पृष्टो दिवि धाय्यग्निः पृथिव्यां नेता सिन्धूनां वृषभ स्तियानाम् । स मानुषीरभि विशो वि भाति वैश्वानरो वावृधानो वरेण
अग्नी आकाशात स्थिर आहे, पृथ्वीवर मार्गदर्शक आहे, नद्यांमध्ये बळकट व प्रमुख आहे. वैश्वानर आपल्या तेजाने मानवांच्या कुळांमध्ये उजळतो आणि श्रेष्ठतेने वाढतो.
त्वद्भिया विश आयन्नसिक्नीरसमना जहतीर्भोजनानि । वैश्वानर पूरवे शोशुचानः पुरो यदग्ने दरयन्नदीदेः
तुझ्या भीतीने सर्व जमाती एकत्र येतात, आपले जेवण सोडतात. वैश्वानर, तू पूरूंसाठी तेजाने प्रकट होतोस; अग्ने, जेव्हा तू किल्ले नष्ट करतोस, तेव्हा तुझी स्तुती केली जाते.
तव त्रिधातु पृथिवी उत द्यौर्वैश्वानर व्रतमग्ने सचन्त । त्वं भासा रोदसी आ ततन्थाजस्रेण शोचिषा शोशुचानः
वैश्वानर अग्ने, पृथ्वी आणि आकाश तुझ्या नियमाचे पालन करतात. तुझ्या तेजाने तू या दोन जगांना व्यापतोस आणि अखंड ज्वाळेने उजळतोस.
त्वामग्ने हरितो वावशाना गिरः सचन्ते धुनयो घृताचीः । पतिं कृष्टीनां रथ्यं रयीणां वैश्वानरमुषसां केतुमह्नाम्
अग्ने, तुझ्याकडे सुवर्ण रंगाच्या स्तुती एकत्र येतात, तुपाने घुसळलेली आहुती अर्पण होते. तू लोकांचा स्वामी, संपत्तीचा मार्गदर्शक, वैश्वानर, उषांचा आणि पराक्रमाचा दीप आहेस.
त्वे असुर्यं वसवो न्यृण्वन्क्रतुं हि ते मित्रमहो जुषन्त । त्वं दस्यूँरोकसो अग्न आज उरु ज्योतिर्जनयन्नार्याय
अग्ने, तुझ्यातच वसुंनी प्रभुत्व ठेवले आहे; मित्राचा सखा म्हणून तुझी बुद्धी त्यांनी स्वीकारली आहे. तू दस्यू आणि अंधार दूर करतोस, आर्यांसाठी विशाल प्रकाश निर्माण करतोस.
स जायमानः परमे व्योमन्वायुर्न पाथः परि पासि सद्यः । त्वं भुवना जनयन्नभि क्रन्नपत्याय जातवेदो दशस्यन्
तू सर्वोच्च आकाशात जन्मलेला, वाऱ्यासारखा मार्गांचे रक्षण करतोस. जातवेदास, तू जगांची निर्मिती करतोस आणि संततीसाठी समृद्धी देतोस.
तामग्ने अस्मे इषमेरयस्व वैश्वानर द्युमतीं जातवेदः । यया राधः पिन्वसि विश्ववार पृथु श्रवो दाशुषे मर्त्याय
अग्ने, वैश्वानर, जातवेदास, आम्हाला तेजस्वी आणि इच्छित संपत्ती दे. या संपत्तीने तू दानशूरांना पोसतोस आणि भक्त माणसाला मोठे कीर्ती देतोस.
तं नो अग्ने मघवद्भ्यः पुरुक्षुं रयिं नि वाजं श्रुत्यं युवस्व । वैश्वानर महि नः शर्म यच्छ रुद्रेभिरग्ने वसुभिः सजोषाः
अग्ने, दानशूरांसाठी भरपूर आणि प्रसिद्ध संपत्ती आम्हाला दे, बळ आणि कीर्ती मिळवून दे. वैश्वानर, रुद्र आणि वसुंसह आम्हाला मोठे संरक्षण दे.
