यो म इति प्रवोचत्यश्वमेधाय सूरये । दददृचा सनिं यते ददन्मेधामृतायते
जो मला म्हणतो, 'अश्वमेधासाठी, सूर्यस्वामीसाठी,' तो स्तोत्राने लाभाचा साथीदार देतो, अमरत्वासाठी बुद्धी देतो.
यस्य मा परुषाः शतमुद्धर्षयन्त्युक्षणः । अश्वमेधस्य दानाः सोमा इव त्र्याशिरः
ज्याचे शंभर पराक्रमी, अश्वमेधाच्या दानाला प्रवृत्त करतात, ते सोमरसासारखे, त्रिमुखी आहेत.
इन्द्राग्नी शतदाव्न्यश्वमेधे सुवीर्यम् । क्षत्रं धारयतं बृहद्दिवि सूर्यमिवाजरम्
इंद्र आणि अग्नी, शंभर दानांच्या अश्वमेधात, मोठे सामर्थ्य टिकवतात, आकाशात सूर्यासारखे अजर आहेत.
समिद्धो अग्निर्दिवि शोचिरश्रेत्प्रत्यङ्ङुषसमुर्विया वि भाति । एति प्राची विश्ववारा नमोभिर्देवाँ ईळाना हविषा घृताची
प्रज्वलित अग्नी, आकाशात आपली ज्वाला पसरवतो, पूर्वेला तोंड करून उजळतो. देवता, आहुतीची इच्छा धरून, नम्रतेने आणि तुपासह येतात.
समिध्यमानो अमृतस्य राजसि हविष्कृण्वन्तं सचसे स्वस्तये । विश्वं स धत्ते द्रविणं यमिन्वस्यातिथ्यमग्ने नि च धत्त इत्पुरः
प्रज्वलित होताना, अमरत्वावर राज्य करणारा अग्नी, कल्याणासाठी आहुती देणाऱ्याशी एकरूप होतो. तो सर्व संपत्ती देतो आणि पाहुण्याचे स्वागत करतो.
अग्ने शर्ध महते सौभगाय तव द्युम्नान्युत्तमानि सन्तु । सं जास्पत्यं सुयममा कृणुष्व शत्रूयतामभि तिष्ठा महांसि
अग्ने, मोठ्या सौभाग्यासाठी प्रयत्न कर. तुझी श्रेष्ठ कीर्ती आमच्याकडे येऊ दे. आम्हा सर्वांना एकत्र बांध, योग्य मार्गावर ने, आणि तुझ्या सामर्थ्याने शत्रूंना दूर ठेव.
समिद्धस्य प्रमहसोऽग्ने वन्दे तव श्रियम् । वृषभो द्युम्नवाँ असि समध्वरेष्विध्यसे
प्रज्वलित, तेजस्वी अग्नी, मी तुझ्या शोभेचे स्तवन करतो. तू कीर्तीने परिपूर्ण वृषभ आहेस, यज्ञात उजळतोस.
समिद्धो अग्न आहुत देवान्यक्षि स्वध्वर । त्वं हि हव्यवाळसि
प्रज्वलित आणि बोलावलेला अग्नी, तू देवांना यज्ञाकडे नेतोस. कारण आहुती पोचवणारा खरा तूच आहेस.
आ जुहोता दुवस्यताग्निं प्रयत्यध्वरे । वृणीध्वं हव्यवाहनम्
शुद्ध मनाने अग्नीला समर्पण करा, त्याचा सन्मान करा आणि यज्ञात त्याला हव्य वाहणारा म्हणून निवडा.
त्र्यर्यमा मनुषो देवताता त्री रोचना दिव्या धारयन्त । अर्चन्ति त्वा मरुतः पूतदक्षास्त्वमेषामृषिरिन्द्रासि धीरः
आर्यमा हा माणसांचा दैवी पिता तीन प्रकारे आहे; त्याने स्वर्गातील तीन तेजस्वी लोकांना धरून ठेवले आहे. शुद्ध सामर्थ्य असलेल्या मरुतगण तुझी स्तुती करतात; तू, इंद्रा, त्यांचा ऋषी आणि धैर्यवान वीर आहेस.
अनु यदीं मरुतो मन्दसानमार्चन्निन्द्रं पपिवांसं सुतस्य । आदत्त वज्रमभि यदहिं हन्नपो यह्वीरसृजत्सर्तवा उ
मरुतगण आनंदाने सोमरस प्यायला आवडणाऱ्या इंद्राची स्तुती करत होते, तेव्हा त्याने वज्र उचलून सर्पाचा वध केला आणि मोठ्या पाण्यांना सोडून दिले.
