मंहिष्ठं वो मघोनां राजानं चर्षणीनाम् । इन्द्रमुप प्रशस्तये पूर्वीभिर्जुजुषे गिरः
दानशूरांमध्ये सर्वात महान, लोकांचा राजा इंद्र, तुझ्या स्तुतीसाठी प्राचीन ऋचांनी अनेक वेळा गाणी गायली आहेत.
अस्मा इत्काव्यं वच उक्थमिन्द्राय शंस्यम् । तस्मा उ ब्रह्मवाहसे गिरो वर्धन्त्यत्रयो गिरः शुम्भन्त्यत्रयः
इंद्रासाठी हे काव्य, हे स्तोत्र गायले जाते. म्हणून प्रार्थना वाहणाऱ्यासाठी तीन गाणी वाढतात, तीन गाणी उजळतात.
आ याह्यद्रिभिः सुतं सोमं सोमपते पिब । वृषन्निन्द्र वृषभिर्वृत्रहन्तम
दगडांसह ये, पिळलेला सोम प्या, हे सोमपती. हे बलशाली इंद्रा, बलवानांसह, वृत्राचा नाश करणारा.
वृषा ग्रावा वृषा मदो वृषा सोमो अयं सुतः । वृषन्निन्द्र वृषभिर्वृत्रहन्तम
दगड बलवान आहे, आनंद बलवान आहे, हा पिळलेला सोम बलवान आहे. हे बलशाली इंद्रा, बलवानांसह, वृत्राचा नाश करणारा.
वृषा त्वा वृषणं हुवे वज्रिञ्चित्राभिरूतिभिः । वृषन्निन्द्र वृषभिर्वृत्रहन्तम
मी तुला, हे बलशाली, बलवान प्रार्थनांनी बोलावतो, हे वज्रधारी. हे बलशाली इंद्रा, बलवानांसह, वृत्राचा नाश करणारा.
ऋजीषी वज्री वृषभस्तुराषाट् छुष्मी राजा वृत्रहा सोमपावा । युक्त्वा हरिभ्यामुप यासदर्वाङ्माध्यंदिने सवने मत्सदिन्द्रः
जलद, वज्रधारी, बलवान, विजयी, सामर्थ्यशाली, राजा, वृत्राचा नाश करणारा, सोमपान करणारा, आपल्या दोन हरिंना जोडून, इंद्र मध्यान्हच्या सोमयज्ञाला येवो आणि सोमात आनंद मानो.
यत्त्वा सूर्य स्वर्भानुस्तमसाविध्यदासुरः । अक्षेत्रविद्यथा मुग्धो भुवनान्यदीधयुः
जेव्हा सूर्याला असुर स्वरभानूने अंधाराने वेढले, जणू काही तो आपला मार्ग विसरला, तरीही तू, सूर्य, साऱ्या जगाला प्रकाश देत राहिलास.
स्वर्भानोरध यदिन्द्र माया अवो दिवो वर्तमाना अवाहन् । गूळ्हं सूर्यं तमसापव्रतेन तुरीयेण ब्रह्मणाविन्ददत्रिः
स्वरभानूची मायाजाळ आकाशातून खाली आली तेव्हा, इंद्रा, अत्री ऋषींनी त्या अंधारात लपलेल्या सूर्याला शोधून काढले, आणि चौथ्या ब्रह्माच्या सामर्थ्याने प्रकाश पुन्हा प्रकट केला.
मा मामिमं तव सन्तमत्र इरस्या द्रुग्धो भियसा नि गारीत् । त्वं मित्रो असि सत्यराधास्तौ मेहावतं वरुणश्च राजा
हे देवांनो, तुझा राग किंवा भीती माझ्यावर कोसळू नये; तू मला रागाने किंवा भीतीने दूर करू नकोस. तू मित्र आहेस, सत्य दान करणारा आहेस, आणि वरुण राजा आम्हा दोघांचे रक्षण करतो.
ग्राव्णो ब्रह्मा युयुजानः सपर्यन्कीरिणा देवान्नमसोपशिक्षन् । अत्रिः सूर्यस्य दिवि चक्षुराधात्स्वर्भानोरप माया अघुक्षत्
यज्ञाच्या दगडांनी व प्रार्थनेने ब्राह्मणाने देवांची भक्तीपूर्वक पूजा केली; अत्री ऋषींनी आकाशातील सूर्याचे डोळे पुन्हा जागे केले आणि स्वरभानूची माया दूर केली.
यं वै सूर्यं स्वर्भानुस्तमसाविध्यदासुरः । अत्रयस्तमन्वविन्दन्नह्यन्ये अशक्नुवन्
स्वरभानू असुराने ज्या सूर्याला अंधारात लपवले, त्या अंधाराचा शोध अत्री ऋषींनी लावला, इतर कुणालाही ते शक्य झाले नाही.