प्र सम्राजो असुरस्य प्रशस्तिं पुंसः कृष्टीनामनुमाद्यस्य । इन्द्रस्येव प्र तवसस्कृतानि वन्दे दारुं वन्दमानो विवक्मि
मी सर्व लोकांचा अधिपती असलेल्या असुराच्या महिमेचे स्तवन करतो. इंद्रासारखी त्याची पराक्रमाची कृत्ये मी मानतो; स्तुती करणारा म्हणून मी पवित्र समिधेचे वर्णन करतो.
कविं केतुं धासिं भानुमद्रेर्हिन्वन्ति शं राज्यं रोदस्योः । पुरंदरस्य गीर्भिरा विवासेऽग्नेर्व्रतानि पूर्व्या महानि
मी त्या ऋषी, दीप, आणि पर्वतावरून प्रकाश आणणाऱ्या तेजस्वी अग्नीला बोलावतो. पृथ्वी आणि आकाश राजाश्रय देतात; मी गाण्यांनी किल्ले उद्ध्वस्त करणाऱ्या अग्नीच्या प्राचीन आणि महान व्रतांना आवाहन करतो.
न्यक्रतून्ग्रथिनो मृध्रवाचः पणीँरश्रद्धाँ अवृधाँ अयज्ञान् । प्रप्र तान्दस्यूँरग्निर्विवाय पूर्वश्चकारापराँ अयज्यून्
अग्नीने दुर्बल निश्चय असणारे, बढाईखोर, कठोर बोलणारे, श्रद्धाहीन, निष्फळ आणि यज्ञ न करणारे दूर केले. त्याने त्या दस्यूंना हाकलून दिले आणि जुने-नवे यज्ञ न करणारे बाजूला केले.
यो अपाचीने तमसि मदन्तीः प्राचीश्चकार नृतमः शचीभिः । तमीशानं वस्वो अग्निं गृणीषेऽनानतं दमयन्तं पृतन्यून्
जो अंधारात आनंद मानणाऱ्यांना पूर्वेकडे वळवतो, तो वीरश्रीने युक्त आहे. मी त्या संपत्तीच्या अधिपती, अजिंक्य आणि शत्रूंना वश करणाऱ्या अग्नीचे स्तवन करतो.
यो देह्यो अनमयद्वधस्नैर्यो अर्यपत्नीरुषसश्चकार । स निरुध्या नहुषो यह्वो अग्निर्विशश्चक्रे बलिहृतः सहोभिः
त्याने आपल्या सामर्थ्याने शत्रूंना त्यांच्या घरातून हाकलले; आर्यांच्या स्त्रियांना उषेसारखे तेजस्वी केले. तो तरुण आणि बलवान अग्नी, शत्रूंना रोखून जमातींना बळकट करतो.
यस्य शर्मन्नुप विश्वे जनास एवैस्तस्थुः सुमतिं भिक्षमाणाः । वैश्वानरो वरमा रोदस्योराग्निः ससाद पित्रोरुपस्थम्
सर्व लोक त्याच्या आश्रयाला येतात, त्याची कृपा मिळावी म्हणून इच्छितात. वैश्वानर, दोन जगांमध्ये श्रेष्ठ असलेला अग्नी, आपल्या पालकांच्या कुशीत विराजमान आहे.
आ देवो ददे बुध्न्या वसूनि वैश्वानर उदिता सूर्यस्य । आ समुद्रादवरादा परस्मादाग्निर्ददे दिव आ पृथिव्याः
वैश्वानर देव सूर्य उगवल्यावर खोल समुद्रातील संपत्ती देतो. अग्नीने समुद्रातून, दूरवरून, वरून आणि खाली, आकाश आणि पृथ्वीवरून सर्व काही दिले.
प्र वो देवं चित्सहसानमग्निमश्वं न वाजिनं हिषे नमोभिः । भवा नो दूतो अध्वरस्य विद्वान्त्मना देवेषु विविदे मितद्रुः
मी अग्नीला, बलशाली देवतेला, वेगवान घोड्यासारखा, नम्रतेने पुकारतो. तू आमचा दूत हो, यज्ञ जाणणारा, देवांमध्ये समजून घेणारा, ज्ञानी आणि सत्यनिष्ठ अस.
