पुरूण्यग्ने पुरुधा त्वाया वसूनि राजन्वसुता ते अश्याम् । पुरूणि हि त्वे पुरुवार सन्त्यग्ने वसु विधते राजनि त्वे
हे अग्ने, तुझ्याकडे अनेक प्रकारचे धन आहे; हे राजन, आम्ही ते मिळवू दे. कारण तुझ्यातच अनेक दान आहेत; तूच खरा धनदाता आणि राजा आहेस.
त्वं हि क्षैतवद्यशोऽग्ने मित्रो न पत्यसे । त्वं विचर्षणे श्रवो वसो पुष्टिं न पुष्यसि
हे अग्ने, तुझी कीर्ती राजासारखी आहे; तू मित्रासारखा सर्वांचा स्वामी आहेस. हे बुद्धिमान व उदार, तू सर्वत्र प्रसिद्ध आहेस, आणि समृद्धी वाढवतोस.
त्वां हि ष्मा चर्षणयो यज्ञेभिर्गीर्भिरीळते । त्वां वाजी यात्यवृको रजस्तूर्विश्वचर्षणिः
लोक यज्ञ आणि स्तोत्रांनी तुलाच पुजतात; बलवान, अचूक मार्गदर्शक, सर्व लोकांचा नेता तुझ्याकडे येतो.
सजोषस्त्वा दिवो नरो यज्ञस्य केतुमिन्धते । यद्ध स्य मानुषो जनः सुम्नायुर्जुह्वे अध्वरे
सर्वजण एकत्र येऊन, हे अग्ने, तुला स्वर्गातून यज्ञाचा चिन्ह म्हणून प्रज्वलित करतात, जेव्हा मानव जातीने कृपा मिळवण्यासाठी भक्तीने यज्ञ करतात.
ऋधद्यस्ते सुदानवे धिया मर्तः शशमते । ऊती ष बृहतो दिवो द्विषो अंहो न तरति
जो मनापासून तुझी कृपा मागतो, हे उदार अग्ने, तो मनुष्य भरभराटीला पोहोचतो; मोठ्या आकाशाच्या मदतीने तो द्वेष आणि दुःख पार करतो.
समिधा यस्त आहुतिं निशितिं मर्त्यो नशत् । वयावन्तं स पुष्यति क्षयमग्ने शतायुषम्
जो मनुष्य समिधेने तिखट आहुती देतो, तो नष्ट होत नाही; तो दीर्घायुषी, समृद्ध घरात सुखाने राहतो, हे अग्ने.
त्वेषस्ते धूम ऋण्वति दिवि षञ्छुक्र आततः । सूरो न हि द्युता त्वं कृपा पावक रोचसे
तुझा धूर, हे अग्ने, जोरात आकाशात पोहोचतो, तेजस्वी आणि दूरवर पसरतो; सूर्याच्या प्रकाशासारखा तू जळतोस, हे पावक, तुझ्या ज्वाळांनी चमकतोस.
अधा हि विक्ष्वीड्योऽसि प्रियो नो अतिथिः । रण्वः पुरीव जूर्यः सूनुर्न त्रययाय्यः
म्हणूनच, तू सर्व कुळांमध्ये स्तुत्य आहेस; तू आम्हाला प्रिय पाहुण्यासारखा आहेस, घरातील आनंददायक प्रमुख, आणि जपण्यासाठी जपलेला मुलगा आहेस.
क्रत्वा हि द्रोणे अज्यसेऽग्ने वाजी न कृत्व्यः । परिज्मेव स्वधा गयोऽत्यो न ह्वार्यः शिशुः
तुझ्या इच्छेने, हे अग्ने, तू पात्रात जन्म घेतोस, जणू काही तयार होणारा वीर; मांडीतील वासरासारखा, जुंपायच्या घोड्यासारखा, आणि बोलावण्यासारखा मुलगा आहेस.
