतो. इंद्र, शूरवीर, त्यांच्यासाठी प्रवाह निर्माण केला.
अध श्रुतं कवषं वृद्धमप्स्वनु द्रुह्युं नि वृणग्वज्रबाहुः । वृणाना अत्र सख्याय सख्यं त्वायन्तो ये अमदन्ननु त्वा
मग इंद्राने, बलवान हाताने, वृद्ध कवषाला पाण्यात आणि द्रुह्युला जिंकले. येथे मैत्री हवी असणाऱ्यांना मैत्री मिळाली, आणि तुझ्यावर प्रेम करणारे तुझ्या मागे गेले.
वि सद्यो विश्वा दृंहितान्येषामिन्द्रः पुरः सहसा सप्त दर्दः । व्यानवस्य तृत्सवे गयं भाग्जेष्म पूरुं विदथे मृध्रवाचम्
इंद्राने एका क्षणात त्यांच्या सर्व बळकट किल्ल्यांना, सात किल्ल्यांना, जोराने फोडले. त्याने तृत्सूसाठी गयाला दूर केले आणि स्पर्धेत कठोर बोलणाऱ्या पूरुला नमवले.
नि गव्यवोऽनवो द्रुह्यवश्च षष्टिः शता सुषुपुः षट् सहस्रा । षष्टिर्वीरासो अधि षड्दुवोयु विश्वेदिन्द्रस्य वीर्या कृतानि
अनू आणि द्रुह्यूंच्या सैन्यांपैकी साठ, शंभर आणि सहा हजार झोपले; साठ वीर आणि सहा प्रमुख. हे सर्व पराक्रम इंद्राच्या सामर्थ्याने घडले.
इन्द्रेणैते तृत्सवो वेविषाणा आपो न सृष्टा अधवन्त नीचीः । दुर्मित्रासः प्रकलविन्मिमाना जहुर्विश्वानि भोजना सुदासे
इंद्रासोबत तृत्सू आनंदाने, जणू सोडलेल्या पाण्यासारखे, खाली वाहून गेले. वाईट मनाचे, आपले डाव मोजणारे, त्यांनी सर्व संपत्ती सुदासाला सोडून दिली.
अर्धं वीरस्य शृतपामनिन्द्रं परा शर्धन्तं नुनुदे अभि क्षाम् । इन्द्रो मन्युं मन्युम्यो मिमाय भेजे पथो वर्तनिं पत्यमानः
सोम प्यायलेल्या इंद्राने अर्धे पुढे येणारे सैन्य परत पाठवले, गर्विष्ठांचा प्रतिकार केला. इंद्राने रागावर राग मोजला, योग्य मार्ग निवडला आणि राज्य केले.
आध्रेण चित्तद्वेकं चकार सिंह्यं चित्पेत्वेना जघान । अव स्रक्तीर्वेश्यावृश्चदिन्द्रः प्रायच्छद्विश्वा भोजना सुदासे
एका घावाने त्याने भयंकर शत्रूला घाबरवले, अगदी सिंहालाही आपल्या सामर्थ्याने हरवले. इंद्राने शत्रूंचे पुढारी ठार केले आणि सर्व संपत्ती सुदासाला दिली.
शश्वन्तो हि शत्रवो रारधुष्टे भेदस्य चिच्छर्धतो विन्द रन्धिम् । मर्ताँ एन स्तुवतो यः कृणोति तिग्मं तस्मिन्नि जहि वज्रमिन्द्र
शत्रू नेहमीच वैरी असले तरीही, ते मोडून पडले, अगदी भेद पाडू पाहणारेही. जो मनुष्य तुझी स्तुती करतो, इंद्रा, त्याच्यासाठी तुझा तीक्ष्ण वज्र वापर.
आवदिन्द्रं यमुना तृत्सवश्च प्रात्र भेदं सर्वताता मुषायत् । अजासश्च शिग्रवो यक्षवश्च बलिं शीर्षाणि जभ्रुरश्व्यानि
त्र्त्सु आणि यमुना यांनी सकाळी इंद्राला पुढे नेले, सर्व अडथळे फोडून टाकले; अजा, शिग्रू आणि यक्ष यांनी आपापल्या भेटवस्तू घेऊन घोड्यांची डोकी उचलली.
न त इन्द्र सुमतयो न रायः संचक्षे पूर्वा उषसो न नूत्नाः । देवकं चिन्मान्यमानं जघन्थाव त्मना बृहतः शम्बरं भेत्
इंद्रा, त्यांना ना तुझी कृपा, ना जुनी-नवी उषा, ना संपत्ती वाचवू शकली; तूच देवकाला, जो स्वतःला मोठा समजत होता, हरवलेस आणि मोठ्या शंबरालाही पाडलेस.
प्र ये गृहादममदुस्त्वाया पराशरः शतयातुर्वसिष्ठः । न ते भोजस्य सख्यं मृषन्ताधा सूरिभ्यः सुदिना व्युच्छान्
जे शत्रूच्या घरात आनंदले — पराशर, शतयातू आणि वसिष्ठ — त्यांनी भोजाशी मैत्री सोडली नाही; म्हणून ज्ञानी लोकांसाठी चांगले दिवस उजाडले.
द्वे नप्तुर्देववतः शते गोर्द्वा रथा वधूमन्ता सुदासः । अर्हन्नग्ने पैजवनस्य दानं होतेव सद्म पर्येमि रेभन्
देववताचा नातू सुदास याने दोनशे गायी आणि दोन नववधूसह रथ जिंकले; अग्नी, मी पैंजवनाच्या दानाचा सन्मान करतो, यजमानासारखा घराभोवती फिरून स्तुती करतो.