आ याह्यग्ने पथ्या अनु स्वा मन्द्रो देवानां सख्यं जुषाणः । आ सानु शुष्मैर्नदयन्पृथिव्या जम्भेभिर्विश्वमुशधग्वनानि
अग्ने, योग्य मार्गांनी ये, देवांच्या मैत्रीत आनंद मान, त्यांची मैत्री स्वीकार. तुझ्या सामर्थ्याने, पृथ्वीच्या शिखरावर गर्जना करीत, तुझ्या प्रचंड झटक्यांनी सर्व वनस्पती आणि जीव हलवतोस.
प्राचीनो यज्ञः सुधितं हि बर्हिः प्रीणीते अग्निरीळितो न होता । आ मातरा विश्ववारे हुवानो यतो यविष्ठ जज्ञिषे सुशेवः
यज्ञ पूर्वेकडे तोंड करून बसला आहे, सुंदरपणे मांडलेली कुशांची आसनं आनंद देतात; अग्नी, बोलावल्यावर, होतारासारखा तृप्त होतो. सर्व जगाला व्यापणाऱ्या मातांना हाक मारताना, हे सर्वात लहान, तू शुभत्वाने जन्म घेतोस.
सद्यो अध्वरे रथिरं जनन्त मानुषासो विचेतसो य एषाम् । विशामधायि विश्पतिर्दुरोणेऽग्निर्मन्द्रो मधुवचा ऋतावा
यज्ञात, ज्ञानी पुरुष लगेचच रथ चालवणारा निवडतात, जो त्यांच्यात सर्वात समजूतदार आहे. अग्नी, लोकांचा स्वामी, घरात स्थिरावतो, मधुर वाणी बोलतो, सत्य सांगतो आणि नीतीचे पालन करतो.
असादि वृतो वह्निराजगन्वानग्निर्ब्रह्मा नृषदने विधर्ता । द्यौश्च यं पृथिवी वावृधाते आ यं होता यजति विश्ववारम्
निवडलेली अग्नीची ज्वाळा आपल्या जागी बसली आहे, अग्नी आला आहे; अग्नी, पुरोहित, पुरुषांच्या सभेत आधार देणारा आहे. आकाश आणि पृथ्वी त्याला बळकट करतात, आणि होतार त्याची पूजा करतो, जो सर्वत्र व्यापलेला आहे.
एते द्युम्नेभिर्विश्वमातिरन्त मन्त्रं ये वारं नर्या अतक्षन् । प्र ये विशस्तिरन्त श्रोषमाणा आ ये मे अस्य दीधयन्नृतस्य
हे तेजस्वी, सर्वांना मागे टाकतात; ज्यांनी श्रेष्ठ स्तोत्र तयार केले, ते कुशल पुरुष. जे सतत जागरूक राहून सर्व लोकांमध्ये श्रेष्ठ ठरतात, जे माझ्यासाठी सत्याचा ज्वाला प्रज्वलित करतात.
नू त्वामग्न ईमहे वसिष्ठा ईशानं सूनो सहसो वसूनाम् । इषं स्तोतृभ्यो मघवद्भ्य आनड्यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः
आता, अग्ने, आम्ही वसिष्ठ तुझे आवाहन करतो, तू सामर्थ्याचा स्वामी, शक्तीचा पुत्र, सर्व संपत्तीमध्ये श्रेष्ठ आहेस. स्तुती करणाऱ्यांना, दानशूरांना, अखंड अन्न दे, नेहमी आमचे कल्याण कर.
इन्धे राजा समर्यो नमोभिर्यस्य प्रतीकमाहुतं घृतेन । नरो हव्येभिरीळते सबाध आग्निरग्र उषसामशोचि
राजा, अद्वितीय, भक्तीने प्रज्वलित होतो, ज्याचे मुख तुपाने बोलावले जाते. पुरुष हव्यांनी अग्नीची पूजा करतात; तो उषेच्या वेळी पुढे तेजाने चमकतो.
