आ भानुना पार्थिवानि ज्रयांसि महस्तोदस्य धृषता ततन्थ । स बाधस्वाप भया सहोभि स्पृधो वनुष्यन्वनुषो नि जूर्व
तुझ्या तेजाने तू पृथ्वीवरील आणि जुन्या वस्तूंवर पसरला आहेस, तुझ्या प्रचंड, धारदार अस्त्राच्या बळावर. म्हणून, तुझ्या सामर्थ्याने आमच्या भीती दूर कर, आमचे शत्रू एकामागून एक नमव.
स चित्र चित्रं चितयन्तमस्मे चित्रक्षत्र चित्रतमं वयोधाम् । चन्द्रं रयिं पुरुवीरं बृहन्तं चन्द्र चन्द्राभिर्गृणते युवस्व
तो अद्भुत, अनेक चमत्कार करणारा, आम्हाला अद्भुत भाग्य देतो, अद्भुत सामर्थ्य देतो, आणि सर्वात अद्भुत तेज देतो. आम्हाला तेजस्वी, वीरांनी भरलेली, मोठी आणि शोभिवंत संपत्ती दे, जी गाण्याने गौरवता येईल.
मूर्धानं दिवो अरतिं पृथिव्या वैश्वानरमृत आ जातमग्निम् । कविं सम्राजमतिथिं जनानामासन्ना पात्रं जनयन्त देवाः
आकाशाचा शिरोभाग, पृथ्वीवर अपराजेय, सत्यातून जन्मलेला वैश्वानर अग्नि. तो ऋषी, सम्राट, सर्व लोकांचा पाहुणा — देवांनी त्याला जवळ आणलं, जणू हाती असलेलं पात्र.
नाभिं यज्ञानां सदनं रयीणां महामाहावमभि सं नवन्त । वैश्वानरं रथ्यमध्वराणां यज्ञस्य केतुं जनयन्त देवाः
यज्ञांचं केंद्र, संपत्तीचं स्थान, महान आणि बलवान — त्याच्याकडे सर्वजण धाव घेतात. देवांनी वैश्वानर अग्निला, विधींचा मार्गदर्शक, यज्ञाचा चिन्ह म्हणून निर्माण केलं.
त्वद्विप्रो जायते वाज्यग्ने त्वद्वीरासो अभिमातिषाहः । वैश्वानर त्वमस्मासु धेहि वसूनि राजन्स्पृहयाय्याणि
अग्ने, तुझ्यापासून विद्वान, पराक्रमी जन्मतात; तुझ्यापासून शूर, शत्रूंना जिंकणारे जन्मतात. वैश्वानर, आमच्यात अशी संपत्ती ठेव, जी सर्वांना हवी आहे, हे राजांनो.
त्वां विश्वे अमृत जायमानं शिशुं न देवा अभि सं नवन्ते । तव क्रतुभिरमृतत्वमायन्वैश्वानर यत्पित्रोरदीदेः
अमर अग्ने, सर्व देव तुला जन्मताना जणू बालकासारखे जवळ येतात. तुझ्या सामर्थ्याने, वैश्वानर, जेव्हा तू तुझ्या दोन पालकांमधून प्रकट झाला, तेव्हा अमरत्व मिळवलंस.
वैश्वानर तव तानि व्रतानि महान्यग्ने नकिरा दधर्ष । यज्जायमानः पित्रोरुपस्थेऽविन्दः केतुं वयुनेष्वह्नाम्
वैश्वानर, अग्ने, तुझे हे महान नियम कुणीही मोडू शकले नाहीत. जन्मताना, तू तुझ्या पालकांच्या मार्गांमध्ये, अग्नीच्या जागी, यज्ञाचं चिन्ह शोधलंस.
वैश्वानरस्य विमितानि चक्षसा सानूनि दिवो अमृतस्य केतुना । तस्येदु विश्वा भुवनाधि मूर्धनि वया इव रुरुहुः सप्त विस्रुहः
वैश्वानराच्या दृष्टीने, अमरतेच्या चिन्हाने, आकाशाच्या शिखरांवर सीमा आखली आहे. त्याच्या शिरावरच सर्व जग वाढली आहेत, जणू पक्ष्यांसारखी, सात नद्या.
वि यो रजांस्यमिमीत सुक्रतुर्वैश्वानरो वि दिवो रोचना कविः । परि यो विश्वा भुवनानि पप्रथेऽदब्धो गोपा अमृतस्य रक्षिता
शहाण्या विचाराचा वैश्वानर, ऋषी, त्याने सर्व प्रदेश मोजले; त्याने आकाशाचे तेजस्वी भाग मोजले. त्याने सर्व जग पसरवली; तो अपराजेय, रक्षक, अमरतेचा संरक्षक आहे.
पृक्षस्य वृष्णो अरुषस्य नू सहः प्र नु वोचं विदथा जातवेदसः । वैश्वानराय मतिर्नव्यसी शुचिः सोम इव पवते चारुरग्नये
आता मी या चित्ताकर्षक, बलवान, लाल रंगाच्या, सर्व जन्म जाणणाऱ्या अग्नीचं सामर्थ्य सभेत सांगतो. वैश्वानरासाठी माझी नवी, शुद्ध भावना, जशी शुद्ध सोमरसासारखी सुंदर आहे, ती अग्नीला वाहतो.