को नु वां मित्रावरुणावृतायन्दिवो वा महः पार्थिवस्य वा दे । ऋतस्य वा सदसि त्रासीथां नो यज्ञायते वा पशुषो न वाजान्
मित्रा-वरुणा, स्वर्गाच्या महिमेत असो वा पृथ्वीच्या सामर्थ्यात, किंवा सत्याच्या आसनात, तुम्ही आमचे रक्षण करा; जशी एखादी गाय किंवा घोडा यज्ञासाठी जपला जातो, तशी आमची काळजी घ्या.
ते नो मित्रो वरुणो अर्यमायुरिन्द्र ऋभुक्षा मरुतो जुषन्त । नमोभिर्वा ये दधते सुवृक्तिं स्तोमं रुद्राय मीळ्हुषे सजोषाः
मित्र, वरुण, अर्यमान, इंद्र, ऋभू, मरुतगण, आणि जे भक्तिभावाने रुद्राला उदार स्तुती अर्पण करतात, ते सर्व आमच्यावर कृपा करो.
आ वां येष्ठाश्विना हुवध्यै वातस्य पत्मन्रथ्यस्य पुष्टौ । उत वा दिवो असुराय मन्म प्रान्धांसीव यज्यवे भरध्वम्
अश्विनीद्वय, आम्ही तुमचे आवाहन करतो, रथाच्या आणि वाऱ्याच्या पोषणासाठी; तसेच स्वर्गाधिपतीसाठीही आम्ही ही स्तुती अर्पण करतो, जशी यज्ञासाठी भेट वस्तू दिली जाते.
प्र सक्षणो दिव्यः कण्वहोता त्रितो दिवः सजोषा वातो अग्निः । पूषा भगः प्रभृथे विश्वभोजा आजिं न जग्मुराश्वश्वतमाः
दैवी कण्व ऋषी, त्रित, वारा आणि अग्नी एकत्र आले; पुषण आणि भाग, सर्वांना देणारे, हे देखील वेगवान घोड्यांसारखे या स्पर्धेत आले आहेत.
प्र वो रयिं युक्ताश्वं भरध्वं राय एषेऽवसे दधीत धीः । सुशेव एवैरौशिजस्य होता ये व एवा मरुतस्तुराणाम्
तुमच्यासाठी घोड्यांनी जोडलेले धन मिळो; मन नेहमी संपत्तीच्या मदतीसाठी धावो. उशिजाचा शुभ होतार आणि तुम्ही बलवान मरुतगण, सदैव आमच्यासोबत आहात.
प्र वो वायुं रथयुजं कृणुध्वं प्र देवं विप्रं पनितारमर्कैः । इषुध्यव ऋतसापः पुरंधीर्वस्वीर्नो अत्र पत्नीरा धिये धुः
वायू, जो रथाला जोडलेला आहे, त्याचे आवाहन करा; त्या दिव्य, विद्वान पुरवठादाराचे स्तवन करा. जे धर्मशील, उदार पत्नी येथे आहेत, त्यांनी आपले मन आमच्यावर केंद्रित केले आहे.
उप व एषे वन्द्येभिः शूषैः प्र यह्वी दिवश्चितयद्भिरर्कैः । उषासानक्ता विदुषीव विश्वमा हा वहतो मर्त्याय यज्ञम्
मी तुम्हाला वंदनीय स्तुतिंनी, त्या तरुण आकाशालाही जागवणाऱ्या ऋचांनी, जवळ येतो; उषा आणि रात्र, सर्व जाणणाऱ्या, माणसांसाठी यज्ञ उभा करतात.
अभि वो अर्चे पोष्यावतो नॄन्वास्तोष्पतिं त्वष्टारं रराणः । धन्या सजोषा धिषणा नमोभिर्वनस्पतीँरोषधी राय एषे
मी तुमच्यासाठी, पोषण करणाऱ्यांसाठी, पुरुषांच्या अधिपतीसाठी, तवष्ट्यासाठी गातो; धन्य धिषणा, वृक्ष आणि औषधी, सर्व श्रद्धेने संपत्तीची इच्छा करतात.
तुजे नस्तने पर्वताः सन्तु स्वैतवो ये वसवो न वीराः । पनित आप्त्यो यजतः सदा नो वर्धान्नः शंसं नर्यो अभिष्टौ
पर्वत आमचे रक्षण करणारे असोत, जसे वसु, बलवान आणि शूर; पुरवठादार, आप्त्य, पूजनीय, नेहमी आमच्या स्तुती वाढवोत आणि आम्हाला उत्तम आशीर्वाद मिळो.
वृष्णो अस्तोषि भूम्यस्य गर्भं त्रितो नपातमपां सुवृक्ति । गृणीते अग्निरेतरी न शूषैः शोचिष्केशो नि रिणाति वना
हे पराक्रमी, तू पृथ्वीच्या गर्भाला बळकट करतोस; त्रित, पाण्याचा पुत्र, भरपूर दान देतो; अग्नी, ज्याच्या ज्वालांनी केस शोभतात, तो स्तुतिंनी प्रसन्न होतो आणि जंगल छेदतो.