अयमु ष्य सुमहाँ अवेदि होता मन्द्रो मनुषो यह्वो अग्निः । वि भा अकः ससृजानः पृथिव्यां कृष्णपविरोषधीभिर्ववक्षे
हा महान अग्नी, खरोखर होतार म्हणून ओळखला गेला आहे, तो मनुष्यांमध्ये प्रिय आणि बलवान आहे. तो पृथ्वीवर प्रकाश पसरवतो, काळ्या टोकांच्या वनस्पतींनी सुशोभित होतो.
कया नो अग्ने वि वसः सुवृक्तिं कामु स्वधामृणवः शस्यमानः । कदा भवेम पतयः सुदत्र रायो वन्तारो दुष्टरस्य साधोः
अग्ने, कोणत्या मार्गाने तू आम्हाला उत्तम, भरपूर स्तुती देणार, आमच्या इच्छा पूर्ण करशील, जसे तुझी स्तुती केली जाते? केव्हा आम्ही चांगल्या सल्ल्याचे स्वामी, संपत्ती मिळवणारे, कठीण मार्गावर विजय मिळवू?
प्रप्रायमग्निर्भरतस्य शृण्वे वि यत्सूर्यो न रोचते बृहद्भाः । अभि यः पूरुं पृतनासु तस्थौ द्युतानो दैव्यो अतिथिः शुशोच
भरतांच्या अग्नीची कीर्ती सर्वत्र ऐकू येते, जसा सूर्य मोठ्या प्रकाशाने चमकतो. तो युद्धात पूरूच्या बाजूने उभा राहिला, तेजस्वी, दिव्य पाहुण्यासारखा उजळतो.
असन्नित्त्वे आहवनानि भूरि भुवो विश्वेभिः सुमना अनीकैः । स्तुतश्चिदग्ने शृण्विषे गृणानः स्वयं वर्धस्व तन्वं सुजात
तुझ्या आवाहनाच्या वेळी असंख्य हव्ये अर्पण केली जातात, अग्ने, तुझ्या सर्व सुंदर रूपांनी. अग्ने, स्तुती केली तरी तू ऐकतोस, आम्ही गातो, स्वतःच्या सामर्थ्याने वाढत जा, हे उत्तम जन्म घेणारा.
इदं वचः शतसाः संसहस्रमुदग्नये जनिषीष्ट द्विबर्हाः । शं यत्स्तोतृभ्य आपये भवाति द्युमदमीवचातनं रक्षोहा
हे वचन, शंभरपट, हजारपट, अग्नीकरिता रचले जावे, जो दोन आसनांवर आहे. जे स्तोत्र करणाऱ्यांना आनंद देते, तेच मदतीसाठी असो, तेजस्वी, दुःख दूर करणारे, संकटाचा नाश करणारे असो.
नू त्वामग्न ईमहे वसिष्ठा ईशानं सूनो सहसो वसूनाम् । इषं स्तोतृभ्यो मघवद्भ्य आनड्यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः
आता, अग्ने, आम्ही वसिष्ठ तुझे आवाहन करतो, तू सामर्थ्याचा स्वामी, शक्तीचा पुत्र, सर्व संपत्तीमध्ये श्रेष्ठ आहेस. स्तुती करणाऱ्यांना, दानशूरांना, अखंड अन्न दे, नेहमी आमचे कल्याण कर.
अबोधि जार उषसामुपस्थाद्धोता मन्द्रः कवितमः पावकः । दधाति केतुमुभयस्य जन्तोर्हव्या देवेषु द्रविणं सुकृत्सु
प्रेमळ होतार उषेच्या कुशीत जागा झाला आहे, तो आनंददायक, अत्यंत बुद्धिमान, शुद्ध आहे. तो दोन्ही प्रकारच्या जीवांसाठी चिन्ह ठेवीतो, देवांना हव्ये, आणि सत्कर्म करणाऱ्यांना संपत्ती पोहोचवतो.