उत ब्रह्माणो मरुतो मे अस्येन्द्रः सोमस्य सुषुतस्य पेयाः । तद्धि हव्यं मनुषे गा अविन्ददहन्नहिं पपिवाँ इन्द्रो अस्य
पुरोहितांसह मरुतगणही इंद्राने उत्तम प्रकारे पिळलेला सोम प्यावा अशी इच्छा करतात; कारण हेच ते हव्य आहे जे त्याने माणसांसाठी मिळवले—त्याने सर्पाचा वध केला आणि सोम प्याला.
आद्रोदसी वितरं वि ष्कभायत्संविव्यानश्चिद्भियसे मृगं कः । जिगर्तिमिन्द्रो अपजर्गुराणः प्रति श्वसन्तमव दानवं हन्
तेव्हा इंद्राने पृथ्वी आणि आकाश दूर केले, भीतीने थरथरणाऱ्यांनाही जणू काही वन्यातील प्राणी असावेत तसे; निर्भयपणे त्याने गर्जणाऱ्या दानवाचा वध केला.
अध क्रत्वा मघवन्तुभ्यं देवा अनु विश्वे अददुः सोमपेयम् । यत्सूर्यस्य हरितः पतन्तीः पुरः सतीरुपरा एतशे कः
मग सर्व देवांनी आपल्या इच्छेने, दानशूर इंद्रा, तुला सोम पिण्याचा अधिकार दिला, जेव्हा सूर्याच्या हिरव्या घोड्यांनी तुझ्या आज्ञेने पुढे वाटचाल केली.
नव यदस्य नवतिं च भोगान्साकं वज्रेण मघवा विवृश्चत् । अर्चन्तीन्द्रं मरुतः सधस्थे त्रैष्टुभेन वचसा बाधत द्याम्
दानशूर इंद्राने वज्राच्या सहाय्याने जेव्हा त्याच्या नव्वद आणि नऊ किल्ल्यांना एकत्र फोडले, तेव्हा मरुतगण सभेत इंद्राची त्रैष्टुभ स्तोत्रांनी स्तुती करून अंधार दूर लोटतात.
सखा सख्ये अपचत्तूयमग्निरस्य क्रत्वा महिषा त्री शतानि । त्री साकमिन्द्रो मनुषः सरांसि सुतं पिबद्वृत्रहत्याय सोमम्
मित्रासाठी मित्रत्वाने, अग्नीने आपल्या इच्छेने तीनशे महिषांचा भक्षण केला; इंद्राने माणसांसह तीन संमेलनांत वृत्स्रवधासाठी सोम प्याला.
त्री यच्छता महिषाणामघो मास्त्री सरांसि मघवा सोम्यापाः । कारं न विश्वे अह्वन्त देवा भरमिन्द्राय यदहिं जघान
दानशूर इंद्राने अहित नको म्हणून तीनशे महिषे आणि तीन संमेलनातील सोम घेतला, तेव्हा सर्व देवांनी पुरोहिताला बोलावले, जसे इंद्राने सर्पाचा वध केला तेव्हा केले होते.
उशना यत्सहस्यैरयातं गृहमिन्द्र जूजुवानेभिरश्वैः । वन्वानो अत्र सरथं ययाथ कुत्सेन देवैरवनोर्ह शुष्णम्
जेव्हा उशनाने बलशाली घोड्यांसह तुला, इंद्रा, आपल्या घरी आणले, तेव्हा तूही उत्सुक घोड्यांसह आला; तिथे, कुत्सासह आणि देवांसह मिळून, तू त्यांचे रक्षण केलेस आणि शुष्णाचा नाश केला.
प्रान्यच्चक्रमवृहः सूर्यस्य कुत्सायान्यद्वरिवो यातवेऽकः । अनासो दस्यूँरमृणो वधेन नि दुर्योण आवृणङ्मृध्रवाचः
तू कुत्सासाठी सूर्याचे चाक पुढे फिरवलेस, त्याला एकटा प्रवास करण्यासाठी नवी वाट उघडलीस; तू नाक नसलेल्या दस्यूंचा वध केला आणि वाईट बोलणाऱ्यांना त्यांच्या घरातून हाकललेस.
स्तोमासस्त्वा गौरिवीतेरवर्धन्नरन्धयो वैदथिनाय पिप्रुम् । आ त्वामृजिश्वा सख्याय चक्रे पचन्पक्तीरपिबः सोममस्य
गायींच्या हंबरण्यासारख्या स्तोत्रांनी तुझी वाढ झाली, इंद्रा; वैदथिनासाठी तू पिप्रूचा पराभव केला. ऋजिश्वानाने तुला मित्र केले, आणि तू, ज्ञानी, त्याच्या भागांचे शिजवले आणि त्याचा सोम प्यालास.
नवग्वासः सुतसोमास इन्द्रं दशग्वासो अभ्यर्चन्त्यर्कैः । गव्यं चिदूर्वमपिधानवन्तं तं चिन्नरः शशमाना अप व्रन्
नवग्वांनी सोम पिळून इंद्राची स्तुती केली; दशग्वांनीही त्याची स्तोत्रांनी पूजा केली. जरी गवळी माळ झाकलेली असली तरी, तीही, इच्छित असताना, त्यांनी त्याच्यासाठी उघडली, हे पुरुषांनो.