त्वं त्या चिदच्युताग्ने पशुर्न यवसे । धामा ह यत्ते अजर वना वृश्चन्ति शिक्वसः
अगदी जे हलत नाहीत, तेही, हे अग्ने, गवतावर जाणाऱ्या जनावरांसारखे, तुझ्या अजर घरांमध्ये, तुझ्या ज्वाळांनी छेदले जातात आणि भस्म होतात.
वेषि ह्यध्वरीयतामग्ने होता दमे विशाम् । समृधो विश्पते कृणु जुषस्व हव्यमङ्गिरः
तूच खरं तर यज्ञासाठी योग्य आहेस, हे अग्ने, लोकांच्या घरात होतारूपाने; आम्हाला समृद्धी दे, हे लोकांचे स्वामी, आणि आमचे हवन स्वीकार, हे अङ्गिरस.
अच्छा नो मित्रमहो देव देवानग्ने वोचः सुमतिं रोदस्योः । वीहि स्वस्तिं सुक्षितिं दिवो नॄन्द्विषो अंहांसि दुरिता तरेम ता तरेम तवावसा तरेम
आमच्याकडे ये, मित्राचा सखा असलेला देव, हे अग्ने, देवांना स्वर्ग आणि पृथ्वीची कृपा मिळवून दे. आम्हाला कल्याण, चांगले घर मिळू दे, आणि द्वेष, दुःख, संकटे पार करू दे — तुझ्या मदतीने आम्ही ती पार करू.
अग्ने स क्षेषदृतपा ऋतेजा उरु ज्योतिर्नशते देवयुष्टे । यं त्वं मित्रेण वरुणः सजोषा देव पासि त्यजसा मर्तमंहः
हे अग्ने, जो देवांना भक्तीने मोठे तेज शोधतो, त्याचे तू, सत्य आणि तेजस्वी, रक्षण कर; ज्याचे तू मित्र आणि वरुणासोबत, देव, संकट आणि मृत्यूच्या दुःखापासून रक्षण करतोस.
ईजे यज्ञेभिः शशमे शमीभिरृधद्वारायाग्नये ददाश । एवा चन तं यशसामजुष्टिर्नांहो मर्तं नशते न प्रदृप्तिः
जो यज्ञांनी पूजा करतो, आहुतींनी आनंद मानतो, आणि मार्ग उघडणाऱ्या अग्निला अर्पण करतो — असा कीर्ती मिळवलेला माणूस कधीच संकटात सापडत नाही, त्याला कधीही दुःख होत नाही.
सूरो न यस्य दृशतिररेपा भीमा यदेति शुचतस्त आ धीः । हेषस्वतः शुरुधो नायमक्तोः कुत्रा चिद्रण्वो वसतिर्वनेजाः
ज्याची दृष्टी सूर्यासारखी निर्मळ आहे, जेव्हा तुझ्या भयंकर ज्वाळा पुढे सरकतात, तुझे विचारही तितकेच प्रखर असतात; गर्जणारा, वेगवान, मार्गदर्शक — जिथे कुठे जातो, तिथे हालचाल होते, उत्सुकतेने घर भरते.
तिग्मं चिदेम महि वर्पो अस्य भसदश्वो न यमसान आसा । विजेहमानः परशुर्न जिह्वां द्रविर्न द्रावयति दारु धक्षत्
त्याचे तिखट रूपही येथे मोठे आहे; तो स्पर्धेसाठी जुंपलेल्या घोड्यासारखा जळतो; कुऱ्हाडीच्या धारासारखा तो लाळतो, वितळलेल्या धातूसारखा तो लाकूड वितळवतो आणि जाळतो.