स जायमानः परमे व्योमनि व्रतान्यग्निर्व्रतपा अरक्षत । व्यन्तरिक्षममिमीत सुक्रतुर्वैश्वानरो महिना नाकमस्पृशत्
सर्वात उच्च आकाशात जन्मून, व्रत पाळणाऱ्या अग्नीने नियमांचं रक्षण केलं. शहाण्या विचाराचा वैश्वानर, त्याने आकाशमधील जागा मोजली, आणि आपल्या महानतेने शिखराला स्पर्श केला.
व्यस्तभ्नाद्रोदसी मित्रो अद्भुतोऽन्तर्वावदकृणोज्ज्योतिषा तमः । वि चर्मणीव धिषणे अवर्तयद्वैश्वानरो विश्वमधत्त वृष्ण्यम्
मित्र नावाचा अद्भुत देव, त्याने आकाश आणि पृथ्वी वेगळी केली; आतमध्ये त्याने आपल्या प्रकाशाने अंधार दूर केलं. वैश्वानराने जणू कातड्यासारखी आच्छादनं गुंडाळली, आणि सर्व सामर्थ्य मिळवलं.
अपामुपस्थे महिषा अगृभ्णत विशो राजानमुप तस्थुरृग्मियम् । आ दूतो अग्निमभरद्विवस्वतो वैश्वानरं मातरिश्वा परावतः
पाण्यांच्या कुशीत बलवानांनी लोकांचा राजा पकडला आणि ते ऋचांचा वाहकाजवळ उभे राहिले. मातरिश्वान या दूताने अग्नी, वैश्वानर, याला दूरवरून विवस्वतासाठी आणला.
युगेयुगे विदथ्यं गृणद्भ्योऽग्ने रयिं यशसं धेहि नव्यसीम् । पव्येव राजन्नघशंसमजर नीचा नि वृश्च वनिनं न तेजसा
प्रत्येक काळात, अग्नी, तुला स्तुती करणाऱ्यांना संपत्ती आणि नवे यश दे. शुद्ध करणाऱ्यासारखा, हे राजन, निर्मळ आणि वृद्धिंगत न होणारा, आपल्या तेजाने शत्रूंना झाडे तोडणाऱ्या माणसासारखा खाली पाड.
अस्माकमग्ने मघवत्सु धारयाऽनामि क्षत्रमजरं सुवीर्यम् । वयं जयेम शतिनं सहस्रिणं वैश्वानर वाजमग्ने तवोतिभिः
हे अग्नी, आमच्यासाठी उदार लोकांत अमर्याद सत्ता आणि अखंड वीरता टिकव. तुझ्या मदतीने, हे वैश्वानर, आम्ही शेकडो आणि हजारो मिळकती जिंकू दे.
अदब्धेभिस्तव गोपाभिरिष्टेऽस्माकं पाहि त्रिषधस्थ सूरीन् । रक्षा च नो ददुषां शर्धो अग्ने वैश्वानर प्र च तारी स्तवानः
तुझ्या निष्कलंक रक्षकांसह, हे अग्नी, त्रिसंधी वेदीवर बसलेला, आमच्या संपत्तीचे रक्षण कर. शत्रूंपासून आमचे संरक्षण कर आणि त्यांच्या सैन्याला दूर लोट, हे वैश्वानर; स्तुती केलेल्या तुला त्यांच्यावर विजय मिळो.
अहश्च कृष्णमहरर्जुनं च वि वर्तेते रजसी वेद्याभिः । वैश्वानरो जायमानो न राजावातिरज्ज्योतिषाग्निस्तमांसि
रात्र आणि दिवस, काळा आणि उजळ, आपापल्या ठरलेल्या मार्गांनी फिरतात. वैश्वानर अग्नी, राजासारखा जन्म घेऊन, आपल्या प्रकाशाने अंधारावर मात करतो.
नाहं तन्तुं न वि जानाम्योतुं न यं वयन्ति समरेऽतमानाः । कस्य स्वित्पुत्र इह वक्त्वानि परो वदात्यवरेण पित्रा
मला ना धागा माहीत आहे, ना विणणे, ना कुशल लोक सभेत जे विणतात ते. येथे कोणाचा पुत्र ही वचने बोलतो? वर कोण बोलतो, खाली कोण वडिलांसह बोलतो?
स इत्तन्तुं स वि जानात्योतुं स वक्त्वान्यृतुथा वदाति । य ईं चिकेतदमृतस्य गोपा अवश्चरन्परो अन्येन पश्यन्
तोच धागा जाणतो, तोच विणणे जाणतो, तोच योग्य रीतीने बोलतो. जो हे ओळखतो, अमरतेचा रक्षक, तो वेगळ्या दृष्टीने पाहत स्वच्छंद फिरतो.