कथा महे रुद्रियाय ब्रवाम कद्राये चिकितुषे भगाय । आप ओषधीरुत नोऽवन्तु द्यौर्वना गिरयो वृक्षकेशाः
महान रुद्राला, कद्राला, ज्ञानी भगाला आपण कसे बोलावे? पाणी आणि औषधी, तसेच आकाश, वन आणि पर्णांनी मढलेले पर्वत आमचे रक्षण करो.
शृणोतु न ऊर्जां पतिर्गिरः स नभस्तरीयाँ इषिरः परिज्मा । शृण्वन्त्वापः पुरो न शुभ्राः परि स्रुचो बबृहाणस्याद्रेः
ऊर्जेचा अधिपती, पर्वत, वेगवान, बलवान आणि सर्वत्र व्यापणारा, आमचे बोलणे ऐको; किल्ल्यांसारखे तेजस्वी पाणी, त्या मोठ्या डोंगराभोवती वाहणारे, तेही आमचे ऐको.
विदा चिन्नु महान्तो ये व एवा ब्रवाम दस्मा वार्यं दधानाः । वयश्चन सुभ्व आव यन्ति क्षुभा मर्तमनुयतं वधस्नैः
खरेच, जे महान आहेत, ज्यांची आपण स्तुती करतो आणि जे अद्भुत दान देतात, ते सर्व काही जाणतात; पक्षीदेखील त्यांच्या आश्रयाला येतात, आणि माणसे भीतीने त्यांचे अनुसरण करतात.
आ दैव्यानि पार्थिवानि जन्मापश्चाच्छा सुमखाय वोचम् । वर्धन्तां द्यावो गिरश्चन्द्राग्रा उदा वर्धन्तामभिषाता अर्णाः
आता मी सुमखासाठी दैवी आणि पृथ्वीवरील जन्मांची गोष्ट सांगतो. आकाश आणि तेजस्वी पर्वत वाढू देत, आणि विशाल नद्या सर्व अडथळे पार करून भरून वाहू देत.
पदेपदे मे जरिमा नि धायि वरूत्री वा शक्रा या पायुभिश्च । सिषक्तु माता मही रसा नः स्मत्सूरिभिरृजुहस्त ऋजुवनिः
माझ्या प्रत्येक पावलावर वय वाढू नये, बलवान रक्षण करणारी देवी आपल्या काळजीने मला जपावी. मोठी आई, ही पोसणारी पृथ्वी, सरळ हातांनी आणि सरळ वाटांनी, आमच्या ज्ञानी लोकांच्या कृपेने आम्हाला कृपा देवो.
कथा दाशेम नमसा सुदानूनेवया मरुतो अच्छोक्तौ प्रश्रवसो मरुतो अच्छोक्तौ । मा नोऽहिर्बुध्न्यो रिषे धादस्माकं भूदुपमातिवनिः
आपण उदार देवांची भक्तीने कशी सेवा करावी? आपण मरुतांना स्तुतीने जाऊ, कीर्तीने जाऊ. अहिर्बुध्न्य आमच्यावर संकट आणू नये; आमचा रक्षक नेहमी जवळ असो.
इति चिन्नु प्रजायै पशुमत्यै देवासो वनते मर्त्यो व आ देवासो वनते मर्त्यो वः । अत्रा शिवां तन्वो धासिमस्या जरां चिन्मे निरृतिर्जग्रसीत
माणसं संतती आणि संपत्ती मिळवण्यासाठी देवांची प्रार्थना करतात, हो, देवांची प्रार्थना करतात. येथे आपल्या शरीरावर शुभता नांदू दे, आणि जर वृद्धत्व आलेच, तर ती निरृतीने गिळून जाऊ दे.
तां वो देवाः सुमतिमूर्जयन्तीमिषमश्याम वसवः शसा गोः । सा नः सुदानुर्मृळयन्ती देवी प्रति द्रवन्ती सुविताय गम्याः
हे देवांनो, तुमची कृपा, जी बळ देते, ती आम्हाला लाभो; हे वसूंनो, गायींचे वरदान आम्हाला मिळो. उदार आणि दयाळू देवी, जलद येणारी, आमच्याकडे चांगल्या भाग्यासाठी येवो.
अभि न इळा यूथस्य माता स्मन्नदीभिरुर्वशी वा गृणातु । उर्वशी वा बृहद्दिवा गृणानाभ्यूर्ण्वाना प्रभृथस्यायोः
इळा, कळपाची आई, आमच्याकडे यावी; आमच्या नद्यांनी किंवा उर्वशीने तिची स्तुती करावी. उर्वशी, जी विस्तीर्ण आकाशात गौरवली जाते, आणि भरपूर असणाऱ्या, यज्ञाचे फळ आम्हाला मिळवून देत असोत.