स इदस्तेव प्रति धादसिष्यञ्छिशीत तेजोऽयसो न धाराम् । चित्रध्रजतिररतिर्यो अक्तोर्वेर्न द्रुषद्वा रघुपत्मजंहाः
तोच खरोखर तुझं स्तवन करतो, तुझ्या तेजाला वितळलेल्या धातूच्या प्रवाहासारखं धारदार करतो; ज्याचा तेजस्वी मार्ग अद्भुत आहे, जो कधीही थकत नाही, जो कुशल कारागिरासारखा जलद पावलांनी शत्रूंचा पराभव करतो.
स ईं रेभो न प्रति वस्त उस्राः शोचिषा रारपीति मित्रमहाः । नक्तं य ईमरुषो यो दिवा नॄनमर्त्यो अरुषो यो दिवा नॄन्
तो वळवळणाऱ्या वळूसारखा रोखता येत नाही; तेजस्वी आणि बलवान, तो मित्रासारखा उषा प्रकट करतो; जो रात्री असो वा दिवसा, माणसांत लालसर तेजाने चमकतो, तो अमर आहे, दिवसा माणसांत लालसर दिसतो.
दिवो न यस्य विधतो नवीनोद्वृषा रुक्ष ओषधीषु नूनोत् । घृणा न यो ध्रजसा पत्मना यन्ना रोदसी वसुना दं सुपत्नी
जसा आकाशाचा ताजा प्रकाश नवा असतो, तसा त्याची ताकद नवी असते, तो सशक्त देव आता वनस्पतींमध्ये चमकतो; जसा सूर्य आपल्या स्थिर मार्गाने दोन्ही जगांना आपल्या संपत्तीने भरतो, तसा तू उदारपणे सर्वांना समृद्ध करतोस.
धायोभिर्वा यो युज्येभिरर्कैर्विद्युन्न दविद्योत्स्वेभिः शुष्मैः । शर्धो वा यो मरुतां ततक्ष ऋभुर्न त्वेषो रभसानो अद्यौत्
तो वेगवान घोड्यांशी किंवा स्तोत्रांशी जुळतो, विजेसारखा चमकतो, आपल्या प्रखर शक्तींनी झंकारतो; किंवा जेव्हा त्याने मरुतांचा समूह कारागिरासारखा घडवला, तेव्हा तो बलवान आणि वेगवान तेजाने प्रकट होतो.
यथा होतर्मनुषो देवताता यज्ञेभिः सूनो सहसो यजासि । एवा नो अद्य समना समानानुशन्नग्न उशतो यक्षि देवान्
जसा तू, बलशाली पुत्रा, यज्ञात मानवांसाठी पुरोहित म्हणून देवांची पूजा करतोस, तसाच आज आम्हा सर्वांसोबत एकरूप होऊन, अग्ने, उजळून देवांची उपासना कर.
स नो विभावा चक्षणिर्न वस्तोरग्निर्वन्दारु वेद्यश्चनो धात् । विश्वायुर्यो अमृतो मर्त्येषूषर्भुद्भूदतिथिर्जातवेदाः
तो सर्वत्र पाहणारा, आपल्या घराचा पाहुणा, स्तुत्य आणि जाणणारा अग्नी आमच्यासाठी सर्व काही स्थिर करो; तो अमर जातवेद, माणसांत उदार, उषेच्या वेळी पाहुणा होतो.
द्यावो न यस्य पनयन्त्यभ्वं भासांसि वस्ते सूर्यो न शुक्रः । वि य इनोत्यजरः पावकोऽश्नस्य चिच्छिश्नथत्पूर्व्याणि
जसा आकाशाचा प्रकाश अंधार दूर करतो, तसा तो तेजाने स्वतःला झाकतो, सूर्यासारखा उजळतो; तो कधीही न संपणारा, शुद्ध अग्नी, सर्वत्र पसरतो आणि जे खाण्याजोगं आहे तेही भस्म करतो, प्राचीन गोष्टींचाही नाश करतो.