अयं होता प्रथमः पश्यतेममिदं ज्योतिरमृतं मर्त्येषु । अयं स जज्ञे ध्रुव आ निषत्तोऽमर्त्यस्तन्वा वर्धमानः
हा पहिला होतार आहे, तो मर्त्यांमध्ये हे अमर प्रकाश पाहतो. हा जन्म घेतो, स्थिर बसतो, अमर आहे, स्वतःच्या देहाने वाढतो.
ध्रुवं ज्योतिर्निहितं दृशये कं मनो जविष्ठं पतयत्स्वन्तः । विश्वे देवाः समनसः सकेता एकं क्रतुमभि वि यन्ति साधु
दृश्यासाठी स्थिर प्रकाश ठेवले आहे; मन सर्वात वेगाने आत उडते. सर्व देव एकसंध मनाने आणि समजुतीने एका श्रेष्ठ संकल्पाकडे जातात.
वि मे कर्णा पतयतो वि चक्षुर्वीदं ज्योतिर्हृदय आहितं यत् । वि मे मनश्चरति दूरआधीः किं स्विद्वक्ष्यामि किमु नू मनिष्ये
माझे कान दूर उडतात, माझे डोळे पाहतात; हा प्रकाश माझ्या हृदयात ठेवला आहे. माझे मन दूरदूर भटकते—मी काय बोलू, आता काय विचार करू?
विश्वे देवा अनमस्यन्भियानास्त्वामग्ने तमसि तस्थिवांसम् । वैश्वानरोऽवतूतये नोऽमर्त्योऽवतूतये नः
सर्व देव भयाने तुला, हे अग्नी, अंधारात उभा असताना वाकले. वैश्वानर, अमर, आमचे रक्षण कर; अमर, आमचे रक्षण कर.
पुरो वो मन्द्रं दिव्यं सुवृक्तिं प्रयति यज्ञे अग्निमध्वरे दधिध्वम् । पुर उक्थेभिः स हि नो विभावा स्वध्वरा करति जातवेदाः
तुम्ही सर्वांनी यज्ञात, विधीमध्ये, आनंददायक, दिव्य, उत्तम स्तुती केलेला अग्नी आणा. ऋचांनी, कारण तो आपला जाणणारा आहे, जातवेदाने योग्य विधी घडवतो.
तमु द्युमः पुर्वणीक होतरग्ने अग्निभिर्मनुष इधानः । स्तोमं यमस्मै ममतेव शूषं घृतं न शुचि मतयः पवन्ते
तो तेजस्वी, अग्रस्थानी होतार अग्नी, माणसांनी अग्निसह प्रज्वलित केला जातो. स्तुती त्याच्याकडे ममता जशी वाहते, तशी शुद्ध तुपासारखी वाहतात.
पीपाय स श्रवसा मर्त्येषु यो अग्नये ददाश विप्र उक्थैः । चित्राभिस्तमूतिभिश्चित्रशोचिर्व्रजस्य साता गोमतो दधाति
जो अग्नीला, ज्ञानीला, ऋचांनी अर्पण करतो, तो मर्त्यांमध्ये कीर्तीने वाढतो. तेजस्वी सहाय्याने आणि उज्ज्वल प्रकाशाने, तो गोधन संपत्ती मिळवतो.
आ यः पप्रौ जायमान उर्वी दूरेदृशा भासा कृष्णाध्वा । अध बहु चित्तम ऊर्म्यायास्तिरः शोचिषा ददृशे पावकः
जो जन्म घेतल्यावर विशाल अवकाश भरतो, दूरवरून आपल्या तेजाने काळ्या मार्गावर दिसतो. मग, अनेक विचारांनी, शुद्ध अग्नी लाटेच्या पलीकडे आपल्या ज्वाळेने दिसतो.
नू नश्चित्रं पुरुवाजाभिरूती अग्ने रयिं मघवद्भ्यश्च धेहि । ये राधसा श्रवसा चात्यन्यान्सुवीर्येभिश्चाभि सन्ति जनान्
आता, हे अग्नी, आम्हाला अनेक सहाय्यांनी युक्त अद्भुत संपत्ती दे; उदारांना संपत्ती दे. जे दान, कीर्ती आणि वीरतेने इतरांपेक्षा पुढे आहेत, ते लोकांमध्ये असू देत.
इमं यज्ञं चनो धा अग्न उशन्यं त आसानो जुहुते हविष्मान् । भरद्वाजेषु दधिषे सुवृक्तिमवीर्वाजस्य गध्यस्य सातौ
हा यज्ञ आमच्यासाठी ठेव, हे अग्नी, मंगलमय; बसून, हविर्द्रव्य अर्पण कर. भरद्वाजांमध्ये तू स्तुती प्रस्थापित केलीस आणि संपत्तीच्या प्राप्तीत सहाय्य केलेस.
वि द्वेषांसीनुहि वर्धयेळां मदेम शतहिमाः सुवीराः
द्वेष दूर कर, आमचे ऐश्वर्य वाढव; आम्ही शंभरपट वीरतेसह आनंद मानू.