कथो नु ते परि चराणि विद्वान्वीर्या मघवन्या चकर्थ । या चो नु नव्या कृणवः शविष्ठ प्रेदु ता ते विदथेषु ब्रवाम
दानशूरा, तुझे पराक्रम जाणून मी ते कसे सांगू? आणि तू, बलवान, आता कोणते नवे महान कार्य करशील? ते आता स्पर्धेत जाहीर कर.
एता विश्वा चकृवाँ इन्द्र भूर्यपरीतो जनुषा वीर्येण । या चिन्नु वज्रिन्कृणवो दधृष्वान्न ते वर्ता तविष्या अस्ति तस्याः
हे इंद्रा, हे सर्व महान कार्ये तू केलीस, जन्म आणि सामर्थ्यात सर्वांपेक्षा श्रेष्ठ; वज्राने जे धाडसी कृत्ये केलीस, त्याला तुझ्या सामर्थ्याची सर कोणीही करू शकत नाही.
इन्द्र ब्रह्म क्रियमाणा जुषस्व या ते शविष्ठ नव्या अकर्म । वस्त्रेव भद्रा सुकृता वसूयू रथं न धीरः स्वपा अतक्षम्
इंद्रा, तुझ्यासाठी रचली जाणारी स्तोत्रे स्वीकार; तू केलेली नवी महान कार्ये, बलशाली, तीही. जसा कुशल कारागीर सुंदर वस्त्र तयार करतो, तसा ज्ञानी पुरुष धनासाठी तुझ्यासाठी रथ तयार करतो.
क्व स्य वीरः को अपश्यदिन्द्रं सुखरथमीयमानं हरिभ्याम् । यो राया वज्री सुतसोममिच्छन्तदोको गन्ता पुरुहूत ऊती
तो वीर कुठे आहे, ज्याने इंद्राला, त्याच्या सुंदर रथात दोन घोड्यांनी सहज प्रवास करताना पाहिले? तो वज्रधारी, जो सोमरसाची इच्छा करतो, दानशूराच्या घरी अनेकांच्या बोलावण्यावर येतो.
अवाचचक्षं पदमस्य सस्वरुग्रं निधातुरन्वायमिच्छन् । अपृच्छमन्याँ उत ते म आहुरिन्द्रं नरो बुबुधाना अशेम
मी त्या उच्चार करणाऱ्याचा मार्ग शोधला, धनदात्याच्या सामर्थ्यवान आसनाची इच्छा केली; मी इतरांना विचारले, आणि त्यांनी सांगितले: 'आम्ही, पुरुषांनो, शोधून इंद्राला मिळवले.'
प्र नु वयं सुते या ते कृतानीन्द्र ब्रवाम यानि नो जुजोषः । वेददविद्वाञ्छृणवच्च विद्वान्वहतेऽयं मघवा सर्वसेनः
हे इंद्रा, आम्ही सोम पिळताना तुझी केलेली आणि आम्हाला आवडलेली कृत्ये सांगतो. ज्ञानी माणूस ती जाणतो, अज्ञानी फक्त ऐकतो; हा उदार, सर्व सैन्यांचा स्वामी, ती सर्व कृत्ये पेलतो.
स्थिरं मनश्चकृषे जात इन्द्र वेषीदेको युधये भूयसश्चित् । अश्मानं चिच्छवसा दिद्युतो वि विदो गवामूर्वमुस्रियाणाम्
इंद्रा, तू जन्मापासूनच आपले मन दृढ केलेस; एकट्यानेच, सज्ज होऊन, अनेकांशी लढायला उभा राहिलास. तुझ्या शक्तीने दगडही फोडलास आणि भक्तांसाठी गायींचे मोकळे क्षेत्र उघडलेस.
परो यत्त्वं परम आजनिष्ठाः परावति श्रुत्यं नाम बिभ्रत् । अतश्चिदिन्द्रादभयन्त देवा विश्वा अपो अजयद्दासपत्नीः
जेव्हा तू दूर, उच्च स्थळी जन्मलास आणि तिथे प्रसिद्ध नाव धारण केलेस, तेव्हा तिथूनच देवतांनाही तुझी भीती वाटू लागली; तू सगळ्या पाण्यांवर आणि दस्यूंच्या स्त्रियांवर विजय मिळवला.
तुभ्येदेते मरुतः सुशेवा अर्चन्त्यर्कं सुन्वन्त्यन्धः । अहिमोहानमप आशयानं प्र मायाभिर्मायिनं सक्षदिन्द्रः
इंद्रा, तुझ्यासाठी हे कृपावंत मरुत गातात, सोम अर्पण करतात, आणि द्रव ओततात. तू आपल्या मायांनी, लपून बसलेल्या कपटी सर्पाला ठार केलेस.