वद्मा हि सूनो अस्यद्मसद्वा चक्रे अग्निर्जनुषाज्मान्नम् । स त्वं न ऊर्जसन ऊर्जं धा राजेव जेरवृके क्षेष्यन्तः
हे बलशाली पुत्रा, आम्ही तुझ्या जुन्या-नव्या कृत्यांची स्तुती करतो, कारण अग्नीने आपल्या जन्माने अन्न निर्माण केलं; म्हणून तू, शक्तीचा स्रोत, राजासारखा आपल्या सामर्थ्याने प्रजेला जपतोस, तशीच आम्हाला शक्ती दे.
नितिक्ति यो वारणमन्नमत्ति वायुर्न राष्ट्र्यत्येत्यक्तून् । तुर्याम यस्त आदिशामरातीरत्यो न ह्रुतः पततः परिह्रुत्
जो समोर ठेवलेलं अन्न खातो, वाऱ्यासारखा नियम ओलांडत नाही, यज्ञातील अर्पण दुर्लक्ष करत नाही; प्रारंभापासून शत्रुत्व करणाऱ्या शत्रूवर आम्ही विजय मिळवू, जसा पकडलेला आणि वेढलेला चोर असतो.
आ सूर्यो न भानुमद्भिरर्कैरग्ने ततन्थ रोदसी वि भासा । चित्रो नयत्परि तमांस्यक्तः शोचिषा पत्मन्नौशिजो न दीयन्
सूर्याच्या तेजस्वी किरणांसारखा, अग्ने, तू आपल्या प्रकाशाने दोन्ही जग व्यापून टाकलीस; तू आपल्या ज्वाळांनी उजळून अंधार दूर करतोस, आणि उपहार घेऊन येणाऱ्या दूतासारखा पुढे जातोस.
त्वां हि मन्द्रतममर्कशोकैर्ववृमहे महि नः श्रोष्यग्ने । इन्द्रं न त्वा शवसा देवता वायुं पृणन्ति राधसा नृतमाः
तुझ्यासाठी, सर्वात मधुर ज्वाळांनी, आम्ही निवडलं आहे, अग्ने, जेणेकरून तू आमचं ऐकावंस; जसा इंद्र आपल्या सामर्थ्याने, किंवा वायू देवता, तसेच सर्वात शूर लोक तुला आपल्या दानाने तृप्त करतात.
नू नो अग्नेऽवृकेभिः स्वस्ति वेषि रायः पथिभिः पर्ष्यंहः । ता सूरिभ्यो गृणते रासि सुम्नं मदेम शतहिमाः सुवीराः
आता, अग्ने, शत्रुत्व नसलेल्या मार्गांनी आम्हाला कल्याण मिळवून दे, संपत्ती दे, संकटातून पार ने; जे तुझी स्तुती करतात त्यांना शुभ लाभ दे, आणि आम्ही शंभर वीरपुत्रांसह आनंद साजरा करू.
हुवे वः सूनुं सहसो युवानमद्रोघवाचं मतिभिर्यविष्ठम् । य इन्वति द्रविणानि प्रचेता विश्ववाराणि पुरुवारो अध्रुक्
मी तुझं आवाहन करतो, हे बलशाली पुत्रा, तरुण आणि सामर्थ्यवान, ज्याचं वचन सत्य आहे, जो बुद्धीने महान आहे; जो द्रव्य देतो, ज्ञानी आहे, सर्वांना उदार आहे, कधीही मागे न पडणारा आहे.
त्वे वसूनि पुर्वणीक होतर्दोषा वस्तोरेरिरे यज्ञियासः । क्षामेव विश्वा भुवनानि यस्मिन्सं सौभगानि दधिरे पावके
तुझ्यात, हे पुरोहिता, प्राचीन संपत्ती ठेवली आहे, यज्ञासाठी योग्य, उषेच्या वेळी आणि घरात; जशा पृथ्वीवर सर्व जीव राहतात, तसाच शुद्ध अग्नीमध्ये सर्व सौभाग्य एकत्र येतात.